Wat hebben zeegras, ratten, restmaterialen, winkelcentra en arbeidsmigranten met architectuur te maken? Bij de 15 projecten die zijn gehonoreerd in de Startregeling Architectuur van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie vormen deze en andere onderwerpen het vertrekpunt voor onderzoek. De experimenterende architecten en onderzoekers tasten de grenzen van het vak af. Samen ontvangen ze 138 duizend euro.

In Brazilië ben je niet één, twee, drie, maar als je er bent, bezoek dan vooral de gebouwen van Lina Bo Bardi, waaronder SESC Pompeia, bepleit Marianne Loof, partner bij LEVS. 'Bo Bardi stelde altijd de vraag: voor wie bouwen we en welke samenleving willen we maken?'

Het Veerhuis is een expeditieloods met dienstwoning uit 1918 van H.J. Baanders, een verfijnd huis op een ruwe havenplek, getransformeerd tot schrijvershuis met publieke rol aan de Nieuwe Maas. In 2020 was het ensemble versnipperd en uitgehold; sloop lag voor de hand. De opgave koppelde herstel van deze eigenzinnige structuur aan een radicaal nieuw programma waarin schrijven, verblijf en optreden samenkomen.

Alle prachtige renders met florerende planten, struiken en bomen op de veertiende verdieping ten spijt, veel 'groene' architectuur kost de samenleving meer dan het opbrengt. Zo hebben gebouwen met bomen op verdiepingen, zoals de Trudo Toren en Wonderwoods, een klimaatprijs. Dit vanwege de extra hoeveelheid CO2 die ze uitstoten om al dat groen op hoogte constructief mogelijk te maken. Daarbij is groen uiteindelijk het best af met 'de voetjes in de grond'.

Bij alle discussies over het oplossen van de wooncrisis worden de Nederlandse groeikernen vaak over het hoofd gezien, constateert directeur Michelle Provoost van het International New Town Institute in Rotterdam. Onterecht, vindt ze. "Groeikernen hebben én de ruimte én de infrastructuur."

Een elektriciteitshuisje als tuin, als ontmoetingsplek voor de buurt of als oplaadpunt voor je telefoon. Met een huid van planten of zinken plaatjes. Atelier Elswijk, ardor—studio en npk design winnen de Utrechtse ontwerpwedstrijd voor nieuwe 'jassen' rond elektriciteitshuisjes. Hun voorstellen laten zien hoe noodzakelijke infrastructuur niet alleen kan worden ingepast in de historische binnenstad, maar ook iets kan toevoegen aan de openbare ruimte.

Wie aan Rome denkt, denkt al snel aan imponerende Romeinse bouwwerken, de ultieme renaissancistische verfijning van het Tempietto, of de barokke kerken van Bernini en Borromini. Voor Kim Wandel, partner bij Dok Architecten, zijn juist de buitenwijken een bron van inspiratie. Rome nodigt haar uit om na te denken over de vraag welke architectuur bij onze tijd hoort.

Het duurzaam uitbreiden van een Utrechtse benedenwoning van 70m2 met een extra slaapkamer en een wat ruimere badkamer. Waarbij het aansluiten op de bestaande structuur en het bewaken van de buitenruimte leidend zou moeten zijn. Ook moest het eigenhandig/alleen gebouwd kunnen worden.

Het centrum van Zoetermeer wordt de komende jaren verdicht met 235 woningen in twee Superlofts-blokken. Marc Koehler Associates en VenhoevenCS architecture+urbanism stelden samen met ontwikkelaar Blauwhoed het plan Up! op, dat de tender won die in oktober 2025 werd uitgeschreven door de gemeente Zoetermeer.

Een duurzaam toeristisch resort op een ver gelegen tropisch eiland is voor David Gianotten, partner bij OMA, geen onoverkomelijke paradox. Hij is als een van de ontwerpers betrokken bij de architectuur. Desa Potato Head belichaamt voor hem de kracht van het collectief. 'Het is een levend organisme dat continue leert en verandert.'

Collectors- en kunstenaarsduo Marjolein de Groen en Peter Jordaan vroegen Space Encounters in 2022 een nieuw gebouw te ontwerpen voor hun kunstcollectie. Na twintig jaar in een monumentaal pand in Arnhem waren zij , en hun groeiende kunstverzameling, toe aan iets nieuws. Tijdens een architectenselectie ontstond wederzijds een bijzondere klik. Peter en Marjolein zagen het nieuwe gebouw als aanvulling op hun collectie, met een heldere opgave: een kubus van 18 × 18 × 18 meter, opnieuw ingericht als Showdepot.

Bij de transformatie van Thoravej 29, een voormalige opslagloods in Kopenhagen, hergebruikte architect Søren Pihlmann 95 procent van de materialen. Dat leverde 88 procent minder CO2-uitstoot op en 90 procent minder bouwafval. Maar de transformatie is meer dan alleen duurzaam. Het is een testcase die nauwgezet is gevolgd door onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen. En alle data is openbaar beschikbaar.

Een maand voor de opening reist Irène Horvers, partner bij Team V, in Zuid-Korea naar een nieuwe follytuin. Zij krijgt spontaan een VIP-tour aangeboden. Onder een Franse naam, geïnspireerd door een Duitse filosoof, met als motto 'love your fate', wordt in Les Jardins de Médongaule absoluut niks aan het toeval overgelaten. Het zet Horvers aan het denken over maakbaarheid en democratie.

Renovatie, verduurzaming en revitalisatie van WTC Beurs Rotterdam. Het monumentale complex is toekomstbestendig gemaakt door verbetering van de routing, modernisering van het congresgedeelte, transformatie van voormalige kantoren naar een hotel en versterking van de relatie tussen gebouw, gebruikers en stad, met respect voor het historische karakter.

Het werk van Belgische architecten wordt internationaal geprezen. Maar hun werkpositie verdient geen schoonheidsprijs. Want vele architecten kunnen wel fluiten naar een sociaal vangnet. En een slagvaardige belangengroepering ontbreekt. Hierin komt nu verandering: jonge architecten doorbreken de status quo.