De 19 ingezonden verbouwingsprojecten voor de ARC27 Niet Verhuizen maar Verbouwen Award zijn het in hun diversiteit over een ding eens: goed wonen kent vele vormen. Het bewijst dat wonen over meer gaat dan een dak en vier muren. Een fijn huis is een verlengstuk van het leven dat zich erin afspeelt en is in de eerste plaats menselijk.
Reikend van zes vierkante meter tot ruim vijfhonderd, laten de inzendingen zien dat architectonische expertise op alle woonschalen van meerwaarde is en het verschil kan maken tussen verbouwen en verhuizen.
De genomineerde projecten – DT house door AE-architecten, Wat wil het huis? door Ruben Dahmen en Huis DS door Marjan van Herpen Architect en Studio Paulien Bremmer – zijn stuk voor stuk een uniek, weloverwogen en verrassend antwoord op de gestelde woonvraag. Ze kwamen in het jureringsproces snel bovendrijven als waardige drie-eenheid die met een integrale visie de breedte van het vak toont.
Flinke discussie
Opvallend is dat twee van de drie genomineerde projecten vierkante meters wegnemen om meer bruikbare ruimte te realiseren. Zo bewijzen de architecten dat wonen niet hoeft te gaan over maximalisatie van vierkante meters, maar kan gaan over de kwaliteit die de ruimte kan bezitten. De jury vindt de nominaties daarmee voorbeeldstellend voor de huidige woonopgave.
De budgetten – en daarmee de graad van uitwerking – van de nominaties lopen sterk uiteen. Dit vergde in het jureringsproces fundamentele discussies over de kern van architectonische kwaliteit. De jury heeft deze discussies uitgebreid gevoerd om tot eerlijke beoordelingscriteria te komen. De jury concludeerde dat de drie projecten met de beschikbare middelen het maximale uit de ruimtelijkheid van de woning hebben gehaald.
DT House door AE-architecten
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
De jarenvijftigwoning die naar ontwerp van AE-architecten is verbouwd voor een gezin met jonge kinderen, ligt aan de boomrijke rand van Gent in Sint Denijs-Westrem. Het ontwerp betreft een volledige verbouwing van de woning over beide woonlagen. Twee ingrepen – het betrekken van de overhoekse garage bij de woonruimte en het maken van een kamerbrede vide boven de woonkamer – vormen de structurele basis van het ontwerpvoorstel.
De jury is onder de indruk van de verrassende ruimtelijkheid die AE-architecten zo met gerichte ingrepen in de voorheen traditionele woning bewerkstelligt. Met name de verfijnd ontworpen overgangen tussen de verblijfsruimtes worden gewaardeerd. Tot in het kleinste detail staat de architectuur in het teken van deze ruimtelijke relaties en draagt hier actief aan bij. De jury looft de gevoeligheid die hieruit spreekt.
Het interieur is als een meubelstuk integraal ontworpen en heeft in vormentaal en kleurstelling een grote samenhang. Ondanks dit bijna obsessief uitgewerkte totaalontwerp is de architectuur ingetogen, beheerst en verfijnd en staat overal in het teken van de bewoners en het menselijke gebruik.
De jury roemt met name de overtuiging en durf waarmee AE-architecten de voorheen traditionele jaren vijftig woning weet om te toveren tot een markant woonhuis met unieke ruimtelijke kwaliteit. Het uitgangspunt van de opdrachtgevers en architecten om waarde te zien in het bestaande en hier met buitengewoon respect mee te ontwerpen, is prijzenswaardig en voorbeeldstellend.
Wat wil het huis? door Ruben Dahmen
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
Met slechts 38 vierkante meter is de grondgebonden kopwoning van Ruben Dahmen de meeste compacte woning van de drie genomineerde projecten. Dahmen verbouwde het huis in Amsterdam-Noord eigenhandig met een budget van vijfduizend euro. Hij gebruikte uitsluitend hergebruikte materialen die hij binnen een straal van twintig kilometer vond. Daarnaast meed hij digitale ontwerpmiddelen en baseerde zich op zijn eigen lichamelijke lezing van de ruimte.
