Hoe krijgen architecten opnieuw invloed op de manier waarop we wonen organiseren? Door zich te presenteren als ontwerper van woonvormen, gemeenschappen, systemen en maatschappelijke waarden. Deze week publiceerde de redactie 5 inspirerende verhalen die deze stelling onderstrepen.
Na diverse demonstraties en manifesten de afgelopen jaren, kaart nu ook het College van Rijksadviseurs de prangende woonopgave aan. Het nieuwste rapport verhult een uitgesproken visie - het koppelt een welhaast socialistisch wereldbeeld aan de actuele klimaatopgave. Voorbeeldprojecten dienen als reality check: het kan wél.
De woningcrisis wordt hardnekkig benaderd als een rekensom: te weinig huizen betekent meer bouwen. Maar wat als we het probleem verkeerd definiëren? Zolang woningen worden ontworpen als gestandaardiseerde marktproducten, die geen rekening houden met veranderende huishoudens, blijven we achter de feiten aan bouwen. De echte opgave ligt niet alleen in aantallen, maar in de plattegrond.
MVRDV heeft in de wijk Nangang in Taipei een twee kantoortorens ontworpen die samen een nieuwe toegangspoort vormen aan de oostzijde van de stad. De torens lijken van elkaar te zijn losgebroken, door uitkragingen en het gebruik van verschillende gevelmaterialen.
Bouwen met zand en klei was eeuwenlang gemeengoed totdat gewapend beton en staal hun intrede deden. Nu de bouwsector zoekt naar materialen met een lage CO2-voetafdruk, keert leembouw terug. Niet alleen als afwerking, maar ook constructief - mits architecten bereid zijn mee te bewegen met de eisen en mogelijkheden van het materiaal.
De krimpende geloofsgemeenschap van Sassenheim kerkt niet langer in de Grote Kerk. Bij de kleinere Dorpskerk ontwierp Van Schie Architecten daarom kerkelijk centrum Het Venster - tegelijk een voorziening voor het hele dorp en toegang tot de begraafplaats. Aanleiding voor een metafysische bespiegeling.
Architect Pieter Bedaux begon in 2020 voor zichzelf om meer tijd te hebben voor ontwerpen. Dat betaalt zich uit bij drie geschakelde villa's op een nieuw landgoed. Om het milieu en landschap voorop te stellen, hield hij de vorm eenvoudig - en ontwierp met zorgvuldigheid de overgang tussen hof, tuin en landschap. Resultaat: een subtiele balans tussen openheid, privacy en luxe.
Wat gebeurt er als een architect bewust afstand doet van het auteurschap? Op Deelerf BuitenDelen in Lettele leidde dat niet tot een vormeloos compromis, maar juist tot een hecht samenhangend woonerf. Architect Daniël Venneman van Woonpioniers toont hoe pragmatisch ecologisch ontwerpen kan leiden tot een collectief woonproject, dat betaalbaar, bezield en verbonden met het landschap is.
Wat als het niet de vrouwen zijn die emancipatie missen, maar het hele vak? Architect Ninke Happel draait de vraag om. Want achter de scheve man-vrouwverhouding in de architectuur schuilt volgens haar een dieper probleem: een vakgebied dat structureel wordt onderschat, onderbetaald en onzichtbaar gemaakt. Door in dit essay de structurele beperkingen - maar ook de bijbehorende kansen - op een rij te zetten, roept ze heel Nederland op: #emancipeerdearchitect!
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
GesponsordGaragedeuren vervullen tegenwoordig een bredere functie dan alleen het afsluiten van een garage, aldus Daan Bol, directeur van Toelevering Online. 'Ze maken steeds vaker deel uit van het ontwerp van een woning en spelen een rol op het gebied van gebruiksgemak, energieprestaties en veiligheid.' Door technologische ontwikkelingen zijn de mogelijkheden de afgelopen jaren aanzienlijk uitgebreid.
GesponsordWoningen toevoegen op een efficiënte manier, maar wel met een hoog afwerkingsniveau en een duurzame kwaliteit. Dat was de uitdaging voor architect Jeroen Hooyschuur van Hooyschuur Architecten & Adviseurs bij het ontwerp van 24 sociale huurwoningen in Haarlem, in opdracht van woningcorporatie Pré Wonen.
