Terwijl Europese landen zich herbewapenen en de geopolitieke spanningen oplopen, krijgt een vergeten vredesmonument uit 1915 onverwacht nieuwe zeggingskracht. In het tweede jaar van de Eerste Wereldoorlog ontwierp H.P. Berlage zijn 'Pantheon der Menschheid': een tempelachtig monument voor de vrede, bedoeld voor 'na den oorlog'. Ruim een eeuw later ziet zijn achterkleinzoon Vincent Bijlo verontrustende parallellen met het heden.
Shift Landmark in Rotterdam zet in op een duurzaam icoon. Het Slavernijmuseum in Amsterdam op een inclusief gebouw. Het Design Museum in Gent bewijst dat het allebei kan.
Hoe houd je jonge gezinnen in de stad? Het antwoord zit 'm niet alleen in de woning zelf, maar ook in de ruimte eromheen. In Cornelis in Amsterdam, De Enclave in Zaandam en cpo-project Meer&Deel in Eindhoven staat collectiviteit centraal: wonen met zicht op spelende kinderen, gedeelde voorzieningen en plekken voor ontmoeting. En bij een goede woonomgeving voor gezinnen heeft iedereen baat.
In Delft is de hoogste houten woontoren van Nederland met houten kern opgeleverd: The Urban Woods. Het architectenbureau Urban Climate Architects zit achter het ontwerp, met Tim Vermeend als oprichter.
Design Museum Gent is een toonbeeld van een duurzaam en 'bioregionaal' ontwerp. Maar bovenal overtuigt de architectuur van Carmody Groarke en Atama, die zij ontwierpen in samenwerking met Re-st. De monolithische gevels voegen zich naadloos in het historische centrum van de stad en de raak gekozen gevelopeningen trekken de bezoeker als vanzelf naar binnen.
Ontwerpen vrouwen anders dan mannen? Het is een gevaarlijke vraag, want ze verleidt meteen tot clichés. Alsof vrouwen vanzelf zachter, empathischer of menselijker zouden ontwerpen, en mannen op hun beurt monumentaler, autonomer of autoritairder. Toch is de vraag te interessant om te vermijden, omdat ze ons dwingt na te denken over de norm van architectuur.
Waar in de Kolenkitbuurt in Amsterdam-West de ene na de andere portiekflat plaatsmaakt voor nieuwbouw, bewijst architect Marjolein van Eig dat het ook anders kan. Met gerichte ingrepen en oog voor detail transformeert zij een verouderd halfopen woonblok in de Akbarstraat tot toekomstbestendige sociale huurwoningen. Ze laat daarmee zien hoe deze naoorlogse typologie nog altijd bijdraagt aan ontmoeting, een gevarieerde woningvoorraad en stedelijke kwaliteit. En wat we kwijtraken bij sloop.
Geen dure installaties, geen overdaad aan techniek maar een logische plattegrond en slim gebruik van hout en glas. Op Landgoed Blankwater in Limburg ontwierp Jasper Smits Architecten een groepsaccommodatie die groots oogt en tegelijkertijd eenvoudig is. De architect toont hier hoe je met minimale middelen, consequente materiaalkeuzes en sterke gevelcomposities een gebouw maakt dat zowel praktisch als poëtisch is.
Wat als het niet de vrouwen zijn die emancipatie missen, maar het hele vak? Architect Ninke Happel draait de vraag om. Want achter de scheve man-vrouwverhouding in de architectuur schuilt volgens haar een dieper probleem: een vakgebied dat structureel wordt onderschat, onderbetaald en onzichtbaar gemaakt. Door in dit essay de structurele beperkingen - maar ook de bijbehorende kansen - op een rij te zetten, roept ze heel Nederland op: #emancipeerdearchitect!
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
GesponsordIn veel gevallen wordt een gevel niet alleen op uitstraling ontworpen, maar ook op licht, zicht en ventilatie. 'Opvallend genoeg krijgt het dak diezelfde aandacht nog niet altijd', zegt Arjan Matijssen, hoofd verkoop binnendienst bij FAKRO. 'Terwijl juist daar een enorme kans ligt. Wie het dak benadert als 'vijfde gevel', ontdekt dat dakramen geen detail zijn, maar een ontwerpinstrument dat het verschil maakt tussen een goed en een uitzonderlijk gebouw.'
