Er zijn dit jaar 88 projecten ingezonden voor de ARC27 Nieuwe Architectuur Award. Van poppodium tot natuurhotel en van woontoren tot vakantiehuisje. Uit deze lijst selecteerde de jury – onder leiding van juryvoorzitter Kees Kaan – drie nieuwbouwprojecten die anticiperen op actuele noden en toekomstige uitdagingen, en die zowel de gebruikers dienen als de stad beter maken.
Eervolle vermeldingen
Grote sympathie had de jury voor het sociale karakter van GroeiHuis door Moriko Kira en de duurzame principes van de Techbank in Enschede door Cepezed. Ook waren er lovende woorden voor de Toren voor Dier en Mens in Lochristi (B) door URA Architecten, kantoorgebouw Tafelberg op de Blaricummerheide door Studio Massimo, en voor de werkplaats van de Space Cowboys door Studio Groen+Schild in Deventer.
De jury boog zich uitvoerig over de ingezonden woongebouwen, waaronder Poppies in Amsterdam door MaMa Pioneers en Marc Koehler Associates, woontoren Lighthouse in Eindhoven door De Zwarte Hond en Wisselspoor 10 in Utrecht door Arons en Gelauff. Hoewel haar waardering voor deze projecten groot is, werd er geen consensus bereikt en koos de jury uiteindelijk voor drie projecten die in dienst staan van het onderwijs. Bij alle drie reikt hun betekenis verder dan de onderwijsfunctie: ze dragen bij aan de ruimtelijke en maatschappelijke kwaliteit van hun omgeving.
Nominiaties
De drie projecten die uiteindelijk zijn genomineerd stonden van meet af aan bovenaan de jurylijst: middelbare school Xplore Agora in Amsterdam door Studio Ard Hoksbergen, werkplaatsgebouw Cube voor de Universiteit Twente in Enschede door Civic Architects, en Kunstencentrum Asse (B) door Felt architectuur en Oskar architecten.
De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens ARC27 Podium, een inspirerend evenement voor de vakgemeenschap, op donderdag 28 Januari 2027 in het Nieuwe Instituut in Rotterdam. We onderzoeken die dag samen met drie toonaangevende internationale sprekers de betekenis van het detail in de hedendaagse architectuurpraktijk. Wat maakt een detail goed? Wat vertelt het over het vakmanschap van de architect? En welke rol speelt het detail in de architectuur van vandaag?
Dit thema is door de vakjury’s in de beoordeling van alle projecten meegewogen. Naast de Nieuwe Architectuur Award, reiken we tijdens ARC27 Podium ook de Transformatie en Renovatie Award en de Niet Verhuizen maar Verbouwen Award uit.
Kunstencentrum Asse door FELT architectuur en OSKAR architecten
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
Het nieuwe Kunstencentrum ligt midden in de Vlaamse gemeente Asse, in de periferie van Brussel. Het gebouw heeft een L-vorm die zich om een vooralsnog leegstaande kapel heen vouwt, en staat met de kop aan een drukke verkeersader. Oskar Architecten en Felt Architectuur werkten samen aan deze nieuwe ontmoetingsplek waar het voorheen versnipperde kunstonderwijs van Asse en verschillende podiumverenigingen een gezamenlijk onderkomen kregen.
De jury roemt de inplanting van het nieuwe Kunstencentrum en de keuze om de kopgevel aan de drukke straat gesloten te houden. Het zorgt voor een uitnodigend gebaar richting het binnenterrein, met een entreezone en een openbare poort in de oksel van de L. Het gebouw biedt niet alleen veel ruimte en flexibiliteit aan de verschillende groepen die het gebruiken, maar maakt ze ook een logisch onderdeel van het openbare leven van het dorp. Nieuwe looproutes doorkruisen het voorheen gesloten binnenterrein.
De betonnen gridgevel geeft het gebouw een robuust voorkomen met open en gesloten delen. Ontwerpkeuzes zijn consequent doorgevoerd, wat zorgt voor een krachtig voorkomen. Binnen de budgettaire randvoorwaarden zijn de ambities maximaal gerealiseerd, al blijven enkele onvolkomenheden in de afwerking zichtbaar.
