Renovatie en herinrichting foyers Grote Zaal TivoliVredenburg, Utrecht - deMunnik-deJong-Steinhauser architectencollectief

TivoliVredenburg vroeg ons de historische foyers rondom de iconische Grote Zaal van Herman Hertzberger nieuw leven in te blazen. Na de enorme nieuwbouw in 2014 waren deze monumentale ruimtes ernstig verwaarloosd. Onze opgave was de zaal haar gezicht aan de binnenstad terug te geven en de foyers te transformeren tot een drempelloze, gratis toegankelijke huiskamer voor de stad. Een gastvrije, publieke plek om overdag gratis te ontmoeten, te werken en te studeren.

Aanpak

Met Hertzbergers filosofie van openheid als kompas hebben we de foyers terug in hun kracht gezet. We ontrommelden de ruimte, herstelden eiken vloeren en houten plafonds, en voegden een hedendaagse laag toe. Door één trap te verwijderen en gaten in een betonwand te zagen, ontstonden nieuwe zichtlijnen en werd de relatie binnen-buiten sterker. Dit bood ruimte aan een horecabar en een nieuwe entree.

Samenwerking met andere disciplines

Dit project is een hecht gesamtkunstwerk. Wij werkten intensief samen met AHH (bureau Herman Hertzberger) en interne partijen van TivoliVredenburg. Spektor Licht hielp ons de originele armaturen in te passen in een nieuw lichtplan en met de gemeente ontwierpen we buitenmeubilair. Onze grootste co-creatie is de 600 m² grote textielwand ‘Abstract Notes’, ontworpen i.s.m. Mae Engelgeer en het TextielLab. Deze wand brengt rust, oriëntatie en omarmt bezoekers met warmte.

Duurzaamheid

We minimaliseerden de ecologische voetafdruk door rigoureus behoud. Onze chirurgische methode van wegnemen en minimaal toevoegen voorkwam nieuwe constructies. We herstelden zoveel mogelijk de oorspronkelijke architectuur. Uit het zicht verlaagden we de operationele voetafdruk door installaties en techniek te moderniseren. De 600 m² grote textielwand is geweven van 100% gerecyclede garens; deze schaal hielp het TextielLab verduurzamen, wat doorwerkt in hun toekomstige projecten.

Materiaal en techniek

In ons materiaalgebruik eren en versterken we Hertzbergers palet van beton, staal en hout. Voor de vijf nieuwe barren pasten we terrazzo en geperforeerd metaal toe, refererend aan zijn vormentaal. Lockers en meubels voerden we uit in het oorspronkelijke okoumé-multiplex. Technisch zaagden we grote ronde schijven uit een betonnen stabilisatiewand voor transparantie. Ook plaatsten we ramen in de zaalwand; een knipoog naar de oude taatsdeuren die het contact tussen publiek en muziek versterken.

Maatschappelijke impact

Met deze renovatie geven we een historisch waardevolle cultuurruimte terug aan de burger als een democratisch bezit. We hebben de drempelloze ‘huiskamer’ zo ontworpen dat iedereen er overdag gratis kan studeren, werken in de muziekbibliotheek of ontmoeten, zonder ticketverplichting. Dit stimuleert sociale cohesie en inclusiviteit. Met betonnen poefjes en schaaktafels op straat trekken we die gastvrijheid letterlijk door naar de openbare ruimte.

Fysieke impact

Fysiek herstelden we de historische verbinding met het Vredenburgplein via een nieuwe entree en transparante puien, versterkt door de wisselwerking tussen binnen- en buitenmeubilair. Binnen zorgt ons besluit om een trap weg te halen en de betonwand te openen voor een vloeiende ruimtelijke transitie. We brachten nieuwe vensters aan in de zaalwand om het visuele contact met het podium te herstellen, terwijl de monumentale textielwand fungeert als akoestische buffer en zachte omarming.

Overig

Dit project bewijst dat monumentaal publiek erfgoed fundamenteel circulair, warm en mensgericht kan zijn zonder zijn historische ziel te verliezen. Bijzonder waren de sparring-sessies met Herman Hertzberger zelf, die ons meegaf: "We moeten wel vooruitkijken." Dit resultaat danken we aan het diepe vertrouwen van de opdrachtgever; zonder zo'n synergie kan dit soort grensverleggend werk nooit ontstaan.

PDF bestanden