Projecten

Het Ronald McDonald Kinderfonds en de Bond voor Nederlandse Architecten (BNA) schreven in 2003 een prijsvraag uit onder jonge architecten voor de nieuw te bouwen Kinderstad bovenop het VUMC. Hier kunnen zieke kinderen spelen en hun familie en vrienden zich ontspannen. In het winnende ontwerp 'Er Op Uit' staat een groot speelplein centraal, met gesloten ruimtes met specifieke functies. Het lichte paviljoen haalt patiënt en bezoeker uit de ziekenhuissfeer en richt hun aandacht op de buitenwereld.

Drie jaar geleden kocht Luke Tozer van Pitman Tozer Architects een ongewoon perceel in een beschermd stadsgezicht van West-Londen. Hij wilde hier een eigen binnenstedelijke woning realiseren met een minimale CO₂ voetafdruk. Deze zelfgeformuleerde opdracht bood de kans dit voor hem onontgonnen terrein in de architectuur verder te onderzoeken en uit te proberen.

Amsterdam naarstig op zoek naar geschikte woningbouwlocaties binnen haar grenzen. De laatste open vlekken liggen vaak ongunstig ten opzichte van infrastructuur of bedrijventerreinen. Om aan de milieueisen te voldoen, vraagt het bouwen op deze plekken dan ook om bijzonder ingenieuze oplossingen. hvdn architecten heeft een woonblok gemaakt dat grenst aan een rangeerterrein. De oplossing voor geluidsoverlast geeft het gebouw een eigen tactiliteit en vergroot de kwaliteit van de woningen.

Ondanks de dichte setting waarin woonhuizen in Tokio per definitie terecht komen, communiceren ze wel met hun omgeving. Omdat in de woningen uitzicht of groen ontbreekt, wordt de stad in de beste gevallen tot onderdeel van het woonhuis zelf gemaakt. Door in het huis een steeg te verwerken geeft Go Hasegawa een onverwachte impuls aan de vernieuwing van het stedelijke landschap in Tokio.

Op het Zerniketerrein, de campus van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft De Zwarte Hond het Faculteitsgebouw Wiskunde en Natuurwetenschappen gerealiseerd. Het is een verlicht gebouw geworden, dat zich volledig lijkt toe te leggen op een zorgvuldige technische, ruimtelijke en visuele vertaling van het uitgebreide programma.

Toen het jonge architectenduo Pieter Peerlings en Silvia Mertens in het Schipperskwartier, de ruigste buurt van Antwerpen, bouwgrond kochten van amper 2,5 meter breed, verklaarde iedereen hen voor gek. Maar op die kleine oppervlakte bouwden ze het smalste huis van Antwerpen.

Veel oudere huizen voldoen niet meer aan de hedendaagse ruimtelijke eisen. Door beperkte ruimte rond het huis of beschermende regelgeving is ondergronds bouwen steeds vaker de enige mogelijkheid voor uitbreiding. Ook de bewoners van een oude villa kozen ervoor de gewenste extra slaap- en badkamer onder het bestaande terras te laten realiseren. De opgave voor de architect was een interieur te maken dat dezelfde ervaring oproept als een chique hotelsuite.

Nu religieuze gebouwen door ontkerkelijking hun functie verliezen, en onderhoud voor de geloofsgemeenschap vaak te duur is, worden kerken steeds vaker bedreigd door sloop. Als er wordt gekozen voor hergebruik, ligt bij architecten de taak ze te transformeren tot kantoren, culturele centra, winkels of woningen. Zecc toont met de Sint Martinuskapel aan dat door middel van eenvoudige ingrepen de sacrale sfeer en ruimtelijkheid kan worden behouden en een comfortabele, moderne woning is te realiseren.

Als kleine onderneming is opvallen vaak de beste strategie voor een gunstiger concurrentiepositie. Imponeren met originele huisvesting is een van de manieren om dat doel te bereiken. Vastgoedontwikkelaar Dupon zag wel wat in deze aanpak en vroeg Ramin Visch een uitnodigend en licht interieur te realiseren in een oude burgemeestersvilla. Door de verhouding tussen oud en nieuw op scherp te zetten, is een spannende en aantrekkelijke werkomgeving ontstaan.

