Projecten

Door Architext Haarlem

Door Jos Roodbol - Henri Ciriani is een architect van Peruaanse herkomst die nabij Parijs enkele opvallende projecten realiseerde: tweemaal sociale woningbouw en eenmaal een crèche. Wel monumentaal, maar niet neo-klassiek á la Bofill. Ook functioneel, maar niet naar de starre normen van de 'modernen' van weleer. Jos Roodbol was als bouwkundestudent voor zijn stage een klein jaar in Parijs en raakte onder de indruk van Ciriani's werk. Hij sprak met de architect en stelde dit artikel samen.

Door Janny Rodermond - Humor is een begrip dat in het vocabulaire van Nederlandse architecten niet voorkomt. De Amsterdamse architect Sjoerd Soeters vormt een uitzondering. Hij weet met grote inzet en veel bloedserieus tekenwerk lichtvoetige ruimtes en gebouwen te ontwerpen, waar veel plezier aan te beleven valt. Behalve wellicht voor de dogmatici en puriteinen onder ons. Humor is vaak gebaseerd op inzicht en op relativeringsvermogen. Soeters weet deze vermogens te combineren met een rijke fantasie, wat vaak leidt tot onorthodoxe oplossingen. Janny Rodermond beschrijft het door hem ontworpen woningblok in de Kinkerbuurt gecombineerd met het Kinderdagverblijf Borgheem en confronteerde hem tevens met een aantal architectonische dogma's.

Door Janny Rodermond - Twee zeer uitgewogen verbouwingen van particuliere woningen brachten Janny Rodermond op het spoor van de Utrechtse architect Mart van Schijndel. Een boeiende figuur die een bont scala ontwerpen op zijn naam heeft staan, variërend van lampen, vazen en meubelen tot en met een deel van het Utrechtse stationscomplex. Praten met hem over architectuur betekent hink-stap-sprongen maken door de al dan niet actuele architectuurgeschiedenis heen; van Isozaki naar Barragan en van de Post-Modernisten naar de Renaissance. Centraal thema: waar gaan we in de jaren '80 naar toe?

Door Cees Zwinkels - De eerste fase van het centrum van Almere-Stad is nu gereed. Daarin hebben twee Amsterdamse architecten een groot aandeel gehad. Kees Rijnboutt, wiens winkelpassage inmiddels vrij algemeen bekend is, en zijn compagnon Ben Loerakker, die aanpalend een wat minder uitbundig complex woningen met winkels, kleine kantoren en een parkeergarage realiseerde. Dit artikel gaat over de aanzet voor het centrum van Almere-Stad, met een accent op de bijdrage van Loerakker. Aansluitend wordt ingegaan op de ontwikkeling van het gehele centrum, zoals dit zich in de komende jaren zal ontpoppen.

Door Cees Zwinkels - Binnen enkele weken wordt een begin gemaakt met de bouw van het nieuwe centrum voor groeikern Houten. Na een grondige voorbereiding van de zijde van de gemeente werd in nog geen driekwart jaar een projectontwikkelaar gecontracteerd op basis van een door ontwerpers van bureau Hoogstad Weeber Schulze en Van Tilburg B.V. geleverd plan. Houten, de procedure en het plan: daar gaat het in dit artikel om.

Door Jord den Hollander - Over de deze zomer in gebruik genomen nieuwbouw van de Koninklijke Bibliotheek nabij het Haagse Centraal Station is al veel geschreven. Een uitvoerige projectdocumentatie hebben wij daarom niet meer als noodzakelijk gevoeld. Wel wilde Jord den Hollander graag een persoonlijke kritiek op het gebouw - en onvermijdelijk - de directe omgeving, publiceren. Bij dezen. Een gedocumenteerde beschouwing over de stedenbouwkundige context van de Koninklijke Bibliotheek is elders in dit nummer opgenomen.