Bijzonder te spreken was de jury over de grote, open atelierruimtes met de simpele maar sfeervolle lichtblauwe raamkozijnen met roedes. In plaats van wanden delen flexibele kasten de ruimte in. Deze oplossing is minder hokkerig en goedkoper dan vaste wanden, en vooral heel inspirerend. Wie hier binnenloopt, krijgt meteen zin om mee te tekenen en schilderen.
Werkplaatsgebouw Cube voor de Universiteit Twente in Enschede door Civic Architects
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
Werkplaatsgebouw Cube is met recht een groot vierkant gebouw. De grote werkplaats beslaat de hele begane grond en is iets verdiept ontworpen. Hierdoor krijgt de bezoeker meteen bij binnenkomst een goed overzicht. Men kijkt over alle machines heen door de vliesgevel rondom naar het groene landschap van het campusterrein. Alle kantoren en overige onderwijsruimtes hangen in ‘dozen’ boven deze werkplaats.
De architectuur is strak en industrieel met opvallende blauwe en donkergele stalen balken – in de werkplaatsen domineert beton, staal en glas. De serviceruimtes – waar de toiletten, trappen en de bergingen zijn gestapeld – zijn gemaakt van CLT en ook de gesloten geveldelen en de stevige kozijnen van deze ‘vierkante doos’ zijn gemaakt van hout.
De jury is onder de indruk van de heldere eenvoud van het gebouw. Ondanks de complexe inhoud, met een veelheid aan machines, installaties en bedradingen, zorgen consequente ontwerpkeuzes voor een harmonieus interieur. Bovendien is het gebouw volgens de jury zorgvuldige ingebed op het campusterrein, en verhoudt het zicht goed tot de historische gebouwen van het Horstcomplex waar Cube onderdeel van is.
De grote open ruimte stimuleert nieuwsgierigheid en inspireert om kennis te delen. Niet alleen voor de studenten die er aan het werk zijn, maar ook voor de studenten – plus docenten en gasten – die achterlangs het gebouw lopen of fietsen.
De installaties zijn op voorspraak van de universiteit in het zicht gelaten, maar wel zorgvuldig ontworpen. Het geeft een eerlijke indruk van wat er nodig is om een dergelijk technisch veeleisend gebouw draaiende te houden. Wat voor deze technische faculteit geen aardigheid is, maar onderdeel van het technische onderwijs.
Middelbare school Xplore Agora in Amsterdam door Studio Ard Hoksbergen
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
Met Xplore heeft Ard Hoksbergen een school ontworpen voor Agora-onderwijs. Aansluitend bij dit type onderwijs heeft de middelbare school geen traditionele gangen met lokalen, maar flexibel indeelbare ruimtes waarin de leerlingen zelf hun plek mogen uitzoeken en eigen maken, met een eigen bureau, bank of zelfs een hoogslaper.
De jury was bijzonder te spreken over de goede entree van het gebouw en de verwelkomende manier waarop de leerlingen eerst door een laag portaal lopen om vervolgens in de grote open foyer te komen. Deze ‘agora’, Grieks voor marktplein, is het hart van de school, waar de twee vleugels met lesruimtes samenkomen. Naast de leerlingen van 12 tot 18 jaar zijn ook de ouders en buurtgenoten welkom om hier te werken of een kop koffie te drinken.
Met weinig middelen is volgens de jury door een consequent kleur- en materiaalgebruik veel bereikt. Ook het dubbele ruimtegebruik – zoals circulatieruimtes die ook verblijfsruimtes zijn en vluchtroutes die ook regulier worden gebruikt – maakt dit een goed doordacht ontwerp. Met bijzondere extra’s zoals een daktuin waar de leerlingen zelf groente kunnen verbouwen en een terras aan het water.
Opvallend is de zorgvuldige inpassing van het gebouw dat in een L-vorm om een bestaande sporthal is gevouwen. Tussen de twee volumes ontwierp Hoksbergen een passage met (vlucht)trappen, waar licht via een grote lichtstraat doordringt tot aan de begane grond. Deze tussenzone loopt door in de gevels waar een strook glas een mooie onderbreking vormt tussen de twee verschillende baksteengevels.



















































































