Een aantal panden aan de Oude Turfmarkt in Amsterdam is herbestemd tot bibliotheek Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Ondanks strenge monumenteneisen, hebben de architecten kans gezien het fikse programma in de eeuwenoude structuren onder te brengen. De sleutel tot de oplossing is om het hele project op te vatten als een complex dat een ruggengraat behoeft.
Het ontwerpen van een vmbo-school is een nieuwe tak van sport. De onderwijsvorm is in 1999 ingevoerd. Toen Leon Thier van Atelier PRO in datzelfde jaar de opdracht kreeg om in Krommenie het Trias vmbo te ontwerpen, moest het programma van eisen nog worden opgesteld. Het programma is uiteindelijk door de architect in samenwerking met alle betrokken partijen geformuleerd. De praktische en ideële uitgangspunten van de nieuwe onderwijsvorm zijn zo uitgangspunt geworden voor het schoolontwerp.
Giuseppe Farris en Stefan Schöning maakten samen het ontwerp van De Loketten voor het Vlaams Parlement. De opdrachtgever wilde zich in het voormalige postchequegebouw van Victor Bourgeois uit 1937 vestigen. Farris en Schöning maakten een transparant paviljoen dat op elegante wijze in de bestaande architectuur van het beschermde monument is geïntegreerd.
Het binnenhalen van talent is de core business van Brunel. Omdat het bedrijf ambitieuze hoog opgeleiden wil matchen met bedrijven over de hele wereld, dient de huisvesting aan te sluiten op de leefwereld van deze 'young professionals'. Brunel vroeg aan Heyligers design+projects het internationale hoofdkantoor de sfeer te geven van een informele netwerkplek.
Afgelopen september is het dr. Aletta Jacobscollege in gebruik genomen. Met deze school is al het openbaar voortgezet onderwijs in de gemeente op één locatie geconcentreerd. De realisatie van het gebouw laat zien, dat ook onder risicodragend bouwmanagement goede scholenbouw mogelijk is. Er zijn clusters met ongeveer tweehonderd leerlingen rond een patio gegroepeerd. Daarmee is niet alleen een flexibele en functionele school ontstaan, maar is ook een aangenaam leefmilieu tot stand gekomen.
In de nieuwe wijk Nesselande in Rotterdam moet het multifunctionele gebouw Nesselande een bruisend centraal punt vormen. Een kindercentrum, drie basisscholen, ouderenwoningen, gehandicaptenappartementen en zelfs een wijkcafé zijn samengevoegd tot één robuust complex.
Een van de eerste vernieuwingsscholen in Nederland is de Werkplaats Kindergemeenschap, ook wel bekend als de Kees Boekeschool. Op deze school voor basis- en voortgezet onderwijs staat zelfwerkzaamheid centraal. Snelder Architecten werd gevraagd de nieuwbouw te ontwerpen en koos voor een gebouw dat niet als school herkenbaar zou zijn. De gebruikelijke stapeling van identieke klaslokalen aan een gang is vervangen door een open stelsel van met elkaar verweven en overvloeiende binnen- en buitenruimtes.
Een van de eerste vernieuwingsscholen in Nederland is de Werkplaats Kindergemeenschap, ook wel bekend als de Kees Boekeschool. Op deze school voor basis- en voortgezet onderwijs staat zelfwerkzaamheid centraal. Snelder Architecten werd gevraagd de nieuwbouw te ontwerpen en koos voor een gebouw dat niet als school herkenbaar zou zijn. De gebruikelijke stapeling van identieke klaslokalen aan een gang is vervangen door een open stelsel van met elkaar verweven en overvloeiende binnen- en buitenruimtes.
De Prinsenhof in Leidschendam is een typische jaren zestig wijk. De wijk onderscheidt zich door het maar liefst veertien hectare grote binnenterrein waaromheen de flats als in een weids landschap lijken te staan. In een nieuw aangelegd park ontwierp Gerrit-Jan van Rijswijk van VVKH Architecten een compacte school, waarin passieve klimaatbeheersing met centraal en individueel geactiveerde systemen worden gecombineerd. Door de installatieadviseur en constructeur vroeg in het ontwerpproces te betrekken, kon het technisch ontwerp worden geoptimaliseerd.