Een grote partij hergebruikte multiplexplaten vormt de basis van het nieuwe interieur en is als een samenhangend meubelstuk leesbaar in het gestripte casco. De stalen dakspanten liet Dahmen in het zicht ten spijt van een verlaagd plafond. Het geeft de woning extra ruimtelijkheid. Een nieuw dakraam en gericht gebruik van spiegels versterken dit effect.
Door flexibel gebruik van het vloeroppervlak verhoogt Dahmen bovendien de bruikbaarheid van de beschikbare vierkante meters. Hij toont dat ruimtelijke kwaliteit ondanks zeer beperkte middelen en minimale materiaalimpact mogelijk is.
De jury heeft grote waardering voor de zoekende werkwijze van Dahmen, waarin hij bewust naar beperking streeft. Zijn analoge, aandachtige aanpak en respectvolle behandeling van het bestaande, hebben geleid tot een karaktervolle woning die ruimtelijk prettig aanvoelt. De jury noemt de ingetogen ontwerphouding poëtisch en ontroerend. Zij prijzen de persoonlijke zoektocht van de jonge ontwerper naar de veranderende betekenis van het architectenvak en bewonderen de wijze waarop hij zijn architectuurcarrière begint.
Huis DS door Marjan van Herpen Architect en Studio Paulien Bremmer
Bekijk hier de video van het jurybezoek:
Aan de Conradstraat in Amsterdam-Oost woont de familie Yaghmai-Westerbaan met twee volwassenen, drie kinderen, twee katten en een hond. De drie-laagse, grondgebonden benedenwoning telt 79 vierkante meter en werd met drie slaapkamers en beperkte woonruimte te klein voor het gezin. Om toch in hun hechte straat te kunnen blijven wonen, maakten Studio Paulien Bremmer en Marjan van Herpen Architect een transformerend ontwerp voor het souterrain en de beletage.
Twee kleine vides aan de voor- en achtergevel vormen de kern van de architectonische ingreep. Door vierkante meters weg te nemen en daarmee betere lichtinval te faciliteren in het souterrain, vergrootten de architecten de woonkwaliteit en de bruikbaarheid van de woning aanzienlijk. Het souterrain biedt zo ruimte voor een extra slaapkamer met bad en een lichte zithoek aan de tuin. De keuken is verplaatst naar de beletage en sluit dankzij maatwerkoplossingen aan op de compacte woonwensen van de bewoners.
De verduurzaming van de woning en de verbetering van het binnenklimaat zijn als vanzelfsprekendheden integraal opgenomen in het ontwerp. In het souterrain is veel aandacht geschonken aan het oplossen van vochtproblematiek en geïnvesteerd in een gezond binnenklimaat door gebruik van leemstuc en biobased materialen. Het gebruik van biologische afbreekbare, lijmvrije grafkistpanelen voor kastenwanden vormt hierin een verrassend creatieve vondst.
De jury was zeer te spreken over het nauwkeurige ontwerp en de minutieuze, liefdevolle aanpak waarin elke kruimel ruimte overwogen is. De integrale aanpak van de architecten toont volgens de jury de potentie van compact wonen binnen de bestaande woningvoorraad.
Feestelijk
Op donderdag 28 januari 2027 wordt uit de shortlist een winnaar bekend gemaakt in het Nieuwe Instituut in Rotterdam tijdens ARC27 Podium. Naast de Niet Verhuizen maar Verbouwen Award, reiken we ook de Transformatie en Renovatie Award en de Nieuwe Architectuur Award uit. De feestelijke avond zal door internationale sprekers worden begeleid en in het teken staan van het jaarthema: het architectonische detail.





































































