Terwijl steden verduurzamen, veranderen windparken en grondstoffenwinning het leven van mensen uit het zicht, in afgelegen gebieden. In Noorwegen vechten Sámi-rendierherders tegen windmolens om hun graasland te behouden. In Bolivia vernietigt de vraag naar lithium het landschap. Ook voor architectuur is dit inzicht waardevol: In het debat over duurzaam bouwen moeten we ons niet slechts richten op de verlaagde CO2-uitstoot, maar ook naar de territoriale gevolgen ervan. Tijd voor een nieuwe tool?

'Alles is erfgoed en erfgoed is alles' aldus Ronald Schleurholts, sinds dit jaar hoogleraar Heritage & Design aan de TU Delft. Hij is dan ook een fervent tegenstander van sloop. Architectuurhistoricus Bernard Colenbrander las Schleurholts' intreerede, en ook de oraties van zijn voorgangers. Hij concludeert dat culturele argumenten in het renovatie- en transformatieonderwijs al jaren node worden gemist. En vindt een medestander in oud-minister Gerrit Zalm.

Als je snel door de Terschellinger duinen fietst, is de kans groot dat je Huis op een duin door Unknown Architects mist. Het vrijstaande bakstenen duinhuis gaat op in het landschap én in de architectuur van de omgeving. Maar wie goed kijkt, ziet de bijzondere platte dakpannen boven een duin uitsteken, pannen die net anders zijn dan die van de huizen eromheen. Dit huis balanceert tussen opvallen en verdwijnen.

Hoe vernieuw je een cultuurtempel zonder de ruimte aan te tasten die hem zo bijzonder maakt? Buro van Stigt bedacht een kelder die de Amsterdamse Gashouder van zijn bouwkundige en logistieke problemen verlost. Maar de opdrachtgever wilde meer. Inside Outside ontwierp nieuwe plattegronden, betrok het omliggende landschap en maakte van een technische reddingsoperatie een bijzondere bezoekerservaring.

Transformatie van een monumentale boerderij uit 1780 midden in het bos op de Utrechtse Heuvelrug door Studio Rachel Dubbe. De opgave was het toevoegen van ruimte, licht en verbinding met het landschap, zonder het historische karakter van de boerderij aan te tasten. Het ontwerp onderzoekt de subtiele overgang tussen monumentale architectuur en hedendaags wonen.

Het museum wil buiten de huidige grenzen treden en mensen bereiken die tot op vandaag de weg naar het Design Museum niet of moeilijk vonden. Het ontwerp creëert een 'derde plek'. De perimeter van de site is grillig, de oppervlakte beperkt. Maar het bouwprogramma omvangrijk. Van een museum mag men verwachten dat het wordt opgemerkt. De nauwe Drabstraat en de historische stad veronderstellen een genuanceerd antwoord waarvan het beperken van de hoogte van het gebouw een belangrijk onderdeel vormt.