Toelichting door Open Kaart - Midden in de gewilde Amsterdamse wijk Oud-West, op loopafstand van het Vondelpark en de Overtoom, ligt een kindvriendelijk speelplein omgeven door historische panden. De opdrachtgevers waren overtuigd: dit is een plek om te blijven. Voor hun groeiende gezin werd het appartement echter duidelijk te krap. In plaats van te verhuizen, zagen ze de mogelijkheid het appartement boven hen erbij te kopen.
Veel woningen in Amsterdam worden opgekocht, gesplitst en verhuurd. De ruimte voor gezinnen neemt hierdoor af. De gemeente Amsterdam stimuleert om die reden het samenvoegen van woningen. Concreet betekent dit, dat voor het samenvoegen voor eigen bewoning geen vergunning nodig is. In andere steden zoals Rotterdam wordt er zelfs subsidie voor gegeven. Het is een aansprekende manier om particulieren fysiek en sociaal te laten investeren in hun buurt.
Co-creatie aan de keukentafel
Het project is begonnen met een zaterdagse ontwerpsessie aan de keukentafel van de bewoners. Intussen speelde het gezinsleven zich rond diezelfde keukentafel af. Zo kon relatief snel een beeld ontstaan van de gewenste verbouwing. Er werd geschetst, gemeten, besproken én een bezoek gebracht aan twee andere samengevoegde woningen in de straat. Het bezoek aan de verschillende buren leerde dat een balans moet worden gezocht tussen indelingsvrijheid en het maken van plekjes.
Licht en ruimte stonden hoog op het wensenlijstje. En hoewel die vooral op de eerste verdieping te vinden waren, had het gezin een sterke voorkeur voor woonruimte op de begane grond. Zo konden ze het laagdrempelig contact met buurkinderen behouden. Door de slaapkamers, badkamer en speelkamer op de verdieping onder te brengen kan de begane grond een grote leefruimte worden.
Niet onbelangrijk is dat vrijwel alle binnenmuren op de begane grond dragend waren. Het gewicht van de vier bovengelegen appartementen moet door nieuwe staalconstructies en funderingspalen worden opgevangen. Een ander gebruiksongemak was een niveauverschil van een halve meter tussen de woning en de achtertuin. Dit zorgde ervoor dat de tuin voor de helft uit een vlonder bestond en nauwelijks gebruikt werd.
Links: de oude situatie, twee appartementen. Rechts: de nieuwe situatie, één gezinswoningen
Domweg gelukkig aan het Cremerplein
De crux van het ontwerp zit er dan ook in om dit niveauverschil niet meer in de tuin te overbruggen, maar midden in de woning. De nieuwe vloer van de eetkeuken ligt een halve meter lager, waardoor deze ruimte hoger is en een gelijkvloerse relatie met de tuin ontstaat. De achtergevel is maximaal uitgebouwd en voorzien van een grote glazen pui. De tuin wordt hierdoor onderdeel van de leefruimte. In de woning biedt het niveauverschil juist de gewenste ruimtelijkheid en gelijk een speelse aanleiding voor verschillende plekken en materialen. De stoere eetkeuken met betonvloer, metselwerk en stalen pui gaat op vanzelfsprekende wijze over in de warme voorkamer met visgraatvloer en en-suitekasten.
Op de verdieping bleek uit de splitsingsakte dat een deel van het trappenhuis officieel bij de woning hoort. Dit bood uitkomst om een efficiënte plattegrond met voldoende opbergruimte te creëren. De spijlen van de oude trapleuning zijn hergebruikt in de nieuwe inpandige trap. Het dakterras op de uitbouw geeft de mogelijkheid om van de avondzon te genieten of de was te laten drogen. Een plaatselijke verbreding van de gang biedt ruimte aan een piano en kast.
Don’t move, improve!
Bij de transformatie zijn de installaties vervangen, de gevels en vloeren geïsoleerd en zijn de constructie en fundering versterkt. Aan de straatzijde zijn kunststof kozijnen vervangen voor houten kozijnen met isolatieglas en profielen die aansluiten bij de historische gevel. Dat betekent niet alleen een lager energieverbruik, maar ook een investering in het aanzicht en de levensduur van het pand.
De keuze van het gezin om niet te verhuizen is een sympathieke investering in de stad, die ook zijn sociale weerslag heeft in de buurt. Na de eerste maanden geven de bewoners aan dat zij nog nooit zoveel van de tuin gebruik hebben gemaakt en dat de treden in de woonkamer een favoriete zitplek zijn geworden. Het project laat zien hoe het samenvoegen van woningen niet alleen meer woonruimte oplevert, maar dat met slimme ingrepen ook nieuwe gebruikskwaliteit kan ontstaan.
Meer over Open Kaart