GesponsordEntreeoplossingen moeten zowel qua uitstraling als functionaliteit goed aansluiten bij een gebouw. Dit zegt Iris Taam, adviseur Architecten binnen Boon Edam Nederland. Zij verbindt in haar werk de esthetische wensen van architecten met de functionele eisen die aan een entree worden gesteld.
GesponsordDuurzaamheid, circulariteit, losmaakbaarheid, CO₂-reductie en strengere regelgeving: architecten en leveranciers krijgen steeds meer eisen op hun bord. Tegelijkertijd moeten gebouwen esthetisch, technisch én financieel kloppen. De uitdaging ligt tegenwoordig dus niet alleen in mooie ontwerpen, maar ook in oplossingen die technisch bewezen én toekomstbestendig zijn.
GesponsordIn het Brabantse Standdaarbuiten wordt het huidige suikerentrepot door Bezemer Bouw getransformeerd naar 44 appartementen. Doordat het suikerentrepot vroeger diende als opslagplaats voor suiker, heeft het een bijzonder karakter.
Gesponsord'In goed geïsoleerde woningen is gecontroleerde luchtverversing essentieel', zegt Michel Mengerink, business development concepten bij Duco. In het nieuwe dorp Reeve bij Kampen ondersteunt natuurlijke ventilatie het comfort én het energiezuinige karakter van 18 biobased eengezinswoningen.
Op een voormalig landbouwgebied wordt een nieuw landgoed ontwikkeld waar natuurherstel en wonen worden gecombineerd. Op het terrein verrijzen woningen die zijn ontworpen als drie aaneengeschakelde paviljoens. De gebouwen worden uitgevoerd in een CLT-constructie en maken gebruik van een beperkt aantal materialen.
Aan het Skanderbegplein in Tirana werkt het Rotterdamse bureau Casanova + Hernandez Architects, in samenwerking met het Albanese iRI, aan de transformatie van het Nationaal Historisch Museum van Albanië. Het project combineert restauratie van het bestaande museumgebouw uit 1981 met een nieuwe museologische en architectonische visie die het instituut moet openstellen voor een breder publiek en een meerlagige presentatie van de Albanese geschiedenis.
Of ze misschien op haar tweede werkdag de afspraak met Pieter Bedaux van Floortje Keijzer wilde overnemen? Ja hoor, maar al te graag. En zo stapte onze nieuwe collega Martine Bakker voor station Tilburg in de auto bij Bedaux. Samen gingen ze op weg naar Leijvennen, een nieuw landgoed, gerealiseerd op voormalig Noord-Brabants akkerland tussen Riel en Goirle. Met achterin een grote houten maquette.
SAWA is vorige week uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar. Voor het eerst is deze week de Architectuur Prijs Vlaanderen uitgereikt. In Veghel ontving het Kloosterkwartier gisteren de Sociale Impact Prijs. Daarnaast lopen er momenteel tal van lokale architectuurprijzen. Zo ging de Amsterdamse Architectuurprijs naar de Universiteitsbibliotheek van de UvA en naar wooncoöperatie De Nieuwe Meent.
Andrew Groarke, David Kohn, Inez Tan, Kunlé Adeyemi, Mariam Issoufou, Jayden Ali, Tania Concko, Christian Benimana, Meriem Chabani en Lyongo Juliana. Dit zijn de tien ontwerpers die door de gemeente als eerste worden genoemd in de opsomming van de ontwerpteams die op de shortlist staan om een ontwerp te maken voor het Slavernijmuseum in Amsterdam.
In mijn jeugd hoorde ik vaak de naam 'Kolenkitbuurt'. Mijn moeder was er eind jaren zestig jongerenwerker en ze had een grote liefde ontwikkeld voor deze Amsterdamse volksbuurt, waar veel mensen uit verschillende culturen samenwonen. De wijk kwam in 2009 in het nieuws als de 'meest problematische wijk van Nederland', met veel armoede, criminaliteit en werkloosheid.
