GPG - Toren voor Dier en Mens, Lochristi (B) - URA Architecten

Aanpak

GPG – De Toren voor Dier en Mens is ontworpen als een sculpturaal baken in het landschap. Het robuuste betonnen volume contrasteert bewust met de natuur, maar wordt tegelijk een integraal onderdeel ervan. Zo ontstaat er een gebouw dat zowel de aanwezigheid van de mens markeert als plaats maakt voor de andere bewoners van het landschap.

Samenwerking met andere disciplines

Het project kwam tot stand binnen het bredere masterplan voor het Wonderwoud, ontwikkeld door Sweco. Voor de natuurinclusieve uitwerking werkte URA nauw samen met Dirk Criel van Driekwartgroen, specialist in biodiversiteit en natuurinclusief bouwen. Vanaf de eerste ontwerpschets werden ecologische functies meer geïntegreerd in de architectuur. Constructie, landschap en fauna werden niet als afzonderlijke disciplines benaderd, maar als één samenhangend ontwerpvraagstuk.

Duurzaamheid

De toren is ontworpen als een duurzame infrastructuur met een zeer lange levensduur. Door zijn robuuste materialisatie en tijdloze constructieve logica vraagt het gebouw minimale onderhouds- en vervangingsingrepen. Om de milieu-impact van het beton te beperken werd hoogovencement toegepast, een restproduct uit de staalindustrie. Het staalgebruik werd tot het noodzakelijke minimum herleid, wat resulteert in een aanzienlijke reductie van materiaalverbruik en CO2-uitstoot.

Materiaal en techniek

De toren bestaat uit een monolithische betonstructuur met geïntegreerde stalen balustrades en leuningen. De constructie is tegelijk draagstructuur, afwerking en ecologische infrastructuur. In de betonnen wanden werden nest-, schuil- en overwinteringsplaatsen geïntegreerd voor oeverzwaluwen, vleermuizen, kleine zoogdieren, insecten en vogels. Holtes van verschillende afmetingen, oriëntaties en hoogtes maken van de architectuur zelf een actief onderdeel van het ecosysteem.

Maatschappelijke impact

De Toren voor Dier en Mens stelt een fundamentele vraag over de rol van architectuur vandaag. Waar gebouwen traditioneel uitsluitend menselijke behoeften dienen, biedt dit project ook ruimte aan andere bewoners van het landscap. Door biodiversiteit zichtbaar en beleefbaar te maken, vergroot de toren het bewustzijn rond natuurinclusief ontwerpen. Tijdens de beklimming ontdekken bezoekers de geïntegreerde leefruimtes voor dieren en worden zij herinnerd aan hun positie als gast in het natuurgebied.

Fysieke impact

Gelegen op een van de hoogste punten van het Wonderwoud vormt de toren een markant oriëntatiepunt binnen het uitgestrekte natuurgebied. Via een verborgen trap in de heuvel, een integraal toegankelijk wandelpad of een steiler bospad bereikt de bezoeker het platform. De daaropvolgende klim ontvouwt een opeenvolging van zorgvuldig gekadreerd uitzichten: van de boomkruinen en waterpartijen van Wonderwoud tot het panoramische zicht op Gent, zijn havengebied en historische skyline.

Overig

GPG – De Toren voor Dier en Mens ontving een Gold Award in de categorie Spaces van de Henry van de Velde Awards. De jury prees het project als een voorbeeld van attent ontwerpen waarin architectuur niet alleen de mens, maar ook de omringende natuur ondersteunt. Het project vormt een voortzetting van het onderzoek van URA naar de maatschappelijke betekenis van publieke ruimte en de rol van architectuur als verbindende infrastructuur tussen mens, landschap en ecologie.

PDF bestanden