Joyce Verstijnen is een eigenzinnige architect. Toch runt ze niet een eigen bureau, maar werkt ze al haar hele carrière bij Bedaux de Brouwer, een familiebedrijf met een traditie die teruggaat tot 1937. Hierbinnen zoekt ze naar autonomie, een ogenschijnlijke tegenstrijdigheid. 'Mijn werk is voor mij een continu leerproces waarbij ik mezelf steeds de vraag stel: zit ik goed? Werk ik aan de dingen die ik echt belangrijk vind?'
De bouwsector groeide de afgelopen 10 jaar reëel met 42 procent. De architectenbranche bleef steken op 3 procent boven het niveau van 2015. Het verschil: 39 procent. Hoe kan een beroepsgroep die onmisbaar is voor de gebouwde omgeving zo achterblijven in een groeiende markt?
'Probeer er samen uit te komen en dan horen we het graag.' Met die ongebruikelijke opdracht zette ontwikkelaar Synchroon drie architectenbureaus aan het werk. Het resultaat is Wisselspoor: geen optelsom van losse gebouwen, maar één grootstedelijk blok dat verdichting, collectiviteit en architectonische samenhang serieus neemt. Met langs het spoor veel woonplekken voor studenten.
In Hoorn is het Integraal Kind- en Expertise Centrum (IKEC) De Zevensprong geopend, naar ontwerp van KRFT. Het centrum verenigt vijf locaties voor speciaal (basis)onderwijs en biedt onderwijs, zorg, opvang en sport onder één dak. Het uitgangspunt: het kind staat centraal.
Aan de Ireneboulevard, pal naast station Delft, rijst een 40 meter hoge woontoren op uit wat ooit een barrière was: het spoor. Hooghe Delft, gesitueerd boven op het dak van de spoortunnel, markeert de entree van de nieuwe stadswijk Nieuw Delft. Met koopappartementen, kantoorruimte en Filmhuis Lumen in de plint is het gebouw een compacte stapeling van wonen, werken en cultuur.
Schoonheid is geen criterium in de hedendaagse stedenbouwpraktijk. Ze staat niet in PvE's, ontbreekt in masterplannen en wordt zorgvuldig vermeden in beleidstaal. Terwijl een nieuw kabinet spreekt over het bouwen van tien nieuwe steden, lijkt het debat zich vooral te richten op aantallen, snelheid en efficiëntie. Maar wat betekent dat voor het culturele project dat stedenbouw óók is? Terugkijkend op Haussmann, Berlage en de wederopbouw dringt zich een ongemakkelijke vraag op: hebben we het maken van mooie steden ingeruild voor het managen van ruimtelijke opgaven?
Waarom roept een artikel over 'schoonheid in de architectuur' zoveel reacties op? Zodra er eindelijk iets over schoonheid geschreven wordt, klimt een deel van de vakgemeenschap in de pen om het failliet van de architectuur uit te roepen. Zonder veel nuances wordt een term als 'schoonheid' weggezet als een containerbegrip voor onbegrijpelijke ontwerpersspeeltjes. Job Floris en Hans van der Heijden vinden dat de schoonheid van het ontwerp het verdient om goed geduid te worden. Precies de beantwoording van die alledaagse hoe-vraag vormt het bestaansrecht van de architectuur.
In de herontwikkelde De Rode Stad van Nordhavn in Kopenhagen komt een mix van oud en nieuw, cultureel erfgoed, ambacht en biobased materialen samen. Het resultaat is een aantrekkelijke stedelijke bestemming met een uitgesproken identiteit waar de hele stad van profiteert.
Waar haal ik als 'Meneer De Architect' de arrogantie vandaan om te denken dat ik weet hoe het is om Mevr. De Architect te zijn? En toch doe ik het, om mannelijke architecten aan te spreken. Want voor een gezondere beroepspraktijk en betere gebouwde omgeving zullen wij moeten veranderen.
Het is nog steeds niet goed gesteld met vrouwen in de architectuur. De discipline weigert de pluraliteit van de samenleving te omarmen. Juist die meerstemmigheid is hard nodig om kwaliteit te borgen. Onze sector is verworden tot een masculien systeem, of zoals Floris Alkemade het in het programma 'Zomergasten' benoemde: een wereld waarin volume wordt verward met visie en machismo met vakmanschap.
Een terugkerend gespreksonderwerk onder vakgenoten is de zogenaamde 'leaky pipeline' in de architectuursector. Dat veel vrouwelijke vakgenoten na de eerste jaren op een architectenbureau de praktijk verlaten. Dit zou een probleem zijn, alsof een deel van onze vakgenoten niet volwaardig deelneemt aan het vak.
De leaky-pipeline-theorie beschrijft hoe vrouwelijke architecten gaandeweg hun loopbaan uit de ontwerppraktijk verdwijnen. Waar komen die vrouwen terecht? Nou, ze worden bijvoorbeeld cartograaf, stadsbouwmeester van Brussel of directeur bij het Rijksvastgoedbedrijf. En laten zien dat je in veel rollen kunt bijdragen aan het mogelijk maken van architectuur.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
Het Gentse architectuurbureau Felt heeft de kunstencampus Kunst-As in Asse opgeleverd. Het gebouw, ontworpen in opdracht van de gemeente Asse, beslaat 7688 vierkante meter en vormt een nieuw ankerpunt binnen een cluster van culturele instellingen in het centrum van de gemeente. De L-vormige nieuwbouw omarmt een beschermde kapel en voltooit het bouwblok.
Op een schiereiland tussen de Muidertrekvaart en de Weespertrekvaart in Diemen is Punt Sniep opgeleverd: een autovrije woonwijk met 202 woningen, ontworpen door KCAP. De ligging tussen twee waterwegen geeft de wijk een eigen karakter en biedt directe vaarverbinding met Amsterdam.
Toen Hanna Veltman in 2022 bij de Architect binnenkwam als stagiaire, konden we niet vermoeden hoe vanzelfsprekend ze onderdeel van het team zou worden. Ze bleef als werkstudent, trad na haar afstuderen in dienst en groeide uit tot een volwaardige kracht die haar plek overtuigend heeft opgeëist.
Wat hebben rottende schimmels, een Delftse decaan, een Rotterdamse gebiedstransformatie en een omstreden Belgische woontoren gemeen? Ze laten ieder op hun eigen manier zien hoe essentieel samenhang met de omgeving is en wat er gebeurt als die ontbreekt.
Deze week publiceerden we 3 architectuurtips voor de voorjaarsvakantie! Ik heb al een kaartje gekocht voor het net geopende Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Mijn kinderen van 7, 10 en 13 jaar mogen gratis naar binnen. WDJArchitecten stond voor de lastige opgave om het introverte pakhuis geschikt te maken voor een publieke culturele instelling.
Deze maand staat de Architect in het teken van Mevr. De Architect 2.0. We publiceren essays, columns en opinies over vrouwen in de architectuur en onderzoeken de vraag: zijn we wat opgeschoten sinds vijf jaar geleden de eerste editie van Mevr. De Architect uitkwam? Op woensdag 4 maart staan we weer in Pakhuis de Zwijger met een indrukwekkende line-up van sprekers om de balans op te maken.
