In een ontwerpoverleg liggen zes varianten naast elkaar op tafel. Alle passen binnen het programma. De bezonning voldoet. De netto-bruto-verhouding is efficiënt. De bouwkosten blijven binnen bandbreedte. 'Technisch kunnen ze alle zes', zegt iemand. Even blijft het stil. Want precies daar begint het echte ontwerpprobleem.
De Amsterdamse verdichtingsopgave wordt vaak verbeeld in optoppingen en torens. In Amsterdam-Noord komt een alternatief: gestapelde stadsvilla's in een parkachtige omgeving. Wonen in deze groene oase wordt gecombineerd met een winkelcentrum om de hoek en een snelle ov-verbinding met de binnenstad.
Acht woontorens aan weerszijden van de Rotterdamse Euromast mogen toch gebouwd worden. De Raad van State stemde woensdag in met het aangepaste bestemmingsplan van de gemeente Rotterdam.
De eengezinswoning is nog altijd de standaard in de Nederlandse woningbouw - en precies daar zit volgens hoogleraar Tess Broekmans het probleem. Gezinsvormen veranderen en de ruimte is steeds beperkter. 'We zouden de komende tien jaar geen nieuwe eengezinswoningen moeten toevoegen, want er staan er al genoeg,' stelt ze. Niet alleen om ruimte efficiënter te gebruiken, maar ook om architecten en ontwikkelaars te verleiden tot innovatie.
Voor het ontwerp van onze gebouwde omgeving - of het nu om woningen of openbare ruimte gaat - kijken we niet goed naar hoe mensen werkelijk leven. Dit is deze week de boodschap van zowel Beatriz Ramo als Eva James. Beide zetten zich af tegen een manier van ontwerpen die vertrekt vanuit bestaande systemen, aannames en efficiëntie.
Het debat over AI in architectuur blijft vaak steken in de vraag of de architect wordt vervangen, maar de werkelijke verschuiving zit elders. Nu het genereren van varianten razendsnel en goedkoop is geworden, verschuift de schaarste van productie naar selectie. Niet het maken van opties, maar richting geven en het onderbouwen van keuzes wordt het onderscheidende vermogen van de architect.
We weten al lang hoe het moet: observeren, vragen stellen, data eerlijk interpreteren, codesign inzetten, politieke wil organiseren. Toch slagen Nederlandse steden er nauwelijks in om vrouwen écht mee te nemen in het ontwerp van de openbare ruimte. De reden? Er is een mentaliteitsverandering nodig: de durf om aannames los te laten. En door te beginnen met luisteren, niet met ontwerpen.
De woningcrisis wordt hardnekkig benaderd als een rekensom: te weinig huizen betekent meer bouwen. Maar wat als we het probleem verkeerd definiëren? Zolang woningen worden ontworpen als gestandaardiseerde marktproducten, die geen rekening houden met veranderende huishoudens, blijven we achter de feiten aan bouwen. De echte opgave ligt niet alleen in aantallen, maar in de plattegrond.
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
Op woensdag 4 maart stond Mevr. De Architect 2.0 in Pakhuis de Zwijger. Hoofdredacteur Merel Pit gaf het podium aan vijf vrouwen en drie mannen - actief in onderzoek en praktijk - om mee te praten over de positie van vrouwen in de architectuur. Met een volle zaal kwam het thema van de avond tot leven: voorbij representatie naar systeemverandering.
GesponsordNederland bouwt steeds vaker binnen de bestaande stad. Lege plekken worden ingevuld, gebouwen krijgen extra lagen en daken worden benut voor wonen, groen of ontmoeting. Dat is logisch: er is weinig ruimte buiten de stad en nieuwbouw kost landschap en natuur. Tegelijk maakt deze keuze steden drukker en compacter.
GesponsordIn Rijen wordt een voormalige lederfabriek uit 1928 herbestemd tot een wooncomplex met zestien appartementen, naar een ontwerp van DR+ Architecten. Een belangrijk aspect binnen deze herbestemming is de toepassing van aluminium kozijnen, die zowel bijdragen aan de industriële uitstraling als aan de technische prestaties van het gebouw.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
Met de oplevering van woongebouw De Weverij is de wederopbouw van de Enschedese wijk Roombeek in een laatste fase beland. Het gebouw, ontworpen door Bart Mispelblom Beyer en Charlotte ten Dijke van Tangram Architekten uit Amsterdam, vormt het vijfde en laatste icoon in het stedenbouwkundig plan van supervisor Pi de Bruijn. De Weverij staat op de locatie van de voormalige Twentse Textiel Maatschappij aan de Hulsmaatstraat, nabij ArtEZ, en is in oktober 2025 in gebruik genomen.
B-architecten realiseerde een nieuw hoekgebouw aan de Van Meterenkaai in Antwerpen. Het gebouw vervangt een verouderde constructie uit de jaren zeventig en biedt ruimte aan commerciële units en 24 appartementen verdeeld over negen verdiepingen. Het ontwerp werd in 2025 opgeleverd voor opdrachtgever Goplus nv.
Het was moeilijk te rijmen dat in dezelfde maand waarin MVRDV de tentoonstelling Carbon Confessions lanceerde, ze ook hun ontwerp presenteerde voor de nieuwe Shift Landmark. Duurzaamheid van twee totaal verschillende kanten benaderd. 'MVRDV's Rotterdam Rocks stelt een bouwwerk voor (of is het vanzelf gegroeid?) dat eruitziet als een precaire stapeling van rotsen (of zijn het zachte, warme vormen?)', schrijft Wouter Vanstiphout in een essay waarin hij het ontwerp vakkundig fileert en tegelijk bewondert.
Don Ritzen komt op de proppen met een nieuwe typologie: een wereldwonder voor duurzaamheid. De 'Shift Landmark' in Rotterdam moet de eerste zijn in een wereldwijd netwerk van publieke gebouwen die mensen moeten verleiden tot een duurzamer leven.
Woningen worden steeds kleiner. Telde een 3-kamer woning 20 jaar geleden nog 85 vierkante meter, is het nu 55. Daarnaast worden er steeds meer studio's en tweekamerwoningen gerealiseerd. Gemeenschappelijke voorzieningen - van gedeelde woonkamers en tuinen tot logeerkamers en wasruimtes - moeten dit verlies opvangen.
Op Instagram word ik overspoeld met stellige oneliners over hoe het wel en niet moet in het leven. Jaag geen succes na, leef in het nu, sport drie keer per week met hoge hartslag. Maar is het leven juist niet minder eenduidig? Een beetje succes en een beetje falen, een beetje nu en een beetje toekomst, een beetje rennen en een beetje wandelen.
