In de voorlopig laatste aflevering van de podcast Over architectuur gesproken is Jacob van Rijs te gast, de VR in MVRDV. Bijzonder, want Van Rijs treedt minder in de openbaarheid dan zijn partners bij het bureau. Zijn passie ligt in het onderwijs, waar hij zich beijvert om 'de architect van de toekomst' op te leiden. Dat is een architect die kan schakelen tussen schaalniveaus en zich bewust is van het belang van data - net als Van Rijs zelf eigenlijk.
Gemeente Groningen gaat vrouwen structureel betrekken bij ontwerp, beheer en herontwikkeling van de openbare ruimte. Dit volgt uit een initiatiefvoorstel van D66, ChristenUnie, Partij voor het Noorden en Student en Stad, dat op woensdag 27 mei unaniem is aangenomen.
ARC Podium is terug en staat dit jaar in het teken van het architectonisch detail. Drie onafhankelijke vakjury's reiken de ARC27 Awards uit: de Nieuwe Architectuur Award, de Transformatie en Renovatie Award en de Niet Verhuizen maar Verbouwen Award. Meedingen? Zend je project in vóór 12 juni. Op donderdag 28 januari 2027 worden de winnaars feestelijk bekendgemaakt in het Nieuwe Instituut in Rotterdam.
'Eco-filosofisch denken' en een 'bioregionale ontwerpbenadering' - het zijn geen makkelijke begrippen. Toch wil Studio Inscape juist daarmee buiten zijn architectonische bubbel treden en een breed publiek betrekken bij zijn werk. En dat blijft niet onopgemerkt. Oprichters Eileen Stornebrink en Willie Vogel zijn uitgeroepen tot winnaars van de Jonge Maaskantprijs 2026.
Van naoorlogse schoolgebouwen tot oude fabrieken, wooncoöperaties maken van alternatieve locaties een thuis - gebouwd door en voor de mensen die er wonen. Collectief wonen biedt kansen voor de Nederlandse woningmarkt, en speelt in op actuele vraagstukken in de maatschappij: hoe maken we woningen betaalbaar én verbinden we mensen met elkaar?
Schijnbaar uit het niets landde Sweco in 2023 in de Nederlandse architectuur met de overname van JHK Architecten en Van Aken Architectuur. Afgelopen jaar werd Architecten aan de Maas - als onderdeel van ingenieursbureau Volantis - ingelijfd, alsook verschillende ingenieurs- en architectenbureaus in België. Er volgden persberichten over grote opdrachten waaronder het nieuwe Philips-Stadion in Eindhoven en Cultuurcluster8 in Amsterdam Zuidoost. Maar de multi-dienstverlener wordt ook met enige scepsis bekeken. Is dit het bureau van de toekomst?
De Gent Waste Brick is een toonbeeld hoe ambachtelijke innovatie en opschaling tóch samen kunnen gaan. In een klimaat waar het gebruik van de gebakken baksteen steeds moeilijker te verdedigen is, ontwikkelde BC Materials voor het Design Museum Gent een duurzaam en hyper-lokaal alternatief.
Veel mensen hebben op een stoel van hem gezeten of een gebouw van hem bezocht maar weinigen zullen zijn naam kennen. Kho Liang Ie is de meest onbekende bekende ontwerper van Nederland. Een tentoonstelling in Stedelijk Museum Amsterdam brengt daarin op schitterende wijze verandering.
Wat als het niet de vrouwen zijn die emancipatie missen, maar het hele vak? Architect Ninke Happel draait de vraag om. Want achter de scheve man-vrouwverhouding in de architectuur schuilt volgens haar een dieper probleem: een vakgebied dat structureel wordt onderschat, onderbetaald en onzichtbaar gemaakt. Door in dit essay de structurele beperkingen - maar ook de bijbehorende kansen - op een rij te zetten, roept ze heel Nederland op: #emancipeerdearchitect!
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
GesponsordIn het Brabantse Standdaarbuiten wordt het huidige suikerentrepot door Bezemer Bouw getransformeerd naar 44 appartementen. Doordat het suikerentrepot vroeger diende als opslagplaats voor suiker, heeft het een bijzonder karakter.
GesponsordWoningen toevoegen op een efficiënte manier, maar wel met een hoog afwerkingsniveau en een duurzame kwaliteit. Dat was de uitdaging voor architect Jeroen Hooyschuur van Hooyschuur Architecten & Adviseurs bij het ontwerp van 24 sociale huurwoningen in Haarlem, in opdracht van woningcorporatie Pré Wonen.
