De Kazerne, Gent (B) - B2Ai architects

De gesloten 19de-eeuwse militaire Leopoldskazerne transformeren tot een open, gemengd stedelijk kwartier met als hart de transformatie van één van Gents grootste verborgen verharde pleinen tot buurtpark. Het project verenigt erfgoedwaarde, publieke toegankelijkheid, een gemengd programma, hedendaags comfort en hoge duurzaamheidsambities. Het was ook de ambitie van de opdrachtgever om de verspreide diensten van de Provincie Oost-Vlaanderen te centraliseren in een Provinciehuis.

Aanpak

Historische gebouwen worden gerestaureerd en geactiveerd met woningen, ateliers, hotel, kinderdagverblijf, leslokalen, restaurant, parking en het nieuwe Provinciehuis. Het ontwerp vertrekt van zorgvuldig hergebruik: herstellen, openmaken en precies aanvullen. Het vijfhoekige plan blijft leesbaar, terwijl strategische openingen de voormalige vesting omvormen tot doorwaadbaar stedelijk geheel.

Samenwerking met andere disciplines

De ontwerpuitdaging bestond erin een historische site toegankelijk, duurzaam en sociaal actief te maken, terwijl de samenhang van het historisch erfgoed behouden bleef. Het antwoord was één stedelijke en architecturale strategie, één coherente visie voor de volledige site gedragen door een intensieve publiek-private samenwerking tussen overheid, ontwikkelaars, erfgoedexperts, architecten, landschapsarchitecten, ingenieurs en een uitgebreide groep eindgebruikers van verschillende programma’s.

Duurzaamheid

De reconversie zet maximaal in op behoud van bestaande structuren. Gebouwen werden geïsoleerd met respect voor erfgoedwaarde. Geothermie voorziet het Provinciehuis van energie; mogelijkheid tot aansluiting op een warmtenet. Regenwater wordt opgevangen, vertraagd geïnfiltreerd en hergebruikt. Ontharde binnengebieden verhogen infiltratiecapaciteit en biodiversiteit. De bovengrondse ruimte is autovrij. Het Provinciehuis behaalde Excellent voor BREEAM Communities en Very Good voor BREEAM Buildings.

Materiaal en techniek

Historische structuren werden behouden, nieuwe openingen vergroten de toegankelijkheid en zorgvuldig ingevoegde nieuwe volumes vervolledigen het geheel zonder het te overheersen. Historisch metselwerk, natuurstenen ornamenten, gevelritme en patine werden maximaal behouden en hersteld. Nieuwe ingrepen hanteren een ingetogen materialiteit die aansluit bij schaal, textuur en ritme van de kazerne. Zachte reinigings- en versterkingstechnieken bewaren het karakter van het erfgoed.

Maatschappelijke impact

De Kazerne geeft een voorheen afgesloten militaire enclave terug aan de stad. Wonen, werken, leren, logeren, kinderopvang, publieke dienstverlening, horeca en buurtgroen brengen uiteenlopende gebruikers en generaties samen. De site wordt opnieuw een collectieve plek in Gent: toegankelijk, actief doorheen de dag. De vernieuwde Kazerne neemt vandaag opnieuw een betekenisvolle plaats in in het collectieve geheugen van Gent. Een plek waar verleden en toekomst in elkaar grijpen.

Fysieke impact

Strategische openingen maken de vijfhoekige site doorwaadbaar. Centraal op de 2 hectare grote site ligt het heringerichte Paradeplein. De voormalige verharde binnenruimte maakt plaats voor een toegankelijk buurtpark dat aansluit op de omliggende straten en publieke plekken. Gelegen aan de Gentse binnenring, tegenover het Citadelpark en ingebed in de museum- en kunstenwijk, sluit de site aan op een netwerk van publieke ruimtes en culturele instellingen zoals S.M.A.K., MSK, STAM en de Bijlokesite.

Overig

De kracht van De Kazerne ligt in de balans tussen behoud en transformatie. Het project bevriest erfgoed niet, maar activeert het: de militaire structuur blijft herkenbaar, terwijl nieuwe programma’s, publieke ruimte en duurzame technieken het complex opnieuw relevant maken voor de stad en toekomstige generaties.

PDF bestanden