Terwijl betaalbaarheid het woningdebat domineert, wordt er veel gebouwd voor het midden- en hogere segment. De Piek in Rotterdam, Hooghe Delft en de parkvilla's van Elzenhagen in Amsterdam-Noord tonen hoe aantrekkelijk stedelijk wonen kan zijn met ruimte, uitzicht en culturele voorzieningen binnen handbereik. Én hoe bouwen voor kapitaalkrachtigen gebiedsontwikkeling kan aanjagen waarbij concentratie van armoede wordt voorkomen.
Al acht jaar lang trekt en sleurt Jacqueline Cramer aan het betonakkoord. Met beton op prestatie en opdrachtgevers die steeds groener beton uitvragen, staat de sector volgens de voormalig milieuminister op een kantelpunt. 'Laat Nederland vooral de internationale proeftuin zijn'.
B-architecten realiseerde een nieuw hoekgebouw aan de Van Meterenkaai in Antwerpen. Het gebouw vervangt een verouderde constructie uit de jaren zeventig en biedt ruimte aan commerciële units en 24 appartementen verdeeld over negen verdiepingen. Het ontwerp werd in 2025 opgeleverd voor opdrachtgever Goplus nv.
GesponsordIn Rijen wordt een voormalige lederfabriek uit 1928 herbestemd tot een wooncomplex met zestien appartementen, naar een ontwerp van DR+ Architecten. Een belangrijk aspect binnen deze herbestemming is de toepassing van aluminium kozijnen, die zowel bijdragen aan de industriële uitstraling als aan de technische prestaties van het gebouw.
Het debat over AI in architectuur blijft vaak steken in de vraag of de architect wordt vervangen, maar de werkelijke verschuiving zit elders. Nu het genereren van varianten razendsnel en goedkoop is geworden, verschuift de schaarste van productie naar selectie. Niet het maken van opties, maar richting geven en het onderbouwen van keuzes wordt het onderscheidende vermogen van de architect.
We weten al lang hoe het moet: observeren, vragen stellen, data eerlijk interpreteren, codesign inzetten, politieke wil organiseren. Toch slagen Nederlandse steden er nauwelijks in om vrouwen écht mee te nemen in het ontwerp van de openbare ruimte. De reden? Er is een mentaliteitsverandering nodig: de durf om aannames los te laten. En door te beginnen met luisteren, niet met ontwerpen.
De woningcrisis wordt hardnekkig benaderd als een rekensom: te weinig huizen betekent meer bouwen. Maar wat als we het probleem verkeerd definiëren? Zolang woningen worden ontworpen als gestandaardiseerde marktproducten, die geen rekening houden met veranderende huishoudens, blijven we achter de feiten aan bouwen. De echte opgave ligt niet alleen in aantallen, maar in de plattegrond.
Rond 60 middelgrote stations ligt ruimte voor 100.000 woningen, berekende Kuiper Compagnons. Logisch ook: bouwen bij het ov leidt tot minder autoverkeer en meer duurzaamheid. Toch botsen ambities met exploitatie. Woningbouw rendeert, publieke ruimte niet - compromissen zijn onvermijdelijk. Hoe pakt dat uit in Delft, Amsterdam Sloterdijk en Utrecht?
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
Op woensdag 4 maart stond Mevr. De Architect 2.0 in Pakhuis de Zwijger. Hoofdredacteur Merel Pit gaf het podium aan vijf vrouwen en drie mannen - actief in onderzoek en praktijk - om mee te praten over de positie van vrouwen in de architectuur. Met een volle zaal kwam het thema van de avond tot leven: voorbij representatie naar systeemverandering.
GesponsordMet de groenste kanaalplaatvloeren, slimme ketensamenwerking en concrete innovaties zet VBI vaart achter klimaatneutrale bouw. Daarmee loopt het bedrijf al vooruit op de klimaatdoelen voor 2030 en 2050.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
Grosfeld Bekkers van der Velde Architecten heeft in Klein-Zundert een nieuwe basisschool ontworpen voor Stichting Primair Onderwijs Zundert. De Sint Antoniusschool vervangt een eenlaagse school en bestaat nu uit een tweelaags, gepleisterd gebouw met een licht hellende kap. Het gebouw staat centraal in het dorp en is omgeven door openbaar groen dat ook buiten schooltijd toegankelijk is. In het kwekers- en tuindersdorp Klein-Zundert is het park mede ingericht met planten en bomen van lokale leveranciers.
De Universiteit Leiden heeft samen met de TU Delft, de Open Universiteit, Universiteiten van Nederland en het LUMC het voormalige warenhuis van Vroom & Dreesmann aan het Spui in Den Haag in gebruik genomen als Universitair Centrum. Liag Architecten voerde in opdracht van gebouweigenaar CBRE Investment Management de haalbaarheidsstudie uit en renoveerde het casco. Sweco Architects ontwierp het inbouwpakket: een studie- en werkomgeving van ruim 20.750 vierkante meter met collegezalen, zelfstudieplekken, kantoren, een restaurant en een sportcentrum, voor circa 4000 dagelijkse gebruikers.
Het was moeilijk te rijmen dat in dezelfde maand waarin MVRDV de tentoonstelling Carbon Confessions lanceerde, ze ook hun ontwerp presenteerde voor de nieuwe Shift Landmark. Duurzaamheid van twee totaal verschillende kanten benaderd. 'MVRDV's Rotterdam Rocks stelt een bouwwerk voor (of is het vanzelf gegroeid?) dat eruitziet als een precaire stapeling van rotsen (of zijn het zachte, warme vormen?)', schrijft Wouter Vanstiphout in een essay waarin hij het ontwerp vakkundig fileert en tegelijk bewondert.
Don Ritzen komt op de proppen met een nieuwe typologie: een wereldwonder voor duurzaamheid. De 'Shift Landmark' in Rotterdam moet de eerste zijn in een wereldwijd netwerk van publieke gebouwen die mensen moeten verleiden tot een duurzamer leven.
Woningen worden steeds kleiner. Telde een 3-kamer woning 20 jaar geleden nog 85 vierkante meter, is het nu 55. Daarnaast worden er steeds meer studio's en tweekamerwoningen gerealiseerd. Gemeenschappelijke voorzieningen - van gedeelde woonkamers en tuinen tot logeerkamers en wasruimtes - moeten dit verlies opvangen.
Op Instagram word ik overspoeld met stellige oneliners over hoe het wel en niet moet in het leven. Jaag geen succes na, leef in het nu, sport drie keer per week met hoge hartslag. Maar is het leven juist niet minder eenduidig? Een beetje succes en een beetje falen, een beetje nu en een beetje toekomst, een beetje rennen en een beetje wandelen.
