Wat moet architectuur vandaag de dag zijn? Mooi? Efficiënt? Sociaal? Radicaal praktisch? In de essays en opinies die de top 5 hebben gehaald wordt gezocht naar antwoorden én worden vraagtekens gezet bij vertrouwde aannames. Ze laten zien hoezeer het vak onder spanning staat. Wouter Vanstiphout denderde aan het einde van het jaar de top 5 binnen om te concluderen: 'Ik geloof in de toekomst van een architectuur die in extremis bereid is zichzelf af te schaffen en ik denk zelfs dat dat een eerste voorwaarde is voor haar overleven.'
Hout is hét bouwmaterialen van de meest bekeken woonhuizen van 2025. 'Houten huizen ogen kwetsbaar, maar je kunt ze versterken, transformeren, vergroten. Kortom: ze zijn veerkrachtig', zegt Moriko Kira over de renovatie van een houten woning in Durgerdam waarin ze de lessen meenam van de transformatie van een houten huis in Tokio. En ook in de nieuwbouw was hout een populair bouwmateriaal, op de voet gevolgd door stuc- of stampleem.
De meest gelezen nieuwsartikelen van 2025 stonden in het teken van (dreigende) sloop of verdwijning van erfgoed. Zo reageerde het bureau Ooze vol ongeloof toen hun 15 jaar oude Villa Rotterdam werd gesloopt. En vakredacteur Charlotte Thomas selecteerde 3 projecten van tuinarchitect Mien Ruys (1904-1999) die aan het vervallen zijn of de sloopkogel dreigen te krijgen. Ook de saga rondom het al dan niet volledig strippen van het iconische ABN Amro-kantoor op de Amsterdamse Zuidas werd veel gelezen.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
In 2025 namen we maar liefst 22 podcastafleveringen op in onze studio in Zeist. Zo was afzwaaiend Brussels Bouwmeester Kristiaan Borret te gast en ook Marjolein van Eig en Roberto Meyer schoven aan voor een aflevering 'Over Architectuur Gesproken'. We introduceerden dit jaar een nieuwe rubriek, 'De Leermeester', waarin gasten vertellen wie hen heeft geïnspireerd tot de architect die ze vandaag de dag zijn. En als opstapje naar het in maart te verschijnen magazine 'Mevr. De Architect 2.0', nam hoofdredacteur Merel Pit 5 afleveringen op met vrouwelijke architecten die ze 5 jaar geleden sprak voor de eerste editie van 'Mevr. De Architect'. Luister naar de 5 meest beluisterde podcasts van 2025!
Iconen in de architectuur doen het nog steeds goed. Dat laten 3 van de 5 meest gelezen projectreviews van dit jaar zien. Het Fenix Museum op Zuid in Rotterdam is met zijn Tornado op het dak een nieuw icoon voor de stad. En ook het station van Bergen in België door Santiago Calatrava en de transformatie van de UvA bibliotheek in Amsterdam zijn technisch imponerende eyecatchers. Heel anders zijn de plannen voor Waalspong in Nijmegen en Xplore in Amsterdam, waar juist stedelijk inbedding leidend was. Lees de 5 meest gelezen projectreviews van 2025!
Biobased bouwen is here to stay! Drie van de vijf best gelezen achtergrondverhalen gaan over leem, hout en isolatie van natuurlijke materialen. Dat ze op grotere schaal worden toegepast is niet alleen duurzaam, maar zet ook een nieuwe bouwcultuur in gang. Of gaat het hier juist om een manier van bouwen die al eeuwen oud is? Net als de hofjestypologie en ontwerpen met ornamenten? De top 5 achtergrondverhalen heeft in ieder geval een stevige fundatie in het verleden. Lees ze allemaal!
De kerstvakantie komt eraan, de periode waarin tijd ineens rekbaarder lijkt, waarin musea nét iets drukker zijn en je gerust een hele middag kunt verdwalen in een tentoonstelling. De redactie snelt je te hulp in je zoektocht naar een architectonisch verantwoorde winteractiviteit en selecteerde zeven tentoonstellingen die architectuur, stedelijkheid en kunst samenbrengen. Van anarchistische schimmels tot modernistische doorkijkwanden, van bivakhuisjes tot Burgerweeshuis en van Mekka tot Michelangelo: er is voor ieder wat wils.
De aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
Voor abonneesDe aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
'Schoonheid gaat voor ons over wat achter de motorkap zit', vertelt Martijn van Gameren van Paul de Ruiter Architects. Op geleende bouwschoenen en met een helm op loop ik achter hem aan door Coolsingel 93 (C93) in Rotterdam. Het voormalige bankgebouw van 26.000 vierkante meter wordt fors uitgebreid door er 20 meter bovenop te zetten. Vorig jaar is de bouw gestart.
Woningbouw gaat de komende jaren over CO2-arme materialen én lowtech ontwerpen met minimale installaties. Dat zeggen acht grote beleggers en vijf woningbouwcorporaties die het voortouw nemen nu de overheid volgens hen te weinig eisen stelt aan materiaalgebonden CO2-reductie. Ontwerpen die niet voldoen krijgen geen financiering. Architecten zijn cruciaal om afgewogen keuzes te maken.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
Architecten hebben nu alle vrijheid om circulaire vloeren te ontwerpen. Met Ultratop Terrazzo van Mapei kun je oude materialen hergebruiken en zo een vloer creëren die niet alleen duurzaam is, maar ook esthetisch uniek.
GesponsordArchitectonisch beton verandert de skyline van Nederland. Van spiegelgladde gevels tot fotobeton met historische afbeeldingen: Preco maakt het mogelijk. Voor architecten betekent dit nieuwe creatieve vrijheid met duurzame, onderhoudsarme prefab-elementen die elk ontwerp uniek maken.
Het Universitair Ziekenhuis Gent start met een grootschalige vernieuwing van de campus, een project dat in de komende dertig jaar in fases wordt uitgevoerd. De eerste stap in het masterplan is Nobel I, hoogbouw ontworpen door Wiegerinck en LOW Architecten, die in de komende jaren verschillende functies zal huisvesten, waaronder poliklinieken, kantoren en laboratoria.
Aan de Irwell Hill woontorens van 36 verdiepingen ligt een modulair ontwerp ten grondslag door het Singaporese ADDP Architects met een gepixelde gevel, ontworpen door MVRDV. De gevel benadrukt de groene buitenruimtes en dakterrassen. Het gevelontwerp is het nieuwste in het oeuvre van MVRDV dat laat zien dat efficiëntie en modulair bouwen goed samengaat met karakter en individualiteit.
'Ik zie de besten van mijn generatie zich doodvechten in vergaderkamers voor hardstenen knopen, bedekte dilatatievoegen en diepe neggen, in naam van Architectuur.' Dat schrijft Wouter Vanstiphout in zijn opiniestuk over de toekomst van architectuur. Terwijl de realiteit is dat er niet meer ruimte over is dan de dikte van een gevel. In plaats van de ontwikkeling bij zichzelf te zoeken moeten architecten bereid zijn het vak opnieuw uit te vinden. Zijn opinie staat met stip op één in de lijst van meest gelezen verhalen van december.
Architectuur beweegt zich altijd tussen uitersten: tussen stilte en spektakel, tussen zorgvuldige verdichting en meedogenloze schaalvergroting. De verhalen van afgelopen maand maken duidelijk dat de toekomst van het vak niet ligt in één dominant gebaar, maar in het vermogen om te schakelen tussen aandacht, verantwoordelijkheid en verbeeldingskracht. Soms vraagt dat om vertraging, soms om kritische reflectie op alles wat te groot, te snel of te luid wordt.
Geen nieuws deze week, maar iets beters: een scherp beeld van wat jullie in 2025 bezighield. In onze top 5 interviews, podcasts, projectreviews en achtergrondverhalen stond één vraag steeds centraal: hoe blijft architectuur overeind in een wereld onder druk?
In Nederland hebben we sinds 1807 een Rijksbouwmeester. In de afgelopen 220 jaar is deze functie slechts 1 keer ingevuld door een vrouw: Liesbeth van der Pol van 2008 tot 2011. Dat moet én kan anders. Want Francesco Veenstra is samen met Rijksadviseurs voor de Fysieke Leefomgeving Thijs van Spaandonk en Noël van Dooren op zoek naar een opvolger.
