VELUX ziet het als haar verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een duurzamere en toekomstbestendige woningmarkt. De producent van dakramen, zonweringen en smart home-producten is al hard bezig haar eigen bedrijfsvoering te verduurzamen, legt manager Vreeken uit. ‘Ons streven is om in 2030 de CO₂-uitstoot van onze directe en indirecte bedrijfsactiviteiten (Scope 1 en 2, red.) te reduceren tot nul. Daarnaast willen we de klimaatimpact van de grondstoffen, zoals glas, staal, aluminium en hout (Scope 3) met 25 procent verlagen. Dit deel van de waardeketen hebben we niet in eigen hand, maar vormt wel 98 procent van onze CO₂-voetafdruk. Het is onze ambitie om in 2041, bij het 100-jarige bestaan van VELUX, volledig CO₂-neutraal te zijn’.
Tech-arme woningen
Op de markt draagt VELUX bovenal bij aan duurzamere, betaalbare en comfortabele woningen, verklaart hij. ‘Samen met architecten, bouwers en kennisinstellingen werken we aan oplossingen die daglicht, frisse lucht en een gezond binnenklimaat bevorderen. Maar we willen verder gaan. Nu werken marktpartijen nog met oude klimaatdata en zijn ontwerp en bouw afgestemd op het stookseizoen. Ook slepen we veel technische installaties woningen en gebouwen in. Dat kan anders. We moeten toe naar een mensgerichte ontwerpbenadering, waarbij niet alleen de energieprestatie van het gebouw centraal staat, maar vooral het comfort, welzijn en de gezondheid van de bewoner.’
Dakoverstek
De bouwsector kan volgens Vreeken meer inzetten op tech-arme woningen die zowel duurzamer als betaalbaarder zijn. ‘Ontwerpers en bouwers kunnen hierbij de ladder van koeling strikter hanteren. Eerst zoek je het in bestaand of nieuw groen en blauw nabij het woningproject, vervolgens met passieve koeling zoals geautomatiseerde zonwering, daarna ventilatieve koeling en pas als laatste in actieve koelsystemen zoals een airco of warmtepomp. Zo is een beter binnenklimaat op een duurzame manier haalbaar, bijvoorbeeld via zomernachtkoeling met dakramen. Strategisch geplaatste dakramen creëren een schoorsteeneffect dat natuurlijke ventilatie bevordert.'
'Zonwering blijft belangrijk, maar de grootste winst ontstaat wanneer zonwering en gebouwontwerp samenkomen. Dakoverstekken beperken de instraling van de hoge zomerzon op de gevelkozijnen, terwijl dakramen zorgen voor veel daglicht en natuurlijke ventilatie. Omdat dakramen extra zoninstraling ontvangen, is de combinatie met buitenzonwering een effectieve manier om oververhitting te voorkomen en het wooncomfort te verbeteren.’
Ruim daglicht zonder oververhitting
Cruciaal in het voorontwerp is een optimale balans tussen daglichttoetreding en oververhitting, verklaart Vreeken. ‘Genoeg daglicht is essentieel voor het wooncomfort en de gezondheid.2 Nieuwe software en klimaatdata maken het mogelijk de uurlijkse daglichttoetreding en het risico op oververhitting te berekenen. Die stellen een architect in staat de oriëntatie van ramen en het gevelontwerp af te stemmen op de beste daglichttoetreding, het laagste energiegebruik en de kleinste oververhittingsrisico's. Zo kan een architect al vooraf de optimale balans vinden tussen voldoende daglicht, beperking van koelbehoefte, voorkomen van oververhitting en het energiegebruik van het gebouw.’
Gemiste kans
In Nederland dreigt deze menselijke ontwerpbenadering evenwel al voor de start te sneuvelen, waarschuwt hij. ‘Ik neem deel aan de Nederlandse werkgroep Daglicht binnen de normcommissie Verlichting. Op Europees niveau is met NEN-EN 17037 een bepalingsmethode ontwikkeld met twee beoordelingsmethoden voor daglicht. De eerste methode is gebaseerd op de traditionele daglichtfactor. De tweede kijkt naar de daadwerkelijke hoeveelheid daglicht die bewoners gedurende een groot deel van het jaar ervaren, gemeten in lux. Dat levert een realistischer en meer gebruiksgerichte beoordeling op.’
Het Rijk was druk doende de markt voor te bereiden op toepassing van de eerste methode, totdat voormalig minister Mona Keijzer deze op advies van de Commissie STOER heeft aangemerkt als ‘onnodig kostenverhogend’. Doodzonde, stelt de VELUX-manager. ‘Daarmee is de invoering komen te vervallen. Dat is een gemiste kans, temeer omdat de berekening nauwelijks extra tijd of kosten vraagt. Architecten modelleren gebouwen immers al digitaal, waardoor de daglichtberekening eenvoudig kan worden meegenomen. Ik hoop daarom dat ontwerpers, ontwikkelaars en bouwers toch doorgaan met deze ontwikkeling. Vooral de tweede methode biedt een aanpak waarvan bewoners direct profiteren.’
De grootste winst ligt in de bestaande woningvoorraad, omdat renovatie en herontwikkeling duurzamer zijn dan nieuwbouw”
Living Places
Dat weerhoudt VELUX niet in zijn zoektocht naar het best mogelijke ontwerp. ‘Met ontwerp- en bouwpartners EFFEKT Architects en Artelia heeft VELUX het Living Places-concept ontwikkeld, waarin woningen zijn ontworpen met aandacht voor gezondheid, betaalbaarheid en een lage klimaatimpact.
VELUX ondersteunt daarnaast ook Sheltr, het circulaire sociale woningbouwconcept van BouwNovum, en NeroZero NEXT, een tweetal demonstratiewoningen waar TNO vijf jaar lang metingen verricht. Deze praktijkvoorbeelden laten zien dat gezonde en toekomstbestendige woningen mogelijk zijn. Maar de grootste winst ligt in de bestaande woningvoorraad, omdat renovatie en herontwikkeling duurzamer zijn dan nieuwbouw. Met Re:Living, ontwikkeld met DGJ Architektur en Transsolar, deelt VELUX praktische oplossingen voor renovatie, uitbreiding, optoppen, energieverbetering en daglicht. Op deze manier kunnen gezonde, betaalbare en toekomstbestendige woningen sneller worden gerealiseerd.’
Dit artikel is gesponsord door VELUX.
