Op Instagram word ik overspoeld met stellige oneliners over hoe het wel en niet moet in het leven. Jaag geen succes na, leef in het nu, sport drie keer per week met hoge hartslag. Maar is het leven juist niet minder eenduidig? Een beetje succes en een beetje falen, een beetje nu en een beetje toekomst, een beetje rennen en een beetje wandelen.
Het College van Rijksadviseurs gaf deze maand een reflectie op de Ontwerp-Nota Ruimte 2050. Daarin roepen ze de politiek om duidelijke keuzes te maken en de nota actief in te zetten als uniek ruimtelijk instrument. Het water- en bodemsysteem moet volgens het CRa het gebruik en de verdeling van grond sturen.
Gemeente Rotterdam verandert de manier waarop ontwerpers worden geselecteerd voor publieke projecten. Dit nieuwe zogeheten 'stramien voor ontwerperselecties' moet getalenteerde architectenbureaus meer kans geven en de kwaliteit van sportvoorzieningen, scholen en andere maatschappelijke gebouwen verbeteren.
Het cpo-project Meer&Deel begon in 2019 toen een groep - veelal jonge - mensen uit Eindhoven nadacht over hoe ze in de toekomst wilde wonen. 'Een huis in een rijtje, alleen maar voor onszelf, daar hadden we geen zin in', vertelt bewoner en vve-voorzitter Gabrielle van Asseldonk in een filmpje op de website. De groep vond in de nieuwe wijk Vredeoord een bouwkavel, die aanvankelijk was bestemd voor zeventien twee-onder-een-kapwoningen. Met inzet van Werkstatt Architecten, Volle Grond en Tom van Tuijn Stedenbouw zijn er veertig woningen gerealiseerd.
In een open brief aan de nieuwe minister van Volkshuisvesting vraagt Robert-Jan de Kort aandacht voor een onderbelichte ontwerpopgave. Want wie goed kijkt naar de Nederlandse achtertuin, ziet niet alleen afscheiding, maar een stille correctie op decennia van architectonisch idealisme.
In de discussies over de woningbouwopgave raken voorzieningen vaak ondergesneeuwd. Terwijl scholen, bibliotheken en ontmoetingsplekken bepalend zijn voor de kansen van bewoners. In de Amsterdamse Bijlmer is dat patroon doorbroken. Daar staat Oba Next Lab: een tijdelijk gebouw dat fungeert als laboratorium voor de bibliotheek van de toekomst, ontwikkeld in samenspraak met bewoners - en met jongeren als belangrijkste doelgroep.
Met Carbon Confessions toont MVRDV - naast rekenmodellen - een ongemakkelijke waarheid: wie echt duurzaam wil bouwen, loopt vast in een systeem dat daar nauwelijks op is ingericht. De tentoonstelling in het Keilepand in Rotterdam laat zien hoe gewicht - letterlijk - de grootste koolstofschuld veroorzaakt, en hoe ontwerp- en materiaalkeuzes verschil maken. Maar ook de institutionele barrières, financiële prikkels en politieke stiltes die de slagkracht van architecten beperken. Het roept een fundamentele vraag op: welke rol kan de architect nog spelen in een systeem dat duurzaamheid structureel tegenwerkt?
Op 31-jarige leeftijd partner bij een internationaal architectenbureau: in Nederland een zeldzaamheid, in de Keniaanse hoofdstad Nairobi werkelijkheid. Architect Robyne Somé koos er bewust voor om in Afrika een nieuwe vestiging van Powerhouse Company op te zetten. Hier krijgt ze grotere verantwoordelijkheid, ervaart ze meer werkvrijheid én kan ze haar zwangerschap combineren met haar kersverse partnerschap.
Op woensdag 4 maart stond Mevr. De Architect 2.0 in Pakhuis de Zwijger. Hoofdredacteur Merel Pit gaf het podium aan vijf vrouwen en drie mannen - actief in onderzoek en praktijk - om mee te praten over de positie van vrouwen in de architectuur. Met een volle zaal kwam het thema van de avond tot leven: voorbij representatie naar systeemverandering.
