We zaten nog geen vijf minuten aan tafel of ging het meteen over AI. Tijdens het sprekersdiner in Pakhuis de Zwijger voorafgaand aan het event over Paris Proof ontwerpen, waren Marc Koehler, Oscar Vos en Jasper Smits enthousiast over de enorme mogelijkheden die kunstmatige intelligentie oplevert. Zo regelde de een met een goede prompt in een druk op de knop een juridisch dichtgetimmerd contract.
Verdichten is hot. Strategieën als optoppen, inbreiden en transformeren worden breed gezien als noodzakelijk voor het oplossen van het woningtekort. In de praktijk verzandt verdichting echter vaak in losse projecten en technische rekensommen. Volgens Irma van Oort, partner bij KCAP, gaat het daar fundamenteel mis. 'Je kunt geen goede stad maken als je alleen op plotniveau denkt.'
De bouwvergunning voor de transformatie van de Citrusveiling in Rotterdam is verleend. Daarmee kan de herbestemming van het wederopbouwicoon van Hugh Maaskant en Bert van Dommelen uit 1951-1955 officieel beginnen. Nudus deelt voor het eerst beeld van zijn ontwerp.
De discussie over kunstmatige intelligentie in de architectuur gaat opvallend vaak over 'tools'. Over beeldgeneratoren, parametrische optimalisatie en efficiëntie. Maar wie beter kijkt, ziet dat AI vooral iets anders blootlegt: niet zozeer een technologische breuk, maar een identiteitscrisis die al veel langer sluimert.
Steeds meer vrouwen en andere minder gehoorde stemmen krijgen een plek op het podium van de architectuur. Inspirerend en nodig: het biedt jonge architecten een horizon en schuift nieuwe verhalen naar voren. Maar zolang de werkcultuur, de machtsverdeling en de onzichtbare normen dezelfde blijven, verandert het huis niet. Representatie opent deuren, maar pas cultuurverandering verplaatst muren. En daarvoor moeten we het gesprek over vrouwen in de architectuur verbreden.
Het Belgische badplaatsje Knokke-Heist heeft een nieuw architectonisch uithangbord: woontoren Hoost door het Franse architectenbureau Jakob+MacFarlane. Maar wat erop staat is niet iets om trots op te zijn. Dit ambitieuze woon- en gemeenschapsproject is uitgegroeid tot een omstreden dossier waarin sloop, schadeclaims, bestuurlijke keuzes en architectonische overmoed samenkomen.
Klein wonen is een belangrijk thema in de huidige ontwerppraktijk. Toch komt de opgave vaak niet goed uit de verf. Wie een prachtig voorbeeld van wonen op beperkt oppervlak wil ervaren kan proefwonen in Merry Go Round. Dit vakantiehuisje, in 2009 ontworpen door Ira Koers, is een onderzoek naar gebruik, naar wat je nodig hebt, maar vooral naar hoe je goed kunt wonen met een kleine voetafdruk.
Wat als we in Nederland accepteren dat het geen land meer is van ruimte en rust, maar van dichtheid en diversiteit? In de nieuwste aflevering van 'Over Architectuur Gesproken' doet Dirk Peters, oprichter van Barcode Architects, een uitspraak die blijft hangen: 'Ik zie Nederland als het Manhattan van Europa.' Het is geen provocatie om de hoogte in te gaan, maar een pleidooi voor realisme.
Op woensdag 21 januari organiseert de Architect weer een nieuwe avond in Pakhuis de Zwijger waarin we de printeditie tot leven brengen. Dit keer staat het thema 'Paris Proof?' centraal en de vraag hoe architecten balanceren tussen regelgeving, realisme en verantwoordelijkheid. Oscar Vos, Jasper Smits, Martijn van Gameren, Christina Kaiser, Robert Winkel en Marc Koehler komen spreken.
De aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
Voor abonneesDe aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
'Schoonheid gaat voor ons over wat achter de motorkap zit', vertelt Martijn van Gameren van Paul de Ruiter Architects. Op geleende bouwschoenen en met een helm op loop ik achter hem aan door Coolsingel 93 (C93) in Rotterdam. Het voormalige bankgebouw van 26.000 vierkante meter wordt fors uitgebreid door er 20 meter bovenop te zetten. Vorig jaar is de bouw gestart.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
In de nieuwe wijk 'De Tuinen van Zandweerd' staat het cohousingproject CPO Sjalot, bestaande uit tien rijtjeshuizen, gegroepeerd rond een gezamenlijke tuin en binnenplaats. De huizen zijn in drie rijen geplaatst op een taartvormig perceel grenzend aan een openbaar park.
Op de plek van het gesloopte bejaardenhuis Nij Nittersum in Stedum zijn veertien aardbevingsbestendige sociale huurwoningen ontworpen door Specht architecten, in opdracht van woningcorporatie Wierden en Borgen. Inwoners van het dorp werden betrokken bij de planvorming. Er was vraag naar betaalbare huurwoningen voor starters en senioren, met als doel ook doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad te stimuleren.
Ze studeerde cum laude af, werkte bij een betrokken bureau met goede intenties - en stapte toch uit de architectuurpraktijk. Marianne Boonekamp las Andrea Prins' artikel over de leaky pipeline in de architectuur en herkende zichzelf. Ze zegde onlangs haar baan als architect op en richt zich nu op een nieuwe uitdaging: ze verbouwt eigenhandig haar huis, terwijl ze reflecteert op het architectenvak en hoe ze zich daar in de toekomst wil positioneren.
De verhalen van de afgelopen weken reikten van grootschalige nieuwbouw tot een verbouwde bollenschuur. En van hitteonderzoek tot vve-reglementen. Alle verhalen laten zien dat architectuur steeds minder een eindpunt is, en steeds meer het startpunt van onderhandelingen over macht, comfort en verantwoordelijkheid.
De Nederlandse aanbestedingscultuur moet én kan beter. Dit moet Kristiaan Borret hebben gedacht toen hij als adviseur en juryvoorzitter betrokken was bij de internationale aanbesteding voor theater de Nieuwe Meervaart in Amsterdam Osdorp. De aanbesteding oogst lof vanwege lage inschrijfdrempels en het vastgestelde honorarium. Toch klinkt er ook kritiek, onder meer op de verplichte ISO-certificering en op de lage vergoedingen in de aanbestedingsfase.
Wie in Amsterdam een appartement koopt, blijkt lang niet over alles zeggenschap te hebben. Zo ondervindt Ariadne Onclin hoe groot de macht is van de woningcorporatie die haar vereniging van eigenaren domineert. Ook ziet ze hoe architecten woningeigenaren belemmeren aanpassingen te doen doordat ze de 'architectonische allure' hebben vastgelegd. Michelle Gulickx pleit op haar beurt ervoor dat zonwering voortaan een standaard onderdeel is van het gevelontwerp.
