Toen Hanna Veltman in 2022 bij de Architect binnenkwam als stagiaire, konden we niet vermoeden hoe vanzelfsprekend ze onderdeel van het team zou worden. Ze bleef als werkstudent, trad na haar afstuderen in dienst en groeide uit tot een volwaardige kracht die haar plek overtuigend heeft opgeëist.
Aan de Ireneboulevard, pal naast station Delft, rijst een 40 meter hoge woontoren op uit wat ooit een barrière was: het spoor. Hooghe Delft, gesitueerd boven op het dak van de spoortunnel, markeert de entree van de nieuwe stadswijk Nieuw Delft. Met koopappartementen, kantoorruimte en Filmhuis Lumen in de plint is het gebouw een compacte stapeling van wonen, werken en cultuur.
Het ontwerp van lokaal bureau Vendrig Leegwater architecten en Hans van der Heijden Architecten voor de herontwikkeling van de Schapenmarkt in Purmerend is door het publiek uitgekozen tot winnaar. Andere genomineerden waren Ard de Vries Architecten en Studio Donna van Milligen Bielke en Delva Landscape Architects en Powerhouse Company.
Schoonheid is geen criterium in de hedendaagse stedenbouwpraktijk. Ze staat niet in PvE's, ontbreekt in masterplannen en wordt zorgvuldig vermeden in beleidstaal. Terwijl een nieuw kabinet spreekt over het bouwen van tien nieuwe steden, lijkt het debat zich vooral te richten op aantallen, snelheid en efficiëntie. Maar wat betekent dat voor het culturele project dat stedenbouw óók is? Terugkijkend op Haussmann, Berlage en de wederopbouw dringt zich een ongemakkelijke vraag op: hebben we het maken van mooie steden ingeruild voor het managen van ruimtelijke opgaven?
In de herontwikkelde De Rode Stad van Nordhavn in Kopenhagen komt een mix van oud en nieuw, cultureel erfgoed, ambacht en biobased materialen samen. Het resultaat is een aantrekkelijke stedelijke bestemming met een uitgesproken identiteit waar de hele stad van profiteert.
Renata Gilio is een globetrottende duizendpoot. Na een bachelor architectuur en stedenbouw in Brazilië volgde ze masteropleidingen architectuur in Frankrijk en Italië. Daarna deed ze een archeologiestage in Spanje, werkte ze als bouwopzichter en architect, en was ze een periode actief als academisch onderzoeker. 'Ik had veel fascinaties en hopte als een konijn in het rond. Ik wilde álles begrijpen over een bepaald onderwerp, en daarna weer door naar iets nieuws.'
Ze werden gebouwd als geluksmachines, maar eindigden in het collectieve geheugen als vergissingen: de groeikernen. Inmiddels luiden zeven van deze steden de noodklok. Alles veroudert tegelijk, alles staat tegelijk onder druk. Terwijl Den Haag zoekt naar ruimte, woningen en oplossingen voor vergrijzing en klimaat, laat Michelle Provoost in haar nieuwe boek en op pad door Zoetermeer zien dat we misschien op de verkeerde plek kijken. De toekomst hoeft niet gebouwd te worden - ze bestaat al.
Een pakhuis is per definitie geen museum. Het is gesloten, diep, zwaar en introvert. Toch opende vorige week het Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Architectenbureau WDJArchitecten moest zijn ontwerp herzien toen een designwarenhuis plaatsmaakte voor een publieke culturele instelling - met alle spanningen van dien.
Het is nog steeds niet goed gesteld met vrouwen in de architectuur. De discipline weigert de pluraliteit van de samenleving te omarmen. Juist die meerstemmigheid is hard nodig om kwaliteit te borgen. Onze sector is verworden tot een masculien systeem, of zoals Floris Alkemade het in het programma 'Zomergasten' benoemde: een wereld waarin volume wordt verward met visie en machismo met vakmanschap.
