De zomer is in volle gang en ook de redactie van de Architect staat in zomermodus. We publiceren deze weken traditioneel de favoriete vakantiebestemmingen van architecten.
Thomas Bedaux, partner bij Bedaux De Brouwer Architecten, is al sinds zijn studententijd onder de indruk van een Middeleeuwse Franse abdij. Het gebouw heeft zijn kijk op architectuur blijvend beïnvloed. In retrospectief begrijpt hij waarom: Le Thoronet laat zien dat architectuur niet draait om toevoegen, maar om weglaten.
De conceptwoning, bijna iedere bouwer heeft er een. De plattegrond ligt volledig vast, alleen de gevel ontbreekt. Prettig voor de bouwer - maar voor de architect is het minder aantrekkelijk want de ontwerpopgave is beperkt. Slechte woningen hoeft het niet op te leveren, maar dat vergt wel stevige ontwerpinzet.
De gemeentes Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk stelden samen een Intergemeentelijk Gebiedsprogramma Doorontwikkeling Binckhorst op. Dit programma ligt nu ter inzage. In het voormalige industriegebied worden naast de vijfduizend al geplande woningen, versneld achtduizend extra woningen gebouwd.
Wat gebeurt er als architectuur niets meer is dan de absolute basis? Een dak tegen de regen, muren tegen beren en mieren en een bed om in te slapen. Laura van Santen trok met haar zus de Noorse natuur in en ontdekte niet alleen de prachtige rudimentaire houten hutten van de Noorse Toeristenvereniging, maar ook de schoonheid die ligt in de handeling van leven en onderhoud. 'We zijn in Nederland een beetje doorgeslagen met het gemak.'
De bouw kijkt nog te eenzijdig naar de milieu-impact van materialen, schrijft onze collega Anna Koudijs van Cobouw. De focus ligt nu vooral op het terugdringen van CO₂-uitstoot, terwijl ook factoren als biodiversiteitsverlies en bodemverzuring grote gevolgen hebben. Tegelijkertijd roept Gemeente Rotterdam architectenbureaus op om woningbouwprojecten door te rekenen met een CO₂-methode die de volledige uitstoot meeneemt, met als doel om beter te begrijpen welke ontwerpkeuzes daadwerkelijk verschil maken.
Vera Yanovshtchinsky pleit voor meer naïviteit in het vak, betreurt de afgenomen kansen voor jonge ontwerpers en voer altijd haar eigen koers. 'Ik doe de dingen die ik vind dat ik moet doen.' Dertig jaar lang stond ze aan het roer van haar eigen bureau, nu kijkt ze terug op een loopbaan die begon met een flinke dosis onbevangenheid.
De Mies van der Rohe Award ging dit jaar naar een renovatie: het naoorlogse Palais des Expositions in Charleroi. De jury kreeg in totaal meer dan 400 projecten te zien uit heel Europa. Het ontwerp voor het Waalse congrescentrum sprong eruit vanwege de gedurfde, vindingrijke aanpak. De prijswinnende architecten vertellen hoe ze tot de keuze kwamen van een enkele toevoeging en vooral 'dingen wegnemen'.
Hoe ontwerp je een groot commercieel kantoorgebouw zonder automatisch naar beton, staal en veel glas te grijpen? Met het houten gebouw Hortus in Basel zocht Herzog & de Meuron naar een radicaal ander antwoord. Het kantoorgebouw fungeert als grootschalig experiment in circulair en emissiearm bouwen - en voldoet nu al aan de Zwitserse klimaatdoelen voor 2050.
Terwijl duurzaamheid in de bouwsector vaak nog benaderd wordt als een technische opgave, pleit architect Bram Aerts voor een bredere blik. Volgens de medeoprichter van het Gentse architectenbureau Atama gaat duurzame architectuur net zo goed over cultuur, werkgelegenheid en sociale verbondenheid. 'We willen de positie van cultuur in de samenleving versterken en haar toegankelijk maken voor een breed publiek.'
Met een zelfbouw tiny house begon Daniel Venneman zijn bureau Woonpioniers. Nu, ruim tien jaar later, is zijn missie nog hetzelfde: geen 'gefrunnik in de marge', maar het ontwikkelen van systemen en producten. Niet uit gemakzucht, maar vanuit een idealistisch gedreven en radicale visie op wat een architect in deze tijd zou moeten zijn.
Bouwen met zand en klei was eeuwenlang gemeengoed totdat gewapend beton en staal hun intrede deden. Nu de bouwsector zoekt naar materialen met een lage CO2-voetafdruk, keert leembouw terug. Niet alleen als afwerking, maar ook constructief - mits architecten bereid zijn mee te bewegen met de eisen en mogelijkheden van het materiaal.
GesponsordBij woningprojecten gaat de aandacht vaak eerst naar indeling, lichtinval en materiaalkeuzes. De haard komt vaak pas later ter sprake, soms zelfs na de technische uitwerking. Volgens Marlies Leenheer, verkoopadviseur bij Haardenexpert, is dat zonde. Zij adviseert klanten dagelijks over interieurkeuzes en complete haardopstellingen. 'Een haard is geen los object in de kamer. Het beïnvloedt hoe mensen wonen.'
