De architectentitel wordt steeds beter beschermd: de lat gaat omhoog. Waarom blijft het beroep vrij? 
Beeld Vincent Huijbers

De architectentitel wordt steeds beter beschermd: de lat gaat omhoog. Waarom blijft het beroep vrij? 

Waarom is wel de architectentitel beschermd, maar niet het beroep? Om een antwoord op die vraag te vinden, dook ik de archieven in.

Zo las ik in het Nationaal Archief dat de Bond Nederlandse Architectenbureaus (BNA) al in 1910 lobbyde voor wettelijke bescherming van het beroep. Direct na de Tweede Wereldoorlog werd gewerkt aan wetgeving voor bescherming van titel én beroep. In 1949 werd een wetsvoorstel ingediend.

Helaas liep het voorstel vast op een principiële strijd. De BNA vond dat architecten onafhankelijk moesten zijn van commerciële belangen bij de uitvoering van bouwwerken als vertrouwenspersoon van de opdrachtgever. De branchevereniging had moeite met architecten die tegelijkertijd aannemer waren of in dienst werkten van een bouwbedrijf. 
 
Tegelijkertijd wilden aannemersorganisaties dat ontwerpers binnen bouwbedrijven zich ook architect konden noemen, mits zij over de vereiste vakbekwaamheid beschikten. Ten slotte wilde de regering niet één vorm van beroepsuitoefening bevoordelen en vond bovendien dat de kwaliteit van gebouwen al voldoende werd bewaakt door bouwvoorschriften en welstandstoezicht. Lang verhaal kort: in 1960 werd het wetsvoorstel ingetrokken.  

Uiteindelijk koos Nederland in 1987 voor uitsluitend titelbescherming en op 1 oktober 1988 trad de Wet op de architectentitel (WAT) in werking. 
 
Wat wel is veranderd, is dat we steeds hogere eisen zijn gaan stellen aan wie de titel architect mag voeren. Zo is er een verplichte beroepservaringsperiode en moeten architecten jaarlijks minimaal zestien uur aan bij- en nascholing besteden. Dit laatste wordt alleen door niemand gecontroleerd. Tijdens het SFA-congres 'Architect van je eigen werk' stond daarom de vraag centraal: hoe kunnen architecten hun permanente ontwikkeling serieuzer nemen? Moet die vrijblijvendheid eraf?  
 
Maar volgens mij ligt daar een fundamentelere vraag onder: waarom stellen we steeds hogere eisen aan wie zich architect mag noemen, terwijl iedereen in Nederland het werk mag uitvoeren? 
 
Daarbij: beroepsbescherming zou het vak wel weer in positie brengen, toch? 

Wat vind jij? Laat het me weten!  

Groet, Merel  
 
PS. Kom je ook naar ARC27 Podium? De sprekers zijn bekend!

Merel Pit

Merel Pit

Hoofdredacteur de Architect

Merel Pit (1981) is sinds januari 2021 hoofdredacteur van de Architect. Daarmee is ze terug op haar ‘oude nest’ waar ze in 2008 als vakredacteur haar carrière in de architectuurjournalistiek begon. Heb je input voor sterke verhalen? Mail haar op merelpit@vmnmedia.nl.