Een bureau voor een man een vrouw. Het is een kleine interventie maar tekenend. Al in 1913 zorgde Margaret Kropholler voor de emancipatie van de vrouw middels haar woningen. Als de vrouw minder tijd hoefde te besteden aan huishouden, zo redeneerde Kropholler, kon zij zich met andere zaken bezighouden. Het geldt als het eerste ontwerp van Nederlands eerste vrouwelijke architect, van wie nu een tentoonstelling loopt in museum De Dageraad en Het Schip.
Zucht. We waren nog geen 5 minuten op weg, maar ik had het meteen door. Ik werd hier wederom geconfronteerd met de mythische figuur van wat een architect is: een eigengereide - of noem het visionaire - man die in zijn eentje aan een iconisch gebouw werkt voor een uitdagende opdrachtgever. Ooit ontstaan in het boek 'The Fountainhead', maar in dit geval is het de Deense architect Johan Otto von Spreckelsen in de film 'La Grande Arche'.
Mieke Bosse is traditioneel architect én radicaal feminist. Achter de monumentale gevel van haar Haagse herenhuis werkt ze ondanks haar pensioengerechtigde leeftijd onverstoorbaar door. Terwijl ze voortbouwt op eeuwenoude kennis, heeft ze haar hele leven taboes geslecht - in het vak en daarbuiten.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
Van Bergen Kolpa Architecten heeft woongebouw De Hartenrust opgeleverd aan de Zwaanshalskade in Rotterdam. Het gebouw, ontwikkeld in opdracht van woningcorporatie Havensteder en gebouwd door BAM Wonen, staat in de bocht van de rivier de Rotte, op de grens van de wijk Het Oude Noorden en de rivieroever. Het complex bestaat uit drie bouwdelen: een negendelige toren, drielaagse straatwoningen en vierlaagse hoekwoningen. Samen bieden zij 36 sociale huurwoningen: 29 appartementen en 7 eengezinswoningen.
Het Huis van Visser in Nijmegen, de hoofdvestiging van Visser Contactlenzen, is gerenoveerd door interieurarchitect Wiegerinck. Het pand bestaat uit een historisch voorhuis met een nieuwbouw aan de achterzijde en huisvest behandelkamers, kantoren, vergaderruimten en de Visser Academie. In de academie worden medewerkers uit heel Nederland opgeleid en bijgeschoold, en worden (internationale) partners ontvangen voor kennisdeling.
Via de achterdeur naar het kiesrecht. Zo ontwierp Margaret Kropholler in 1912 een modelwoning die de huisvrouw liet emanciperen. Ook tekende ze een bureau voor een man een vrouw. Als de vrouw minder tijd hoefde te besteden aan huishouden, zo redeneerde ze, kon zij zich met andere zaken bezighouden. Zoals intellectuele arbeid.
Schoonheid in stedenbouw is vaak niet een doel op zich, maar kan wel samengaan met andere ambities. Althans, als ontwerpers zich daar bewust voor inzetten, aldus stedenbouwkundige Matthijs de Boer. Hij noemt Parijs als voorbeeld in een essay.
Mijn favoriete herinnering is onze trip naar de Salone in Milaan in 2021. Als een volleerd reisleider nam Charlotte Thomas me op sleeptouw langs presentaties, tentoonstellingen en borrels. Ze kocht zelfs gezichtsmaskertjes voor het slapengaan, zodat we na een korte nacht weer fris voor de dag zouden komen. Terwijl ik naar huis ging met een hoofd dat tolde van alle inspiratie, reisde zij met de trein door naar de Architectuurbiënnale in Venetië. Charlotte ten voeten uit: energiek, ondernemend en toegewijd - soms met iets te veel hooi op haar vork, maar nooit met halve inzet.
Waar haal ik als 'Meneer De Architect' de arrogantie vandaan om te denken dat ik weet hoe het is om Mevr. De Architect te zijn? En toch doe ik het, om mannelijke architecten aan te spreken. Want voor een gezondere beroepspraktijk en betere gebouwde omgeving zullen wij moeten veranderen.
