De beste ontwerpideeën laten zich niet afdwingen. Ze ontstaan vaak onverwacht, op het snijvlak van toeval, ervaring en aandachtig zoeken. Pieter Bedaux onderzoekt hoe echte ontwerpdoorbraken voortkomen uit menselijke serendipiteit. Maar kan kunstmatige intelligentie die rol ook vervullen?
Het EIB ziet weinig in optoppen, woningsplitsen en transformatie: de aantallen blijven achter bij de verwachtingen en de potentie zou beperkt zijn. Maar daarmee wordt volgens Sanne van Manen, oprichter van Platform Woonopgave, de verkeerde conclusie getrokken. Niet de potentie ontbreekt, maar het beleid om die potentie daadwerkelijk te benutten.
Een gezin bestaande uit 2 volwassenen en drie kinderen, woont in een huis van 87m2 over 3 verdiepingen. Het gezin ervaart de woning als te klein en wil verhuizen. Tegelijkertijd zijn ze erg gehecht aan de binnenstad, buurt en vooral de straat waarin ze wonen. Vraag was naar een extra slaapkamer, met de idee dat ze kunnen blijven. Het programma voor souterrain en de bel-etage bestaat uit woonkeuken, zithoek, slaap en badkamer, w.c. en trap naar de eerste verdieping; deze verdieping blijft intact.
De zomer van de Architect stond in het teken van 10 favoriete vakantiebestemmingen van 10 architecten. We konden meereizen naar het Brazilië van Lina Bo Bardi met Marianne Loof en keken door de bril van Kim Wandel anders naar Rome. Ze bezocht niet de barokke kerken van Bernini en Borromini, maar trok maar de Romeinse buitenwijken voor inspiratie.
De longlist van de ARC27 Transformatie en Renovatie Award is bekend. Hij bevat de verwachte grote namen, zoals migratiemuseum Fenix, de Universiteitsbibliotheek van de UvA en Pakhuis Santos. Het verrassend grote aantal kleinere projecten doet daar qua zorgvuldigheid en inventiviteit echter niet aan onder. Alle reden voor een mooie discussie in de jury.
Na een succesvolle eerste editie is ook dit jaar de longlist van de ARC27 Niet Verhuizen maar Verbouwen Award goed gevuld. Negentien longlist nominaties tonen wat er gebeurt wanneer maatwerk en eigenheid voorop staan. Of het nu gaat om een uitbouw van zes vierkante meter of een transformatie van ruim vijfhonderd, een studentenwoning of een herenhuis, een goed ontwerp loont.
Op de longlist van de ARC27 Nieuwe Architectuur Award staan dit jaar bijzonder veel woongebouwen. Van studentenwoningen tot appartementen voor gezinnen en vrijstaande villa's. Dat lijkt geen verrassing in een tijd waarin de woningnood hoog is en de aantallen nieuw te bouwen woning ons dagelijks om te oren vliegen in de media. Toch zijn er dit jaar ook veel publieke projecten gebouwd die een sterke focus op leefbaarheid en sociale interactie tonen.
Het klinkt als een droom voor iedere architect: een regeringsleider die architectuur belangrijk vindt, buitenlandse bureaus uitnodigt, opdrachten verstrekt en zich persoonlijk bemoeit met het ontwerp. In Albanië werd die droom dankzij Edi Rama werkelijkheid. The Albanian Files, een 800 pagina's tellend boek over twintig jaar buitenlandse architectuur in het land, toont vooral de bijzondere relatie tussen architectuur en macht. En is daarmee een onthullend portret van een beroepsgroep die het ontbreken van democratische controle verwart met ontwerpvrijheid.
Hoe ontwerp je een groot commercieel kantoorgebouw zonder automatisch naar beton, staal en veel glas te grijpen? Met het houten gebouw Hortus in Basel zocht Herzog & de Meuron naar een radicaal ander antwoord. Het kantoorgebouw fungeert als grootschalig experiment in circulair en emissiearm bouwen - en voldoet nu al aan de Zwitserse klimaatdoelen voor 2050.
Terwijl duurzaamheid in de bouwsector vaak nog benaderd wordt als een technische opgave, pleit architect Bram Aerts voor een bredere blik. Volgens de medeoprichter van het Gentse architectenbureau Atama gaat duurzame architectuur net zo goed over cultuur, werkgelegenheid en sociale verbondenheid. 'We willen de positie van cultuur in de samenleving versterken en haar toegankelijk maken voor een breed publiek.'
Met een zelfbouw tiny house begon Daniel Venneman zijn bureau Woonpioniers. Nu, ruim tien jaar later, is zijn missie nog hetzelfde: geen 'gefrunnik in de marge', maar het ontwikkelen van systemen en producten. Niet uit gemakzucht, maar vanuit een idealistisch gedreven en radicale visie op wat een architect in deze tijd zou moeten zijn.
Bouwen met zand en klei was eeuwenlang gemeengoed totdat gewapend beton en staal hun intrede deden. Nu de bouwsector zoekt naar materialen met een lage CO2-voetafdruk, keert leembouw terug. Niet alleen als afwerking, maar ook constructief - mits architecten bereid zijn mee te bewegen met de eisen en mogelijkheden van het materiaal.
