Aanpak
In de transformatie van ARTIS staat het erfgoed centraal. Vanuit het in 2020 opgestelde masterplan konden deelopgaves gericht worden aangepakt met respect voor de vele in het Park aanwezige rijksmonumenten. Hiervoor ontving ARTIS in 2025 als professionele monumentenorganisatie de POM-status, een erkenning voor de jarenlange deskundige bijdrage aan beheer en behoud van het cultureel erfgoed.
Samenwerking met andere disciplines
Een Q-team waakt over het park, met daarin een architect, landschaps- en tentoonstellingsarchitect, plus erfgoedexpert en specialist op het gebied van merkbeleving. Zij sturen vanuit het masterplan van H+N+S. Per project wordt in wisselende teams gewerkt, met voor de integraliteit altijd een architect en een landschapsarchitect. De buitenruimte van het Aquarium tekende H+N+S i.s.m. OTH, Verlaan & Bouwstra en VB Erfgoed en architectuur. Het fontein is i.s.m. met Rots Maatwerk. Bouwbedrijf Schagen
Duurzaamheid
Het Aquarium kreeg een omlijsting van ‘regentuinen’ voor de berging van hemelwater. De omgeving is geheel vernieuwd, overbodige verharding is verwijderd. Aan de voorzijde is de nieuwe stoep zo aangelegd dat regenwater in de aanliggende groenvakken kan infiltreren. Het riool wordt zo ontlast. Deze raingardens zijn ook een knipoog naar de tuinstroken die er ooit in de historische situatie lagen. Het Salmplein kan in de toekomst aangekoppeld worden op een regenwaterbuffer.
Materiaal en techniek
Als ‘cement’ van de verschillende gebouwen wordt gewerkt met een nieuwe bestrating van bruingele klinkers. Daarbij wordt consequent gewerkt met inrichtingselementen in bedekte kleuren (ARTIS grijs en groen). Hiermee is gestart bij de herinrichting van de Papegaaienlaan en het Artisplein en wordt sindsdien doorgezet in het hele Park. Momenteel worden de laatste delen in de Achtertuin opgepakt in deze stijl. Onnodige verharding wordt verwijderd om ruimte voor hemelwaterinfiltratie te maken.
Maatschappelijke impact
Er wordt door ARTIS gericht op strategisch niveau nagedacht over een aantal grote opgaves aan de randen in relatie met de stad: het entreegebied, maar ook de omgeving van het Aquarium met het Salmplein als stadsplein. Met het masterplan kan bij al deze opgaves gericht door de schalen heen doordacht aan het park gesleuteld worden: ‘van stoel tot stad’.Ofwel, renovatie op gebouwniveau én op gebiedsniveau. In 2024 is vanuit de Erfgoeddeal ondersteuning toegekend van de omgeving van het Aquarium.
Fysieke impact
Door vrijwel geen nieuwbouw te plegen, maar te kiezen voor hergebruik en renovatie voor de nieuwe opgaves en programmering (speelplek, horeca), kunnen bestaande bomen en monumenten worden behouden en ontstaan aantrekkelijke verblijfsruimtes voor de bezoekers met een historisch verhaal. Met de vergroening van de rand van Artis, het deels accommoderen van de waterbergingsopgave en ook ten dele openbaar maken van de tuin wordt aan de leefbaarheid in de stad bijgedragen.
Overig
Het net heropende, compleet vernieuwde Aquarium is, net als het een paar jaar terug heropende Groote Museum, een van de vele rijksmonumenten die ARTIS beheert. ARTIS pakt dit serieus aan. ARTIS is genomineerd voor het predikaat ‘Meesterrestauratie 2025’ voor het Aquarium. Dit past in een groter geheel. De toegekende POM-status is een erkenning voor de jarenlange deskundige bijdrage aan het beheer en het behoud van de monumenten en het cultureel erfgoed in het park.
