artikel

Open Kaart renoveert kerk de Vaste Burcht Gouda in co-creatie

Architectuur

Door Marieke Giele – Open Kaart heeft in Gouda een sober kerkgebouw uit 1974 verbouwd. Door co-creatie is het bureau samen met de 600 kerkleden tot een visie voor het ontwerp gekomen. Nu staat er een moderne kerk die uitnodigt tot ontmoeting.

Kerkgebouw de Vaste Burcht is in 1974 gerealiseerd naar een sober ontwerp van architect Van der Lek. “Het gebouw is opgetrokken uit de goedkoopste bakstenen en kende weinig kwaliteiten. Eigenlijk was het glas-in-loodraam de enige aanwezige schoonheid,” vertelt Wessel Jonker, architect bij Open Kaart.

Dat sloot destijds goed aan bij de ideeën van de gereformeerde kerkgemeenschap waar de nadruk ligt op de inhoud van de diensten. Maar in de loop der jaren ontstond steeds meer de wens voor een plek met meer verblijfskwaliteit. Bovendien was door de groei van het aantal kerkleden behoefte aan meer ruimte in de kerkzaal en was er sprake van flink achterstallig onderhoud.

Oude situatie kerk de Vaste Burcht in Gouda. Beeld Open Kaart

Oude situatie. Beeld Open Kaart

Draagvlak voor verbouwing

Uit bouwkundig onderzoek bleek dat een grondige renovatie snel nodig was. Dus werd een bouwcommissie aangesteld die verschillende scenario’s voor een verbouwing onderzocht. “Al snel bleek echter dat er een grote behoefte was om meer te doen dan alleen opknappen,” aldus Jonker.

Open Kaart heeft toen op verzoek een plan van aanpak ingediend dat uitgaat van co-creatie. Het bureau beschreef hoe een dergelijk proces meer draagvlak voor de verbouwing zou leveren. Op basis daarvan heeft de bouwcommissie Open Kaart aangesteld als architect voor de renovatie.

Renovatie kerk de Vaste Burcht in Gouda door Open Kaart. Beeld Rufus de Vries

Nieuwe situatie. Beeld Rufus de Vries

Co-creatie

Het bureau is gestart met het voeren van gesprekken met verschillende groepen binnen de kerkgemeente. Juist omdat er veel verschillende visies zijn op gebruik van het kerkgebouw, is het belangrijk om alle wensen duidelijk op een rij te krijgen. Dat vergroot het onderlinge begrip.

Het proces leidde tot een grote betrokkenheid die veel verder ging dan alleen de besluitvorming. Veel kerkleden zijn actief geweest bij het sloopwerk, klussen, de financiering en aankleding. De nieuwe tuin, inrichting en het glaskunstwerk bewijzen dat co-creatie niet alleen leidt tot meer draagvlak, maar ook tot extra kwaliteit.

Open Kaart heeft vervolgens in overleg met een klankbordgroep de verschillende wensen en belangen op een rij gezet. Zo ontstonden de eerste contouren van de opgave, waarbij duidelijk werd dat diverse belangen verenigd moesten worden. Dat heeft het bureau middels inzichtelijke flyers met de kerkleden gecommuniceerd.

Renovatie kerk de Vaste Burcht in Gouda door Open Kaart. Beeld Rufus de Vries

Beeld Rufus de Vries

Drie varianten

Op basis van deze input heeft Open Kaart vervolgens drie varianten gemaakt die de nadruk op verschillende wensen leggen. Zo kwam het bureau met voorstellen voor een opener entree, een ruimere zaal of juist een fraaier gebouw. Kerkleden konden vervolgens via een website hun voorkeur aangeven voor een van de varianten.

Samen met de motivaties die gebruikers achterlieten vormde dat de basis voor het VO. Dat plan kon uiteindelijk rekenen op 95 procent van de stemmen. “Dit was voor ons een duidelijk mandaat om verder te gaan met het ontwerp,” aldus Jonker.

Renovatie kerk de Vaste Burcht in Gouda door Open Kaart. Beeld Rufus de Vries

Beeld Rufus de Vries

Kerkzaal

In het uiteindelijke ontwerp is de opstelling in de kerkzaal een kwartslag gedraaid. Zo ontstaat ruimte voor meer zitplaatsen. Tijdens drukke diensten is het zelfs mogelijk om de ontmoetingsruimte bij de zaal te trekken en extra stoelen te plaatsen. Een halfronde opstelling van de stoelen zorgt er bovendien voor dat kerkleden elkaar kunnen zien en dichter bij het podium zitten.

De grindtegels zijn vervangen door een strakke gietvloer met vloerverwarming. Door de wanden wit te sauzen heeft de zaal een moderne uitstraling gekregen. Bovendien komt het bestaande houten plafond door dit contrast een stuk beter naar voren.

Renovatie kerk de Vaste Burcht in Gouda door Open Kaart. Beeld Rufus de Vries

Beeld Rufus de Vries

Geloven en ontmoeten

De draaiing van de zaal zorgt ook voor een geheel nieuwe circulatie binnen het kerkgebouw. Open Kaart is in het ontwerp uitgegaan van twee zichtassen die elkaar kruisen. Deze brengen veel licht in het gebouw en zorgen voor een geluidsbuffer zodat verschillende zalen op hetzelfde moment zijn te gebruiken. Door de keuken en bar naar de entree te brengen ontstaat hier een uitnodigende ruimte.

Op deze manier is het kerkgebouw aangepast aan de wensen van de huidige tijd. “Het is nu een plek waar mensen niet alleen naartoe komen om te geloven, maar ook om te ontmoeten,” vertelt Jonker trots. “Zo kan het gebouw de fantasie van de kerkgemeenschap prikkelen om tot nieuwe initiatieven te komen.”

Lees verder

 

 

Foto's

Reageer op dit artikel