'Ik gebruik vrijwel altijd AI bij het schrijven', zegt Alexander Klöpping in een veelbesproken artikel in de Volkskrant. Ik las dat van alle ingezonden opiniestukken die de afgelopen maand zijn gepubliceerd in de vijf grote Nederlandse kranten, een vijfde deel geheel of gedeeltelijk door AI is geschreven.
'Het ziet er op de beelden een beetje viezig en gammel uit, ik vind dat eigenlijk wel geweldig!' Dit schrijft architect Reimar von Meding op LinkedIn onder een post van de Architect waarin twaalf biobased sociale woningen in het dorp Marknesse door ORGA architect worden uitgelicht. De projectfoto's zien er dramatisch uit door de verschillende houtsoorten die een vlekkerig beeld geven. Mijn nieuwsgierigheid is meteen gewekt.
Van een gevelsteen met een lakenloodje tot een ruitmotief dat terugkeert in ramen, balustrades en belettering: bij Happel Cornelisse Verhoeven verbindt het detail tijdlijnen en schaalniveaus. Zulke motieven vormen volgens architect Floris Cornelisse de grammatica van een gebouw en maken het dagelijks leven leuker. Met zijn focus op detaillering is hij 'de middenvelder' van de drie partners.
Terwijl grote architectenbureaus vaak worstelen met certificaten, rekenmodellen en normeringen, werken kleine bureaus op een ander niveau aan duurzaamheid: dichtbij, tastbaar en vaak met meer oog voor maatwerk en vakmanschap. Zij experimenteren met nieuwe materialen, ontwikkelen samenwerkingen in lokale netwerken en hebben met beperkte middelen vaak veel impact, zowel op het vlak van materiaalgebruik als op proces en samenwerking.
Een dikke boom hoeft niet ouder te zijn dan een dunne. En meer bos is niet per definitie beter. Tijdens een excursie door het bos van Amerongen rekent bosbeheerder Simon Klingen af met de ene na de andere vanzelfsprekendheid over bomen en hout. Meer kennis over bosbeheer legt een essentiële basis voor architecten die in hout ontwerpen. Architecten Jan Nauta en Inez Tan stuurden hun hele bureau het bos in.
De redactie publiceerde deze week 3 particuliere woonhuizen. Het eerste huis van de jonge architect Ruben Dahmen in Amsterdam Noord van 38m2 groot, het vakantiehuis van Kees Kaan in Zeeland van 250 m2 en een onderkomen voor een welgesteld echtpaar in het Zuid-Engelse Wiltshire door Tuckey Design Studio van 810 m2. Terwijl Dahmen's verbouwde jarenvijftighuisje een manifest is tegen mateloosheid, is vooral de laatste - een ensemble van hoofdgebouw met bijgebouwen - behoorlijk aan de maat: daar past die van Dahmen ruim 21 keer in!
Wat betekent het om architect te zijn? Die vraag hield Ruben Dahmen bezig terwijl hij eigenhandig voor 5000 euro zijn huis van 38 vierkante meter verbouwde in Amsterdam-Noord. Zijn insteek was simpel: ontwerpen mocht niet digitaal en met uitsluitend lokale restmaterialen. Wat begon als verbouwing van zijn eerste huis, werd een manifest tegen mateloosheid.
Op het eerste gezicht is het vakantiehuis van Kees Kaan aan het Veerse Meer een strakke witte doos. Maar achter die ogenschijnlijke eenvoud gaat een architectuur schuil die tot in de kleinste details is geregisseerd. Toch voelt het huis nergens rigide. Met schuifdeuren, splitlevelvloeren en wisselende plafondhoogtes beweegt het mee met het weer, het seizoen of het humeur.
Voor abonneesTerwijl grote architectenbureaus vaak worstelen met certificaten, rekenmodellen en normeringen, werken kleine bureaus op een ander niveau aan duurzaamheid: dichtbij, tastbaar en vaak met meer oog voor maatwerk en vakmanschap. Zij experimenteren met nieuwe materialen, ontwikkelen samenwerkingen in lokale netwerken en hebben met beperkte middelen vaak veel impact, zowel op het vlak van materiaalgebruik als op proces en samenwerking. Hoe ziet die praktijk eruit? Wat kan het vakgebied hiervan leren? En welke systeembelemmeringen staan bredere toepassing nog in de weg? De redactie van de Architect gaat op zoek naar antwoorden.
Op woensdag 30 september organiseert de Architect weer een avond in Pakhuis de Zwijger. De avond staat in het teken van 'logica zonder labels', het thema van de nieuwste printeditie. In dit nummer onderzoeken we alternatieve manieren van duurzaam bouwen: niet gericht op certificaten, maar op lokale netwerken en nieuwe materialen. Sprekers in Pakhuis de Zwijger zijn Christina Eickmeier, Laura van Santen, Jan Nauta, Willie Vogel, Daniël Venneman en Floor Arons.
Design Museum Gent is een toonbeeld van een duurzaam en 'bioregionaal' ontwerp. Maar bovenal overtuigt de architectuur van Carmody Groarke en Atama, die zij ontwierpen in samenwerking met Re-st. De monolithische gevels voegen zich naadloos in het historische centrum van de stad en de raak gekozen gevelopeningen trekken de bezoeker als vanzelf naar binnen.