GesponsordBij woningprojecten gaat de aandacht vaak eerst naar indeling, lichtinval en materiaalkeuzes. De haard komt vaak pas later ter sprake, soms zelfs na de technische uitwerking. Volgens Marlies Leenheer, verkoopadviseur bij Haardenexpert, is dat zonde. Zij adviseert klanten dagelijks over interieurkeuzes en complete haardopstellingen. 'Een haard is geen los object in de kamer. Het beïnvloedt hoe mensen wonen.'
GesponsordArchitecten willen ontwerpen die karakter hebben. Toch worden materiaalkeuzes in de praktijk vaak gestuurd door iets anders: zekerheid. Voldoet het aan de brandeisen? Hoe duurzaam is het materiaal? Wat betekent de keuze voor het onderhoud op de lange termijn? En hoe kijkt de opdrachtgever naar de investering? 'Allemaal begrijpelijke vragen. Maar daardoor vallen ontwerpers vaak terug op bekende oplossingen. Niet omdat die altijd het beste passen bij het ontwerp, maar omdat ze vertrouwd zijn', zegt Mart Steitner van WoodMart.
GesponsordGaragedeuren vervullen tegenwoordig een bredere functie dan alleen het afsluiten van een garage, aldus Daan Bol, directeur van Toelevering Online. 'Ze maken steeds vaker deel uit van het ontwerp van een woning en spelen een rol op het gebied van gebruiksgemak, energieprestaties en veiligheid.' Door technologische ontwikkelingen zijn de mogelijkheden de afgelopen jaren aanzienlijk uitgebreid.
GesponsordWoningen toevoegen op een efficiënte manier, maar wel met een hoog afwerkingsniveau en een duurzame kwaliteit. Dat was de uitdaging voor architect Jeroen Hooyschuur van Hooyschuur Architecten & Adviseurs bij het ontwerp van 24 sociale huurwoningen in Haarlem, in opdracht van woningcorporatie Pré Wonen.
GesponsordEntreeoplossingen moeten zowel qua uitstraling als functionaliteit goed aansluiten bij een gebouw. Dit zegt Iris Taam, adviseur Architecten binnen Boon Edam Nederland. Zij verbindt in haar werk de esthetische wensen van architecten met de functionele eisen die aan een entree worden gesteld.
GesponsordDuurzaamheid, circulariteit, losmaakbaarheid, CO₂-reductie en strengere regelgeving: architecten en leveranciers krijgen steeds meer eisen op hun bord. Tegelijkertijd moeten gebouwen esthetisch, technisch én financieel kloppen. De uitdaging ligt tegenwoordig dus niet alleen in mooie ontwerpen, maar ook in oplossingen die technisch bewezen én toekomstbestendig zijn.
Hoe vaak wordt er nog een kleinschalig woonzorggebouw gemaakt midden in de stad? In een tijd waarin de zorg onder druk staat en efficiëntie de menselijkheid vaak overschreeuwd sloegen Stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam, ZGAO en Stadgenoot de handen ineen om een onderscheidend zorgconcept neer te zetten. Een woonzorggebouw voor dementerende kunstenaars met een intensieve zorgvraag: Het Liesbeth List Huis.
In eerste instantie werden we door de bouwheer gecontacteerd voor de renovatie van een bestaande woning. Tijdens het ontwerpproces kreeg de opdrachtgever de kans een naastgelegen, braakliggend stuk grond, een restkavel, aan te kopen. De opdracht werd hierdoor herschapen. de integratie van een braakliggend perceel zodoende een geheel te verkrijgen met de bestaande woning. Dit alles met aandacht voor de bestaande woning.
De zomer is in volle gang en ook de redactie van de Architect staat in zomermodus. We publiceren deze weken traditioneel de favoriete vakantiebestemmingen van architecten.
De conceptwoning, bijna iedere bouwer heeft er een. De plattegrond ligt volledig vast, alleen de gevel ontbreekt. Prettig voor de bouwer - maar voor de architect is het minder aantrekkelijk want de ontwerpopgave is beperkt. Slechte woningen hoeft het niet op te leveren, maar dat vergt wel stevige ontwerpinzet.
De bouw kijkt nog te eenzijdig naar de milieu-impact van materialen, schrijft onze collega Anna Koudijs van Cobouw. De focus ligt nu vooral op het terugdringen van CO₂-uitstoot, terwijl ook factoren als biodiversiteitsverlies en bodemverzuring grote gevolgen hebben. Tegelijkertijd roept Gemeente Rotterdam architectenbureaus op om woningbouwprojecten door te rekenen met een CO₂-methode die de volledige uitstoot meeneemt, met als doel om beter te begrijpen welke ontwerpkeuzes daadwerkelijk verschil maken.
Beste minister Boekholt-O'Sullivan, na mijn eerste brief van 11 maart kan ik het niet laten u opnieuw te schrijven. Ditmaal over uw omvangrijke beleidsbrief aan de Tweede Kamer. Uw ambitie is om honderdduizend woningen per jaar te bouwen. Het overgrote merendeel wordt nieuwbouw op uitleglocaties. Daarbij heeft u uw hoop gevestigd op industriële bouwmethoden. Wellicht heeft het te maken met het zomerreces, maar toen ik dat las, moest ik denken aan de vakantieparken van EuroParcs.