GesponsordArchitecten willen ontwerpen die karakter hebben. Toch worden materiaalkeuzes in de praktijk vaak gestuurd door iets anders: zekerheid. Voldoet het aan de brandeisen? Hoe duurzaam is het materiaal? Wat betekent de keuze voor het onderhoud op de lange termijn? En hoe kijkt de opdrachtgever naar de investering? 'Allemaal begrijpelijke vragen. Maar daardoor vallen ontwerpers vaak terug op bekende oplossingen. Niet omdat die altijd het beste passen bij het ontwerp, maar omdat ze vertrouwd zijn', zegt Mart Steitner van WoodMart.
GesponsordGaragedeuren vervullen tegenwoordig een bredere functie dan alleen het afsluiten van een garage, aldus Daan Bol, directeur van Toelevering Online. 'Ze maken steeds vaker deel uit van het ontwerp van een woning en spelen een rol op het gebied van gebruiksgemak, energieprestaties en veiligheid.' Door technologische ontwikkelingen zijn de mogelijkheden de afgelopen jaren aanzienlijk uitgebreid.
GesponsordWoningen toevoegen op een efficiënte manier, maar wel met een hoog afwerkingsniveau en een duurzame kwaliteit. Dat was de uitdaging voor architect Jeroen Hooyschuur van Hooyschuur Architecten & Adviseurs bij het ontwerp van 24 sociale huurwoningen in Haarlem, in opdracht van woningcorporatie Pré Wonen.
GesponsordEntreeoplossingen moeten zowel qua uitstraling als functionaliteit goed aansluiten bij een gebouw. Dit zegt Iris Taam, adviseur Architecten binnen Boon Edam Nederland. Zij verbindt in haar werk de esthetische wensen van architecten met de functionele eisen die aan een entree worden gesteld.
GesponsordDuurzaamheid, circulariteit, losmaakbaarheid, CO₂-reductie en strengere regelgeving: architecten en leveranciers krijgen steeds meer eisen op hun bord. Tegelijkertijd moeten gebouwen esthetisch, technisch én financieel kloppen. De uitdaging ligt tegenwoordig dus niet alleen in mooie ontwerpen, maar ook in oplossingen die technisch bewezen én toekomstbestendig zijn.
De impact van een nieuw publiek gebouw in Zandhoven is groot. Den Blijk brengt bibliotheek, feestzaal en jeugdhuis samen tot een ontmoetingsplek voor generaties, aan het historische Frankische plein naast het voormalige Vredegerecht. Het vroeg een zorgvuldige inpassing: door het volume een stap terug op het terrein te laten doen ontstaat een nieuwe publieke tuin, die de oude en nieuwe zijde van het dorp met elkaar verbindt. Zo wordt met nieuwe architectuur ook de dorpskern versterkt.
Begin jaren 90 ontwierp ZJA de markante Klimatenkas als een eigentijdse verschijning van glas en staal. Met wisselende hoogtes en een ritmische belijning voegde het zich zorgvuldig in de historische binnenstad. Na 30 jaar was vernieuwing nodig. Het iconische ontwerp is bewaard én zichtbaar verduurzaamd. Met behoud van het vertrouwde silhouet en versterking van de architectonische waarde bewijst dit project dat een beeldbepalend gebouw niet hoeft te wijken voor radicale verduurzaming.
Beste minister Boekholt-O'Sullivan, na mijn eerste brief van 11 maart kan ik het niet laten u opnieuw te schrijven. Ditmaal over uw omvangrijke beleidsbrief aan de Tweede Kamer. Uw ambitie is om honderdduizend woningen per jaar te bouwen. Het overgrote merendeel wordt nieuwbouw op uitleglocaties. Daarbij heeft u uw hoop gevestigd op industriële bouwmethoden. Wellicht heeft het te maken met het zomerreces, maar toen ik dat las, moest ik denken aan de vakantieparken van EuroParcs.
Onze websitestatistieken verraden dat jullie groot fan zijn van de familie Koolhaas. Zowel de review van Martine Bakker over 'Rem Before Koolhaas' als Marianne Boonekamps bespreking van het woonhuis van zijn neef Barend Koolhaas en Aura Luz Melis zijn goed gelezen. Terwijl Rem Koolhaas tijdens de boekpresentatie constateerde dat hij eigenlijk zijn hele leven hetzelfde doet, vertelde Barend Koolhaas dat hij zoekt naar ruimte die uitnodigt tot verandering. 'Ruimte moet van alles kunnen zijn. Ik wil niks vastleggen.'
Wat een goed nieuws: vanaf 1 september heeft Nederland een nieuwe Rijksbouwmeester. En wat voor een: Cécilia Gross brengt een uitgesproken visie op het vak mee naar het Rijksbouwmeesterschap. Dat is niet alleen goed nieuws voor het Rijk, maar hopelijk ook een signaal voor de rest van de sector. Want sinds het ontstaan van het ambt in 1806 is zij pas de tweede vrouw die deze functie bekleedt.
Af en toe win je een prijsvraag door er niet aan mee te doen. Zoals die voor het Shift Landmark, een hotel- en congrescentrum van 240 miljoen euro in het icoonhongerige Rotterdam. Dit nieuwe wereldwonder, aldus de initiatiefnemers, zal klimaatverandering helpen stoppen middels bewustwording. Een ambitieuze doelstelling, waarvoor zware middelen worden ingezet. De lijvige en blikvangende nieuwbouw huisvest een immersive experience die 'miljoenen bezoekers' zal overtuigen om de thermostaat een graadje lager te zetten. Kaartjes voor deze planeetreddende ervaring kosten, mocht het gebouw er daadwerkelijk komen, tussen de 20 en 45 euro.