De bouwsector moet razendsnel verduurzamen, maar innovatieve materialen als mycelium, olifantsgras en gerecycled bouwafval passen slecht in regelgeving en procedures die zijn gemaakt voor beton, baksteen en staal. Volgens experts zijn er drie manieren om die impasse te doorbreken: grootschaliger experimenteren, vernieuwers een stem geven in normcommissies en wet- en regelgeving veel sneller aanpassen.
GesponsordArchitecten krijgen steeds vaker te maken met strengere eisen op het gebied van brandveiligheid, inbraakwerendheid, geluid, duurzaamheid en regelgeving. Hierdoor verschuift ook de rol van de leverancier. 'Straks moet je voor vrijwel alles kunnen aantonen dat een oplossing voldoet', aldus Benno Schiphorst van bct architecten, ingenieurs & adviseurs. 'Dat vraagt om veel meer onderbouwing dan vroeger.'
GesponsordArchitecten zoeken kozijnen die zowel esthetisch als toekomstbestendig zijn. Met het Elegant-gamma, de volledig gerecyclede Phoenix-profielen en innovaties als ThermoFibra en Forthex biedt Deceuninck een op maat gemaakte combinatie van strak design en duurzame prestaties.
GesponsordOm de CO₂-uitstoot van gebouwen te verlagen, ontwikkelde Reynaers Aluminium het hybride vliesgevelsysteem TimberWall 50. Hierbij worden hout en aluminium ingezet op hun sterkste eigenschappen. 'Je moet materialen gebruiken waar ze het beste tot hun recht komen', aldus Bart Hellings, Hoofd Projectteam bij Reynaers.
GesponsordIn de hedendaagse architectuur verandert de badkamer steeds vaker van een functionele ruimte in een hoogwaardige wellnessomgeving. Met de Spa-productlijn biedt GROHE daarvoor modulaire en aanpasbare sanitaire oplossingen. 'De focus ligt hierbij op de integratie van technologische precisie, maatwerk in materiaalkeuze en een eenduidige ontwerpvisie voor het gehele interieur', zegt Christian Götter van GROHE.
GesponsordMet Pirrouet® ontwikkelde Vandersanden een gevelsteen die tijdens productie CO₂ opneemt in plaats van uitstoot, goed voor een netto negatieve voetafdruk van -35,5 kg CO₂ per ton. De gevelsteen geeft op een veilige en verantwoorde manier een tweede leven aan opgewerkte industriële reststromen uit de staalindustrie. Sinds kort is er een nieuw langformaat op de markt: de XXL44-S.
GesponsordWaar prefab bouwen vaak wordt geassocieerd met standaardisatie en efficiëntie, draait architectuur juist om identiteit en uitstraling. Die twee werelden lijken op het eerste gezicht niet samen te gaan. Toch neemt de vraag naar oplossingen die beide combineren toe. Vooral in de utiliteitsbouw worden gebouwen niet langer uitsluitend beoordeeld op functionaliteit; ook uitstraling, materiaalgebruik en beleving spelen een steeds grotere rol. Dat geldt ook voor grote bedrijfshallen.
HOP Architecten heeft een voormalig monumentaal kerkgebouw in Amsterdam getransformeerd tot buitenschoolse opvang KleintjeZuid. Het ontwerp is gericht op kinderen van vier tot twaalf jaar en combineert speel-, verblijfs- en werkplekken binnen de bestaande structuur van het gebouw.
BNLA architecten kreeg de opdracht om een sterk verouderde herenwoning in de Amsterdamse Vondelparkbuurt te transformeren tot een duurzaam en toekomstbestendig familiehuis. De woning was technisch uitgewoond, energetisch ondermaats en vroeg om funderingsherstel. Belangrijke uitgangspunten waren het behoud van het historische karakter, de ruimtelijke kwaliteit en het beschermde straatbeeld.
Hoe leuk is het architectenvak als je maandag sparingen in plafonds tekent, dinsdag BIM-classificaties corrigeert, woensdag aanbestedingsdocumentatie maakt, donderdag woningplattegronden aanpast voor een verkoopmatrix en vrijdag een prijsvraag voorbereidt die het bureau nauwelijks kan winnen?
De baksteenindustrie veroorzaakt met een productie van 1500 miljard bakstenen per jaar wereldwijd een serieus deel van de mondiale CO2-uitstoot. Een duurzamer alternatief is welkom en wordt door instanties en overheden toegejuicht, zou je denken. Maar niks is minder waar. Veel architectenbureaus die samen met experts en producenten nieuwe duurzame bouwmaterialen ontwikkelen, botsen tegen een muur van regelgeving en certificeringsprocedures.
Het is eindelijk stil. Mijn kinderen zijn sinds deze week weer naar school, al begonnen de middelbare scholen van mijn oudste twee met een studiedag. Maar vandaag is iedereen de deur uit. Ik ben thuis, want bij VMN-media werken we hybride. Daar zitten voor- en nadelen aan. Zo zijn mijn donderdagen soms zonder afspraken, dan heb ik tijd om te schrijven. Tegelijkertijd loop ik de dag ervoor vaak een marathon van afspraak naar afspraak. Na zo'n dag is mijn creativiteit ver te zoeken.
De beste ontwerpideeën laten zich niet afdwingen. Ze ontstaan vaak onverwacht, op het snijvlak van toeval, ervaring en aandachtig zoeken. Pieter Bedaux onderzoekt hoe echte ontwerpdoorbraken voortkomen uit menselijke serendipiteit. Maar kan kunstmatige intelligentie die rol ook vervullen?