Gesponsord'In goed geïsoleerde woningen is gecontroleerde luchtverversing essentieel', zegt Michel Mengerink, business development concepten bij Duco. In het nieuwe dorp Reeve bij Kampen ondersteunt natuurlijke ventilatie het comfort én het energiezuinige karakter van 18 biobased eengezinswoningen.
GesponsordNieuwe regelgeving, internationale branden en veranderende bouwmethoden dwingen architecten en aannemers om kritischer naar de gevel te kijken. Niet toevallig: bij brand bepaalt de gevel mede hoe snel vuur zich verspreidt. En dan telt elke minuut. 'Je kunt één materiaal perfect op orde hebben, maar als de totale gevelopbouw niet klopt, verlies je net daar kostbare tijd.'
GesponsordIn veel gevallen wordt een gevel niet alleen op uitstraling ontworpen, maar ook op licht, zicht en ventilatie. 'Opvallend genoeg krijgt het dak diezelfde aandacht nog niet altijd', zegt Arjan Matijssen, hoofd verkoop binnendienst bij FAKRO. 'Terwijl juist daar een enorme kans ligt. Wie het dak benadert als 'vijfde gevel', ontdekt dat dakramen geen detail zijn, maar een ontwerpinstrument dat het verschil maakt tussen een goed en een uitzonderlijk gebouw.'
GesponsordNederland bouwt steeds vaker binnen de bestaande stad. Lege plekken worden ingevuld, gebouwen krijgen extra lagen en daken worden benut voor wonen, groen of ontmoeting. Dat is logisch: er is weinig ruimte buiten de stad en nieuwbouw kost landschap en natuur. Tegelijk maakt deze keuze steden drukker en compacter.
Serge Schoemaker Architects heeft een loftwoning op de eerste verdieping van een rijksmonumentaal grachtenhuis aan de Lauriergracht in Amsterdam getransformeerd. Het pand kreeg zijn huidige verschijningsvorm door een verbouwing van architect Adrianus Cyriacus Bleys in 1882 en maakte deel uit van het kloostercomplex De Voorzienigheid. Bij de transformatie dienden de bestaande ruimtelijke kwaliteiten als uitgangspunt.
Ontwerpbureau De Zwarte Hond heeft het nieuwe gebouw voor Midwerk aan het Oude Winschoterdiep in Sappemeer opgeleverd. Het gebouw, ontworpen in opdracht van Gemeente Midden-Groningen, combineert een biobased houten draagstructuur met hergebruik van bestaande constructieonderdelen. Midwerk ondersteunt inwoners van Gemeente Midden-Groningen op het gebied van werk, ontwikkeling en inkomenszekerheid.
In mijn jeugd hoorde ik vaak de naam 'Kolenkitbuurt'. Mijn moeder was er eind jaren zestig jongerenwerker en ze had een grote liefde ontwikkeld voor deze Amsterdamse volksbuurt, waar veel mensen uit verschillende culturen samenwonen. De wijk kwam in 2009 in het nieuws als de 'meest problematische wijk van Nederland', met veel armoede, criminaliteit en werkloosheid.
Een studievriendin emigreerde voor de liefde naar Zweden en werkt daar als architect op een groot ingenieursbureau. 'Ik voel me hier soms meer ambtenaar dan architect', vertrouwde ze me een keertje toe. Soms ontwerpt ze een gebouw waarop ze super trots is. Vaker werkt ze aan gewoon een goed gebouw, dat functioneert naar behoren en waar niet veel op aan te merken valt, maar dat niet de aandacht trekt van concullega's of de (architectuur)media.
Architect Caro van der Venne van Nudus maakt in haar werk relatief weinig gebruik van AI. Ja, soms bij de eindredactie van teksten of het maken van beelden, zo vertrouwde ze Michelle Gullickx en mij toe tijdens de opname van een nieuwe podcastaflevering voor 'Over architectuur gesproken'. Maar uiteindelijk blijft architectuur maken toch vooral denkwerk en daar zijn mensen nu eenmaal beter in.
Sinds de jaren negentig bouwde China op een nauwelijks te bevatten schaal: honderden luchthavens, duizenden musea en compleet nieuwe stadsdelen verrezen in recordtempo. Maar inmiddels is de keerzijde zichtbaar. Door het hele land staan half afgemaakte torens, lege fabrieken en verlaten bouwplaatsen als stille getuigen van een vastgelopen systeem.