De Brede Islamitische school die Frencken Scholl Architecten ontwierp in het stadsdeel Osdorp, heeft de toepasselijke naam El Amien meegekregen, wat 'de betrouwbare' betekent. Hiermee wil de leiding uitdrukken, dat de ouders gerust de zorg voor hun kinderen kunnen toevertrouwen aan de school. Deze identiteit vindt ook een uitdrukking in het gebouw. Het multifunctionele programma is zo geaccommodeerd, dat zowel ouders als kinderen zich hier thuisvoelen.
Aan een bestaande school in 's Gravendeel uit de jaren zeventig heeft Kingma Roorda architecten een nieuw volume toegevoegd. Het bureau herschikte het programma en veranderde de ruimtelijke structuur. Elementen uit de oudbouw zijn op een nieuwe wijze in de nieuwbouw toegepast en tonen de veranderde inzichten over het leefklimaat in scholen. Behalve het budget heeft ook de visie van de architect geleid tot de keuze voor individueel regelbare en actieve klimaatbeheersing.
In de hoop een duurzaam gebouw te realiseren is het Montaigne Lyceum in Ypenburg aanbesteed volgens de regels van de publiek-private samenwerking (PPS). Het pilot project biedt een voorzichtige blik op de toekomst. De architect heeft een bijzondere typologie weten te bedenken, ondanks de grotere afstand tot de opdrachtgever.
Anders dan veel scholen die op dit moment nieuw bouwen, handhaaft het Lyceum Ypenburg een meer traditionele leeromgeving, waarin klassikaal les wordt gegeven, de leraren hun eigen lokaal hebben en de leerlingen circuleren. In haar wensen sprak de school zich ook uit over de openheid, geborgenheid en comfort die het interieur moet bieden aan de leerlingen. Daarop heeft Chris de Weijer van DP6 architectuurstudio een voor de scholenbouw vooruitstrevend leefklimaat gerealiseerd.
Transparantie en een maximum aan flexibiliteit blijken doeltreffende middelen te zijn om tegemoet te komen aan de eisen die het snel veranderende onderwijs stelt. In de nieuwbouw van het Corlaer College in Nijkerk heeft Broekbakema deze middelen ten volle uitgebuit in een ontwerp voor een school waarin licht en ruimte garant staan voor een aangenaam leer- en werkklimaat.
In de zee van huizen van veel Vinex-wijken is voor publieke gebouwen vaak een zware taak weggelegd. Zij moeten het sociale cement leveren dat de bewoners aan elkaar bindt. Brede scholen, met hun keur aan wijkfuncties, behoren tot deze zwaar belaste gebouwen. In Leidsche Rijn kwam onlangs een brede school ontworpen door VMX Architects gereed die zich van zijn sociale taak tracht te kwijten.
Specifieke onderwijsprogramma's resulteren in conceptueel interessante architectuur. Zo ook in het geval van DKV's Insula College. In deze vmbo-school is het streven naar controle gecombineerd met een visuele openheid en een flexibele organisatie die de in gang zijnde veranderingen in het onderwijs faciliteert.
De Kamer van Koophandel in Hamburg wilde een uitbreiding van haar kantooroppervlak realiseren in een bestaande beurshal. Het idee was om hier een drielaags bouwwerk te plaatsen. Dit betekende echter dat het totale vloeroppervlak van de beurs moest worden bebouwd. Behnisch Architekten koos ervoor om de hoogte in te gaan, waardoor de voetafdruk kon worden verkleind en de ruimtelijkheid van de monumentale hal kon worden behouden.
Wie tijdens zijn studie in een oud grachtenpand heeft gewoond, kent het huiselijke gevoel dat de organisch gegroeide aaneenschakeling van gangen en kamertjes oproept, die schuilgaat achter de statige voorgevel. Voor de campus van de University College in Utrecht heeft Architectenbureau Art Zaaijer een ensemble van drie gebouwen ontworpen dat deze sfeer wil oproepen. Achter schijnbaar strenge gevels gaan verrassende ruimtelijke oplossingen schuil.
