Ontwerp en uitvoering worden uit elkaar gedreven
Links Shift Landmark Rotterdam Rocks, beeld MVRDV. Rechts het Java-eiland, de nieuwe locatie voor het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam. Beeld ANP.

Ontwerp en uitvoering worden uit elkaar gedreven

Het was moeilijk te rijmen dat in dezelfde maand waarin MVRDV de tentoonstelling Carbon Confessions lanceerde, ze ook hun ontwerp presenteerde voor de nieuwe Shift Landmark. Duurzaamheid van twee totaal verschillende kanten benaderd. 'MVRDV's Rotterdam Rocks stelt een bouwwerk voor (of is het vanzelf gegroeid?) dat eruitziet als een precaire stapeling van rotsen (of zijn het zachte, warme vormen?)', schrijft Wouter Vanstiphout in een essay waarin hij het ontwerp vakkundig fileert en tegelijk bewondert.

Hij concludeert: 'Eigenlijk is het treurigste wat dit project kan overkomen, dat Don Ritzen daadwerkelijk de honderden miljoenen weet te organiseren en er straks een door BAM uitgewerkte en gedetailleerde aanfluiting staat.' Waarna hij vervolgt: ‘Misschien wilde Winy Maas zichzelf de markt uitprijzen met een volstrek onuitvoerbaar ontwerp, wat hem de vernedering van de bouw zou besparen’.

Dat ontwerp en uitvoering in Nederland steeds verder uit elkaar worden gedreven lijkt een verkeerde tendens die nergens beter zichtbaar wordt dan in de tender van het nieuwe Nationale Slavernijmuseum. De opgave is bijzonder interessant en het gebouw staat straks als een boegbeeld midden in het IJ in Amsterdam.

Maar voor een goed ontwerp is nauwelijks ruimte want al na het Voorlopig Ontwerp gaat de ‘uitvoerend architect’ ermee verder. Hierover groeit de kritiek in de vakgemeenschap. Ook Kristiaan Borret, betrokken bij de aanbesteding van de Nieuwe Meervaart in Amsterdam-Osdorp, noemde het een kwalijke zaak. Hij vindt het een probleem dat er in Nederland te veel met uitvoerende architecten wordt gewerkt, waardoor eigenheid of ambities in het ontwerp dreigen af te zwakken. ‘Het ontwerp wordt vaak genivelleerd omdat die uitvoerende bureaus vanuit efficiëntie dezelfde details of optimalisaties invoeren’, aldus Borret.

Opvallend detail is dat het duurzaamheidsadvies in het Slavernijmuseum alleen onderdeel is van het uitvoerend ontwerp. Waardoor het beeld ontstaat dat techniek en ontwerp volgens de Gemeente Amsterdam twee op zichzelf staande onderdelen zijn. Daar waar Rotterdam een monument van duurzaamheid bouwt, is duurzaamheid voor het boegbeeld van Amsterdam van ondergeschikt belang.

Lees de meest gelezen verhalen van maart!

Groeten,
Floortje

Floortje Keijzer

Floortje Keijzer

Vakredacteur

Floortje Keijzer (1978) is sinds januari 2023 vakredacteur bij de Architect. Ze studeerde in 2006 af als architect aan de TU Delft en in 2012 summa cum laude als architectuurhistoricus aan de VU Amsterdam. Voordat ze in 2008 haar eigen bureau oprichtte in Amsterdam, werkte ze onder meer voor OMA en Studio JVM.
Heb je ideeën, vragen of opmerkingen? Mail naar floortjekeijzer@vmnmedia.nl

  1. Van blinde vlek naar foute data: wat er nodig is voor genderinclusieve stedenbouw
  2. Lichthuis, Nigtevecht - Woonpioniers
  3. De achterdeur van Cornelis door Faro en Van Bergen Architectura wil er zijn voor het hele gezin
  4. Rijkswaterstaat sloopt houten Krùsrak-brug door Onix en Achterbosch Architecten
  5. Niet alleen de architect verdient applaus: tijd voor een bredere blik op erkenning, van ontwerp tot organisatie
  6. Belangrijke stap in ontwikkeling Haags stationsgebied: groen licht voor ontwikkeling dubbele woontoren door Powerhouse Company en MVSA Architects
  7. De wooncrisis is ook een ontwerpcrisis: 6 strategieën voor betere plattegronden die het woningtekort kunnen halveren
  8. Sint Antoniusschool, Klein-Zundert - Grosfeld Bekkers van der Velde Architecten
  9. Niet het centrum maar de rafelrand: hoe de Haagse aanloopstraten laten zien wat de toekomst van de binnenstad is
  1. Commissie opgericht om beroepservaringperiode ruimtelijke ontwerpers te verbeteren
  2. Verdichten op de rand van het perron in Delft, Amsterdam Sloterdijk en Utrecht: stedelijke belofte of vastgoedlogica?
  3. Universiteitscampus Spui, Den Haag - LIAG architecten + engineers en Sweco Architects
  4. Prijsvraag Slavernijmuseum legt zwakke plek in tenderbeleid bloot: winnende architect moet DO uit handen geven
  5. Light House, Amsterdam - Studioninedots
  6. Gebouwen die de mensheid moeten redden, worden beter niet gebouwd
  7. Wouter Vanstiphout over Shift Landmark Rotterdam Rocks: 'Een metaforische ruïne van het hele idee van architectuur'
  8. Van afval tot afwerking: Blended geeft steen een tweede leven