Door Egbert Koster en Cees Zwinkels - De Koninklijke Bijenkorf Beheer omvat een aantal zelfstandig opererende detailhandels bedrijven. Het in één complex realiseren van centrale kantoren mocht daarom niet uitmonden in 'n eenheidsworst. Teneinde de 'identiteit van de delen' (de werkmaatschappijen) tot zijn recht te doen komen werd voor elk van de gebouwen een andere interieur- architect ingeschakeld. Voor twee gebouwen waren dat medewerkers van OD 205; voor de twee andere gebouwen nam men de onafhankelijke bureaus Aardewerk en Premsela-Vonk. Het ruimtelijk gegeven was voor allen in principe gelijk. De uitwerking is als gevolg van gebruikerswensen én de voorkeuren van de interieur-architecten duidelijk verschillend.

Door Egbert Koster - Een luxueuze villa in de vorm van een grote witte aluminium doos; het eerste grote gerealiseerde ontwerp van het architectenduo Benthem en Crouwel. Hun ondogmatische aanpak van een toch vrij traditionele opgave resulteerde in een vormgeving, constructie, detaillering en materiaalgebruik die geheel ongebruikelijk zijn in de woning- of villabouw. Exclusiviteit in de letterlijke zin van het woord. De 'witte doos' is een duidelijke afspiegeling van de ontwerpopvatting van het architectenduo dat streeft naar een hoogwaardiger en flexibeler bouwproduct door af te stappen van de traditionele bouwmaterialen en -technieken.

Door Janny Rodermond - Voor de vele reizigers die met de nieuwe oost-westlijn van de metro door Rotterdam zullen zoeven is de bijdrage van beeldend kunstenares Carla Kaper onzichtbaar. De kunsttoepassing in de metrostations is niet van haar hand. Ze heeft echter wel duidelijk haar sporen achter gelaten in de remise aan de 's-Gravenweg. Dit blijkt niet alleen het functionele, maar ook het representatieve centrum te zijn van Rotterdams jongste paradepaardje: de uitbreiding van het metronet.

Door Tom Maas - Onder de titel 'Nederlandse Architecten '82' hebben negen ontwerpers in de maanden januari, februari en maart lezingen gehouden aan de afdeling Bouwkunde van de TH-Delft. De cyclus werd georganiseerd door de studentenvereniging Stylos, die twee thema's aan de sprekers had opgegeven: de stad, en de opleiding. Thema's die uitgewerkt mochten worden via presentaties van eigen werk. Het is een bonte en boeiende serie geworden vol stokpaardjes en ijdeltuiterij van, in volgorde van opkomst, J. Hoogstad, C. Weeber, F. van Gooi, P. Hammel, R. Koolhaas, C. Dam, W. Quist, het duo J. Bethem en M. Crouwel, en H. van der Laan.

Door Egbert Koster - Architect Kees Rijnboutt van Architectengroep Loerakker Rijnboutt Ruijssenaars, voorheen VDL, realiseerde recentelijk twee grote, markante verdichtingsbouwprojecten. In Amsterdam-Bijlmermeer het plan Hoptille, gedomineerd door een 300 meter lange muur van woningen en in Rotterdam-Kralingen het plan 'Gerdesiaweg', zo genoemd omdat de weg met deze naam door het binnenterrein van het belangrijkste bouwlichaam heenloopt. Beide verdichtingsprojecten van rond de 300 woningwetwoningen voegen zich niet heel timide naar de bestaande situatie maar gaan hier een juist een confrontatie aan. Naast de ijle hoogbouw uit de zestiger jaren vallen de nieuwbouwprojecten van Rijnboutt op door hun compacte bouwvolumes en het nadrukkelijke kleurgebruik.

Door Janny Rodermond - Nabij het Centraal Station in Rotterdam is onlangs een omvangrijk gebouwencomplex gereed gekomen. Hiermee is weer een van de in de oorlog gevallen gaten in het stadscentrum opgevuld. Het forse complex omvat een ijsbaan, showrooms, kantoren en een grote variëteit aan woningen. Constructie en materiaalgebruik hebben in sterke mate de uiterlijke verschijningsvorm bepaald. Een werkwijze, die kenmerkend is voor Passchier Vandensteen.

