Circulair bouwen vraagt om een andere manier van kijken naar ontwerp, materiaalgebruik en projectaanpak. ‘Losmaakbaarheid klinkt technisch, maar wordt grotendeels bepaald door de mate waarin partijen met elkaar optrekken’, zegt Ververis. ‘Bij projecten die meerdere jaren lopen, is vertrouwen essentieel. Alleen wanneer architecten, gevelbouwers, aannemers en leveranciers al vroeg hun kennis en belangen delen, ontstaat ruimte om gezamenlijk circulaire keuzes te maken.’
Ververis ziet dat dagelijks in de praktijk. ‘Traditioneel richt iedereen zich vooral op zijn eigen stukje van het project’, legt hij uit. ‘Maar circulair bouwen lukt alleen als je al in de ontwerpfase met elkaar bespreekt: hoe maken we deze gevel straks losmaakbaar? En hoe zorgen we dat materialen behouden blijven?’ Die open houding vraagt volgens hem zowel lef als transparantie. ‘Pas wanneer partijen bereid zijn informatie te delen die normaal gesproken pas later in het proces op tafel komt, kan een gebouw écht voorbereid worden op toekomstig hergebruik.’
Circulariteit als volwaardige KPI
In steeds meer projecten verschuift circulariteit van ‘ambitie’ naar volwaardige KPI. Opdrachtgevers en vastgoedbeheerders nemen vaker het initiatief om dit onderwerp vroeg in het proces te verankeren. Regelgeving en subsidies stimuleren daarbij de markt om circulaire doelstellingen concreet te maken. ‘Het is positief om te zien dat circulariteit steeds vaker leidend wordt in het traject’, zegt Ververis. ‘Dat geeft ruimte om écht aan losmaakbaarheid te werken, in plaats van het als laatste stap mee te nemen.’
Losmaakbaarheidsindex
De losmaakbaarheidsindex is ontwikkeld door Alba Concepts, Dutch Green Building Council (DGBC), RVO en W/E adviseurs, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Het is inmiddels een veelgebruikte methode om te bepalen in welke mate een bouwdeel later gedemonteerd of hergebruikt kan worden.
Ververis noemt het ook wel de ‘Lego-index’: ‘Zoals je legoblokjes makkelijk uit elkaar haalt zonder schade, zo wil je ook bouwdelen kunnen demonteren en hergebruiken.’
De index vormt een onderdeel van de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) en kijkt naar vier aspecten:
- Type verbinding – hoe een element is gekoppeld aan zijn omgeving.
- Toegankelijkheid – of verbindingen bereikbaar zijn om los te maken.
- Doorkruisingen – hoeveel andere onderdelen door of langs het element lopen.
- Randomsluitingen – de wijze waarop onderdelen onderling zijn verbonden.
Losmaakbaarheid in de praktijk: gevelsysteem als voorbeeld
Reynaers Aluminium beschikt over een breed portfolio aan gevelsystemen waarmee verschillende oplossingen voor een goede losmaakbaarheidsindex mogelijk zijn. Voor projecten waarin losmaakbaarheid centraal staat, kan bijvoorbeeld een vliesgevel uitkomst bieden: deze systemen kunnen worden gemonteerd met losmaakbare verbindingen die goed toegankelijk zijn.
Een concreet voorbeeld is de toepassing van het EF7-elementengevelsysteem in Eurostaete in Eindhoven. Binnen dit systeem kunnen ontwerpers kiezen voor losse rubbers en pakkingen, aangevuld met geschroefde verbindingen. Hierdoor kan een volledig element worden gedemonteerd en opnieuw worden samengesteld. Dit vergroot de kans dat materialen in de toekomst opnieuw kunnen worden ingezet
MasterWall-systeem
Daarnaast werkt Reynaers aan de doorontwikkeling van het circulaire MasterWall-systeem – een hybride oplossing tussen een vliesgevel en elementgevel. Dit systeem maakt het mogelijk om gevelonderdelen flexibel aan te passen wanneer functies binnen het gebouw veranderen. Ververis geeft een voorbeeld: ‘Denk aan een ziekenhuis waar een verdieping eerst beddenkamers had, maar later wordt ingericht als kantoorruimte. Met MasterWall kun je de gevel eenvoudig aanpassen aan de nieuwe functie. Dat is duurzame innovatie in optima forma.’
Bruggen bouwen tussen partijen
De losmaakbaarheidsindex biedt richting, maar samenwerking blijft de sleutel. Het vraagt om partijen die vanaf de start kennis delen en keuzes afstemmen. Ververis ziet dit als zijn persoonlijke missie: ‘Mijn rol is om bruggen te bouwen tussen partijen en te zorgen dat belangen en kennis open op tafel komen. De losmaakbaarheidsindex geeft ons een kompas, maar om echt circulair te bouwen, moeten we samen aan het stuur zitten.’
Dit artikel is gesponsord door Reynaers.