Nu de boodschap van Al Gore op grote schaal in Nederland is doorgedrongen, lijkt de innovatiekracht van de bouwwereld eindelijk ontloken. De Rijksgebouwendienst streeft al langer naar duurzaamheid, CO₂-reductie en energiezuinigheid in haar gebouwvoorraad. Ook architectenbureau cepezed heeft het streven naar duurzaamheid hoog in zijn vaandel. Een integrale benadering van de opgave heeft geleid tot een samenhangend klimaatconcept en verschillende innovaties.

In Brugge, langs de Langerei, verbouwde het Belgische architectenbureau 51N4E een kleine rijwoning tot weekendhuis. In de context van de historische stad is gezocht naar een aanpak die de essentie van de woning intact laat en tegelijkertijd de onderdelen waaruit deze is opgebouwd ontleedt en opnieuw definieert. Het resultaat is zowel huiselijk als licht vervreemdend.

De hof is een variant van het beschermd wonen. De besloten ligging aan een gemeenschappelijke tuin en achter een afsluitbare poort biedt niet alleen fysieke veiligheid maar ook een sociaal vangnet. De Johannes Enschedé Hof in Haarlem, ontworpen door Henk Döll in samenwerking met Joost Swarte, laat zien dat de eeuwenoude typologie - met enige aanpassingen - nog steeds levensvatbaar is.

De Zeester is een dagcentrum voor jongeren met een verstandelijke beperking. Het markante gebouw is gelegen in de parkachtige omgeving van 's Heeren Loo, een woonzorginstelling in Noordwijk. De psychisch en fysiek kwetsbare doelgroep stelt specifieke eisen wat betreft veiligheid en flexibiliteit. Ook moeten de kinderen en jongvolwassenen affiniteit kunnen opbouwen met deze plek, waar hun leven zich immers grotendeels afspeelt.

Reflection Of Mineral is het resultaat van minimale vierkante meters, strenge bouwregels én de vraag van een jong echtpaar naar een uniek woonhuis op een locatie van 44m². Architect Yasuhiro Yamashita ging als een edelsmid te werk, hij sleep het bouwvolume zorgvuldig in vorm. Ze vormt tot op heden de meest extreme oplossing in de Reflection Series waarin Atelier Tekuto experimenteert met de ruimtevergrotende effecten van perspectieven en reflecties in kleine woonhuizen.

De woonhuizen van architect Ryo Abe laten zich interpreteren als huiden; geometrische dozen die zijn opengebroken en afgepeld om ruimhartig natuurlijk licht en lucht toe te laten. "Een huis vormt voor mij een gebied tussen een individu en zijn stedelijke omgeving", legt Abe uit. "Juist in een stedelijke context die constant verandert, wil ik deze tussenruimtes transformeren in zachte overgangsgebieden."

In Yuko Nagayama's ontwerp rijst uit het woonhuis een heuvel op, die weliswaar zichtbaar is vanuit alle kamers maar onbereikbaar blijft. Deze plek kan men in gedachten koesteren maar zich nooit toe-eigenen. Door het oog van de bewoners te richten op een aangelichte, witte abstracte berg, onderneemt Nagayama een mentale reis door een ruimte waarin het dagelijkse leven en de hectiek van de stad plaats maken voor geheel eigen voorstellingen.

Een gebouw staat volgens de architect Hiroshi Nakamura even dicht bij het menselijke lichaam als een levenpartner. Dit gaat zeker op voor de kleinschalige woonhuizen in Tokio, waar de bewoners door de minimale afmetingen veel sterker op het gebouw zijn betrokken dan normaal het geval zou zijn. Doordat het SH House aan drie zijden is ingesloten, konden alleen aan de noordzijde openingen worden gemaakt. Doordat de man elke avond laat thuis komt en het echtpaar twee kleine kinderen heeft, was de wens tot veiligheid en geborgenheid primair. Deze is door de architect vertaald in een volledig afgesloten begane grond.

Architect Kazuhiro Kojima 'cultiveert' zijn locaties door ideeën uit te zetten en te zien wat er in een bepaalde locale cultuur met een specifiek klimaat uit voortkomt. In een dichtbevolkte stad als Tokio betekent het, dat natuur een abstractere betekenis krijgt en dat zonlicht, wind en uitzicht het traditionele begrip van groen vervangen.