Door Janny Rodermond - In juni werd in het recreatiepark de Beekse Bergen te Hilvarenbeek het IMAX-theater geopend. Een bioscoop geschikt voor het projecteren van films op een immens groot scherm. Onderwerpen waarbij zwaartekracht een rol speelt kunnen met dit projectiesysteem zeer suggestief verbeeld worden. Het theater is onderdeel van een nog verder te ontwikkelen Cosmocenter. Het fraaie amusementsgebouw is ontworpen door architectenbureau Oosting & Beunderman uit Utrecht.

Door Egbert Koster - Dertig jaar na zijn eerste stedenbouwkundige ontwerpen met een stringente scheiding van functies en een overheersende verkeersstructuur zag Le Corbusier in de jaren '50 in India eindelijk een kans om zijn typisch op de rijke en ontwikkelde Westerse maatschappij geënte maar 'universele' stedenbouwkundige ideeën op grote schaal te verwezenlijken. Dat hij in Chandigarh hierbij iets te optimistisch te werk ging wordt onder meer bewezen door het nog steeds vele maten te grote net van wegen voor het schaarse gemotoriseerde verkeer. Maar de bevolking is reuze trots op haar 'rijke' stad naar Westers model en de door Le Corbusier zelf ontworpen (deelstaat)regeringsgebouwen al is het gebruik niet altijd in overeenstemming met de opzet van de ontwerper. De regeringsgebouwen werden in de zelfde tijd als de kapel te Ronchamp gebouwd hetgeen duidelijk tot uitdrukking komt in de plasticiteit van de architectuur.

Door Janny Rodermond - In de Haagse Schilderswijk wordt 'geïntegreerd bouwen' gebruikt als toverformule bij de vernieuwing van deze door stadsvernieuwingsellende bekend geworden wijk. De rijksoverheid wordt voorgerekend dat ze door de hoge dichtheid in de nieuwe Schilderswijk miljoenen bespaart. De hogere bouwkosten zouden ruimschoots goed gemaakt worden door de besparing op grondkosten. Een verhaal over een poging om een wijk, waar 40.000 mensen wonen, van de ondergang te redden.

Door ir. Joop Niesten - In de jaren zeventig maakte Cor Kalfsbeek vooral naam met een reeks van multifunctionele centra in Drenthe. Daarin was hij een der trendsetters van de kleinschaligheid, die nu als kneuterigheid verketterd wordt. In het raadhuis van Bergen (NH) laat Kalfsbeek echter een geheel andere kant van zijn veelzijdig talent zien. Enerzijds is dat te onderkennen als een terugkeer tot de structurele aanpak van bijvoorbeeld hotel-restaurant Bieze in Borger, dat hij ontwierp vóór die multifunctionele centra. Anderzijds is het duidelijk dat hij beïnvloed werd door de architectuur van de jaren twintig en dertig.

Door Tom Maas - Op een steenworp afstand van het metrostation Holendrecht ligt in een hoek van een industrieterrein het nieuwe Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam. Bezoekers met een fobie voor ziekenhuizen en artsenij kunnen bij nadering van het enorme complex het beste even de ogen sluiten. Van binnen blijkt het karakter van het gebouw heel wat vriendelijker. Nu het eerste gedeelte van het Centrum in gebruik is genomen door het uit de binnenstad verhuisde Binnengasthuis, is het tot leven gekomen. Hoewel grote delen van de kolos nog slechts ruwbouw zijn, is het mogelijk zich voor te stellen hoe het hele Centrum in de nabije toekomst zal functioneren met een 'bevolking' van zo'n 9000 mensen binnen de muren. Dat leven is er van buiten niet erg aan af te zien. De donkere gesloten gevels met blauw spiegelend glas houden het verborgen. Zo verloopt de eerste kennismaking met een prozaïsch bouwwerk.