Wat hebben rottende schimmels, een Delftse decaan, een Rotterdamse gebiedstransformatie en een omstreden Belgische woontoren gemeen? Ze laten ieder op hun eigen manier zien hoe essentieel samenhang met de omgeving is en wat er gebeurt als die ontbreekt.
Deze week publiceerden we 3 architectuurtips voor de voorjaarsvakantie! Ik heb al een kaartje gekocht voor het net geopende Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Mijn kinderen van 7, 10 en 13 jaar mogen gratis naar binnen. WDJArchitecten stond voor de lastige opgave om het introverte pakhuis geschikt te maken voor een publieke culturele instelling.
Renata Gilio is een globetrottende duizendpoot. Na een bachelor architectuur en stedenbouw in Brazilië volgde ze masteropleidingen architectuur in Frankrijk en Italië. Daarna deed ze een archeologiestage in Spanje, werkte ze als bouwopzichter en architect, en was ze een periode actief als academisch onderzoeker. 'Ik had veel fascinaties en hopte als een konijn in het rond. Ik wilde álles begrijpen over een bepaald onderwerp, en daarna weer door naar iets nieuws.'
Wat als schimmels niet het begin van het einde zijn, maar juist de aanzet vormen tot nieuw leven? Met de tentoonstelling 'Fungi - Anarchistische ontwerpers' zet het Nieuwe Instituut op een onconventionele manier het spotlicht op schimmels. Niet op hun bruikbaarheid als bouwmateriaal in dienst van de mens, maar op hun intrinsieke waarde voorbij menselijke controle.
Een pakhuis is per definitie geen museum. Het is gesloten, diep, zwaar en introvert. Toch opende vorige week het Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Architectenbureau WDJArchitecten moest zijn ontwerp herzien toen een designwarenhuis plaatsmaakte voor een publieke culturele instelling - met alle spanningen van dien.
De leaky-pipeline-theorie beschrijft hoe vrouwelijke architecten gaandeweg hun loopbaan uit de ontwerppraktijk verdwijnen. Waar komen die vrouwen terecht? Nou, ze worden bijvoorbeeld cartograaf, stadsbouwmeester van Brussel of directeur bij het Rijksvastgoedbedrijf. En laten zien dat je in veel rollen kunt bijdragen aan het mogelijk maken van architectuur.
Hij begon als architect zonder diploma, met een verbouwing voor zijn kapper, en groeide uit tot een van de meest gerespecteerde architecten van zijn generatie. Nu, op 74-jarige leeftijd, besluit Koen van Velsen zijn bureau te sluiten. Niet uit onvrede met het vak, maar vanuit verantwoordelijkheid naar zowel zijn opdrachtgevers als zijn medewerkers.
Wat gebeurt er als je de beste plekken van een kantoorgebouw niet reserveert voor directies, maar openstelt voor iedereen? Die vraag vormt het uitgangspunt van The Cube House, het eerste Nederlandse project van het New Yorkse bureau SO-IL. Op een complexe hoekkavel op de Zuidas ontwierpen Florian Idenburg en Jing Liu een gelaagd gebouw waarin publieke en semi-publieke ruimtes letterlijk tussen de kantoorvloeren zijn geschoven — en waarin duurzaamheid, constructie en sociale ambitie samenkomen.
Op woensdag 21 januari organiseert de Architect weer een nieuwe avond in Pakhuis de Zwijger waarin we de printeditie tot leven brengen. Dit keer staat het thema 'Paris Proof?' centraal en de vraag hoe architecten balanceren tussen regelgeving, realisme en verantwoordelijkheid. Oscar Vos, Jasper Smits, Martijn van Gameren, Christina Kaiser, Robert Winkel en Marc Koehler komen spreken.
De aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
Voor abonneesDe aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
'Schoonheid gaat voor ons over wat achter de motorkap zit', vertelt Martijn van Gameren van Paul de Ruiter Architects. Op geleende bouwschoenen en met een helm op loop ik achter hem aan door Coolsingel 93 (C93) in Rotterdam. Het voormalige bankgebouw van 26.000 vierkante meter wordt fors uitgebreid door er 20 meter bovenop te zetten. Vorig jaar is de bouw gestart.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
Architectenbureau Felt transformeerde een villa in Merksplas tot een woonzorggebouw voor mensen met psychische kwetsbaarheden. De bestaande constructie werd teruggebracht tot de dragende structuur van parallelle wanden, waarbij dak en afwerking verdwenen. Deze structuur vormde het uitgangspunt voor een nieuw plan met een gang die studio's met elkaar verbindt.
De nieuwe Techbank op de universiteitscampus van Enschede is een herbouwd gebouw dat eerder dienst deed als tijdelijke huisvesting voor de Rechtbank Amsterdam. Het werd tien jaar geleden losmaakbaar ontworpen door architectenbureau cepezed met als doel het na zes jaar te demonteren en elders opnieuw op te bouwen. Na een periode in opslag functioneert het nu als kennislab. Ontwikkelaar DPCP zette destijds in op circulaire economie, ondanks dat er bij aanvang nog geen koper was voor de onderdelen.
Deze maand staat de Architect in het teken van Mevr. De Architect 2.0. We publiceren essays, columns en opinies over vrouwen in de architectuur en onderzoeken de vraag: zijn we wat opgeschoten sinds vijf jaar geleden de eerste editie van Mevr. De Architect uitkwam? Op woensdag 4 maart staan we weer in Pakhuis de Zwijger met een indrukwekkende line-up van sprekers om de balans op te maken.
Zichtbaar zijn als vrouw in de architectuur, moet je dat willen? Volgens Tine Vliegen wel. Ze vindt dat als vrouwelijke architecten blijven zwijgen, we niet verbaasd moeten zijn dat anderen het verhaal vertellen bij debatten, in de krant en op het podium. Het gevolg: 'Wie niet meepraat over de toekomst van architectuur, bouwt er uiteindelijk ook niet aan mee.'
De carrière van een vrouwelijke architect in België duurt, volgens onderzoek uit oktober 2025, gemiddeld 10 jaar. Die van haar mannelijke collega's 25. De verklaringen voor dat enorme verschil zijn pijnlijk en voorspelbaar: beperkte doorgroeimogelijkheden, lage salarissen en een werkdruk die niet valt te combineren met een normaal (gezins)leven. Ze maken een lange loopbaan als architect voor veel vrouwen onaantrekkelijk of simpelweg onmogelijk. Als de situatie in Nederland ook maar enigszins vergelijkbaar is - en daar zijn voldoende aanwijzingen voor - dan dreigt Mevr. De Architect een lange reeks van steeds dunnere publicaties te worden.
'Wat een ding!' roept de vader van vakredacteur Charlotte Thomas wanneer ze met de auto langzaam in de buurt komen van de nieuwe woontoren Hoost, naar ontwerp van het Franse bureau Jakob+MacFarlane. De kleurrijke blokkendoos van 14 verdiepingen hoog met 97 appartementen, heeft heel wat stof doen opwaaien in de Belgische badplaats Knokke-Heist.