Een terugkerend gespreksonderwerk onder vakgenoten is de zogenaamde 'leaky pipeline' in de architectuursector. Dat veel vrouwelijke vakgenoten na de eerste jaren op een architectenbureau de praktijk verlaten. Dit zou een probleem zijn, alsof een deel van onze vakgenoten niet volwaardig deelneemt aan het vak.
De leaky-pipeline-theorie beschrijft hoe vrouwelijke architecten gaandeweg hun loopbaan uit de ontwerppraktijk verdwijnen. Waar komen die vrouwen terecht? Nou, ze worden bijvoorbeeld cartograaf, stadsbouwmeester van Brussel of directeur bij het Rijksvastgoedbedrijf. En laten zien dat je in veel rollen kunt bijdragen aan het mogelijk maken van architectuur.
Deze maand staat de Architect in het teken van Mevr. De Architect 2.0. We publiceren essays, columns en opinies over vrouwen in de architectuur en onderzoeken de vraag: zijn we wat opgeschoten sinds vijf jaar geleden de eerste editie van Mevr. De Architect uitkwam? Op woensdag 4 maart staan we weer in Pakhuis de Zwijger met een indrukwekkende line-up van sprekers om de balans op te maken.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
Langs de Elzenhagensingel in Amsterdam Noord, nabij metrohalte Noord, is een woonblok opgeleverd met 401 woningen. Het gebouw bestaat uit een langgerekte, gebogen plint, opgedeeld in 8 panden en 2 torens, ontworpen door Bureau van Eig en Inbo. Het blok bevat huurwoningen van Vesteda en Eigen Haard, zorgwoningen voor perMens en commerciële functies. De toren met huurwoningen voor Vesteda is ontworpen door Bureau Van Eig.
Jeugdzorginstelling De Kempen heeft eind vorig jaar het eerste woongebouw, de sporthal en het onderwijsgebouw op Campus De Hutten in gebruik genomen. De campus biedt zo'n veertig jongeren een plek om te leren, sporten, wonen en ontspannen. In 2026 volgt een tweede woongebouw, een onthaal en de renovatie van het administratieve en logistieke gebouw. Het ontwerp is van Gortemaker Algra Feenstra architects.
Wat hebben rottende schimmels, een Delftse decaan, een Rotterdamse gebiedstransformatie en een omstreden Belgische woontoren gemeen? Ze laten ieder op hun eigen manier zien hoe essentieel samenhang met de omgeving is en wat er gebeurt als die ontbreekt.
Deze week publiceerden we 3 architectuurtips voor de voorjaarsvakantie! Ik heb al een kaartje gekocht voor het net geopende Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Mijn kinderen van 7, 10 en 13 jaar mogen gratis naar binnen. WDJArchitecten stond voor de lastige opgave om het introverte pakhuis geschikt te maken voor een publieke culturele instelling.
Zichtbaar zijn als vrouw in de architectuur, moet je dat willen? Volgens Tine Vliegen wel. Ze vindt dat als vrouwelijke architecten blijven zwijgen, we niet verbaasd moeten zijn dat anderen het verhaal vertellen bij debatten, in de krant en op het podium. Het gevolg: 'Wie niet meepraat over de toekomst van architectuur, bouwt er uiteindelijk ook niet aan mee.'
De carrière van een vrouwelijke architect in België duurt, volgens onderzoek uit oktober 2025, gemiddeld 10 jaar. Die van haar mannelijke collega's 25. De verklaringen voor dat enorme verschil zijn pijnlijk en voorspelbaar: beperkte doorgroeimogelijkheden, lage salarissen en een werkdruk die niet valt te combineren met een normaal (gezins)leven. Ze maken een lange loopbaan als architect voor veel vrouwen onaantrekkelijk of simpelweg onmogelijk. Als de situatie in Nederland ook maar enigszins vergelijkbaar is - en daar zijn voldoende aanwijzingen voor - dan dreigt Mevr. De Architect een lange reeks van steeds dunnere publicaties te worden.
