Grote branden, zoals in de Grenfell Tower in Londen en recent in een flatgebouw in Valencia, hebben de risico’s pijnlijk zichtbaar gemaakt. Bij beide incidenten verspreidde het vuur zich razendsnel via de gevel naar hoger gelegen verdiepingen. Zulke gebeurtenissen hebben duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is om branduitbreiding zoveel mogelijk te vertragen. Want hoe langer een gevel weerstand biedt, hoe meer tijd er is voor evacuatie en interventie.
Daarnaast verandert ook de bouwpraktijk. Nieuwe materialen, zoals hout en lichtgewicht gevelbekleding, winnen terrein en brengen nieuwe brandrisico’s met zich mee. ‘Met name bij hoogbouw zie je dat de eisen flink worden aangescherpt’, vertelt Jeroen Koebrugge, accountmanager bij het Duitse familiebedrijf Dörken. ‘Denk aan gebouwen boven de dertig of vijftig meter waarin mensen verblijven of slapen, zoals woningen, hotels of ziekenhuizen. Daar wil je extra zekerheid inbouwen, omdat tijd bij brand een cruciale rol speelt.’
Brandklasse en brandwerendheid
Wie naar brandveiligheid kijkt, komt al snel twee begrippen tegen: brandklasse en brandwerendheid. En juist daar gaat het volgens Koebrugge vaak mis. ‘Brandklasse zegt iets over hoe een materiaal zich gedraagt bij brand: van A1 (onbrandbaar) tot F (niet getest). Daarbij wordt onder meer gekeken naar vlamverspreiding, rook- en gasvorming en druppel- en smeltgedrag.’ Maar dat is slechts een deel van het verhaal’, legt hij uit. ‘De brandwerendheid van een gevel gaat over het geheel: hoe lang een constructie weerstand biedt tegen brand, zodat mensen veilig kunnen vluchten en hulpdiensten tijd winnen.’
Die nuance is cruciaal. Want een gevel bestaat uit meerdere lagen: bekleding, isolatie, folie en bevestigingen. ‘Als één onderdeel brandbaar is of niet goed aansluit, kan het geheel alsnog falen. Dat wordt nog weleens onderschat. Je moet dus niet alleen naar losse materialen kijken, maar naar hoe de volledige opbouw zich gedraagt als systeem.’
Schoorsteeneffect
Vooral bij hoogbouw zijn de gevolgen groot. ‘Bij brand kan een gevel werken als een soort schoorsteen’, zegt Koebrugge. ‘Vlammen trekken razendsnel naar boven. Dat zagen we ook bij eerdere incidenten. Als materialen gemakkelijk vuur vatten, kan de brand zich in korte tijd over meerdere verdiepingen verspreiden.’
Daarom wordt steeds vaker gekeken naar de volledige gevelopbouw in plaats van losse producten. In testinstituten worden complete gevels nagebootst en blootgesteld aan brandtesten. ‘Dat noemen we end-user testing. Want alleen zo zie je hoe een systeem zich in de praktijk echt gedraagt.’
A2: praktisch onbrandbaar
De aangescherpte regelgeving – vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) – vraagt om andere keuzes. Waar gevelmaterialen voorheen vaak in brandklasse B vielen (vlamdovend), verschuift de vraag steeds vaker richting A2: praktisch onbrandbaar. ‘Dat was voor ons de aanleiding om de Delta-Fassade Fireprotect A2 te introduceren’, zegt Koebrugge. Een duurzame en robuuste gevelfolie die maximale veiligheid biedt voor gevels in de hoogbouw.
De uitdaging zat vooral in de combinatie van eigenschappen. ‘Je wilt een folie die niet alleen bijdraagt aan brandveiligheid, maar tegelijkertijd ook waterdicht, dampopen en UV-bestendig is. Net die combinatie maakt het technisch complex. Zeker bij open gevelbekleding moet zo’n oplossing in de praktijk op alle vlakken blijven presteren.’
Meer dan alleen brandveilig
De folie wordt toegepast achter open gevelbekleding, waar voegen zichtbaar blijven. ‘Dan kijk je dus letterlijk tegen de folie aan’, legt Koebrugge uit. ‘Die moet niet alleen beschermen tegen water en wind, maar ook bestand zijn tegen zonlicht.’ Daarnaast speelt ook vochtregulatie een belangrijke rol. ‘De folie is dampopen, waardoor vocht van binnen naar buiten kan ontsnappen. Dat helpt problemen zoals condens en schimmelvorming voorkomen.’
Toch draait het niet alleen om het product zelf, maar om de volledige toepassing in de gevel.In de praktijk ontstaan zwakke plekken vaak bij aansluitingen, naden en doorvoeren. ‘Je kunt een folie met een hoge brandklasse toepassen, maar als de details niet kloppen, blijft de gevelopbouw kwetsbaar’, zegt Koebrugge.
Daarom introduceert Dörken naast de Delta-Fassade Fireprotect A2 ook de bijbehorende Delta-Tape Fireprotect. Die tape wordt gebruikt om overlappingen en aansluitingen lucht- en waterdicht af te werken en is in combinatie met de folie getest in functie van brandklasse A2. ‘Juist die samenhang maakt het verschil.’
Architecten en aannemers
De verwachting is dat de eisen de komende jaren alleen maar verder worden aangescherpt. Voor gevels, maar ook voor de volledige gebouwschil. Voor architecten en aannemers begint het volgens Koebrugge bij bewustzijn. ‘Kijk niet alleen naar één product, maar naar de totale opbouw. Zorg dat je goed weet aan welke eisen je moet voldoen.’
Zijn advies is helder: ‘Heb je twijfels, vraag advies. Fabrikanten, maar ook onafhankelijke advies-en ingenieursbureaus hebben vaak veel kennis in huis. Gebruik die. Uiteindelijk gaat het niet alleen om voldoen aan de regels, maar om het maken van keuzes die in een noodsituatie echt het verschil kunnen maken. Bij brand telt tijd. En daarom moet je de gevel bekijken als een essentieel onderdeel van je veiligheidsconcept.’
Dit artikel is gesponsord door Dörken.