GesponsordNederland bouwt steeds vaker binnen de bestaande stad. Lege plekken worden ingevuld, gebouwen krijgen extra lagen en daken worden benut voor wonen, groen of ontmoeting. Dat is logisch: er is weinig ruimte buiten de stad en nieuwbouw kost landschap en natuur. Tegelijk maakt deze keuze steden drukker en compacter.
GesponsordVoor het duurzame project N206 Europaweg in Leiden worden zo'n 320.000 bakstenen gebruikt. Het bijzondere aan dit project is dat er geen traditionele gevelstenen worden gebruikt, maar circulaire bakstenen. En dat vraagt om een heel andere manier van ontwerpen en denken.
GesponsordLange tijd werd beton met argusogen bekeken: weliswaar erg geschikt als bouwmateriaal, maar volstrekt niet duurzaam. Dat beeld klopt al lang niet meer, zegt directeur Alexander van Tintelen van het Amsterdamse Voorbij Prefab. Hij vertelt over hoe zijn bedrijf er alles aan doet om zo duurzaam mogelijk te zijn en tegelijkertijd de hoogste kwaliteit te leveren. 'We hebben een belofte gedaan aan de toekomst. En daar gaan we ons aan houden.'
GesponsordNederland staat voor een grote verdichtingsopgave. Woningbouw en andere stedelijke programma's schuiven dan ook steeds vaker op naar verdichte locaties bij drukke stations en verkeersknooppunten. Dat betekent dat geluid een steeds grotere rol gaat spelen. Tegelijkertijd blijft de gebruiker de behoefte houden aan natuurlijke ventilatie.
GesponsordSinds de introductie van de eerste serie Pirrouet CO2 -negatieve gevelstenen in 2024 heeft de ontwikkeling niet stilgestaan. Het aantal kleuren is uitgebreid naar dertien en de steen is nu beschikbaar in vier formaten, waaronder een steen met een lengte van 440 mm. Sterke troef is verder dat de CO2 die wordt opgeslagen in de steen tijdens de productie, nooit meer vrijkomt.
De Wasl Tower in Dubai is voltooid. Het 302 meter hoge gebouw is ontworpen door UNStudio onder leiding van Ben van Berkel, in samenwerking met lead engineering consultant Werner Sobek. De toren is gelegen aan Sheikh Zayed Road, naast de Burj Khalifa, en omvat een gemengd programma van 167.733 vierkante meter: het Mandarin Oriental Downtown hotel, woningen, kantoren, vergaderruimten, een spa en horecavoorzieningen.
In Zaanstad heeft Dries Architectuur een verlaten papierfabriek omgevormd tot een atelierdorp voor ongeveer tweehonderd creatieve ondernemers en ambachtslieden. Het project, genaamd De Hoop, werd in 2023 opgeleverd in opdracht van Stichting Crealisatie. Het gebouw, gelegen in een industriegebied, bestond uit een reeks metalen hallen waarvan eerdere aanpassingen de oorspronkelijke structuur hadden aangetast.
Soms ontvangt de redactie een ingezonden artikel dat meteen staat als een huis. Een opiniestuk waar we redactioneel bijna niks meer aan hoeven doen. Zoals het artikel van Marianne Boonekamp waarin ze boud stelde: dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche.
Architecten debatteren graag over hun werk. We voelen de drang - of zelfs de noodzaak - om betekenis te geven aan de ontwerpen die we maken. Veel gesprekken daarover voeren langs geijkte paden: het nut van schoonheid, de schoonheid van nut, het nut van nut. We vinden waarschijnlijk nooit definitief uit hoe we moeten ontwerpen, maar zolang de zoektocht naar zingeving verrassende vondsten oplevert is dat een geruststellende gedachte.
Stedelijk verdichten betekent: nieuwe woningen realiseren tussen, op en in bestaande gebouwen om zo de bestaande stad compacter maken. Tenminste, dat dacht ik. Maar na het maken van de nieuwe printeditie over 'De stad als bouwplaats' weet ik wel beter. Verdichten door kleine gaten in het stedelijk weefsel op te vullen, is veel te complex.
We zijn het wonen steeds beter gaan regelen, maar niet per se beter gaan begrijpen. De conceptwoning laat zien hoe ver we kunnen komen met standaardisatie. Verdichtingsprojecten tonen hoeveel stad we kunnen maken op een klein oppervlak. Tegelijkertijd is het klassieke ideaal van 'huisje, boompje, beestje' voor een groeiende groep simpelweg onbereikbaar.
