#1 De mythe van een goede tender: de leerzame les van Tilburg
In dit artikel onderzoekt redacteur Reinoud Schaatsbergen het idee dat ‘goede’ tenders bestaan. Aan de hand van de veelbesproken Tilburgse aanbesteding wordt zichtbaar hoe open en inclusief bedoelde procedures kunnen ontsporen in massale deelname en duizenden uren onbetaald werk. Door gesprekken met architecten en opdrachtgevers ontstaat een scherp beeld van wat wél werkt: eerlijke vergoedingen, beperkte selecties en zorgvuldige afhandeling. De conclusie is ongemakkelijk maar helder: echt goede tenders zijn zeldzaam en vragen structurele keuzes van opdrachtgevers én brancheorganisaties.
#2 Gaat de welstand op de schop? ‘Doemscenario voor architectuur’
Het kabinetsprogramma Stoer zet de welstand onder druk, maar dit artikel laat zien hoe groot de weerstand in het vak is. (Oud-)welstandsleden schetsen een ander beeld dan de politiek: welstand vertraagt zelden en fungeert juist als bondgenoot van opdrachtgevers en ontwerpers. Door vroegtijdige toetsing kan kwaliteit omhoog en tijd worden gewonnen. Het schrappen of uithollen van de commissie omgevingskwaliteit wordt door velen gezien als kortetermijndenken met langetermijnschade voor de gebouwde omgeving.
#3 Hebben architecten het nakijken als projectmanagementbureaus worden ingeschakeld?
Steeds vaker sturen projectmanagementbureaus de architectenselectie aan en dat levert spanningen op. Architecten vrezen dat proces en objectivering de overhand krijgen, terwijl projectmanagers wijzen op wetgeving en opdrachtgeversbelangen. Door beide kanten aan het woord te laten, ontstaat een genuanceerd beeld. De kern: niet uitsluiten, maar het gesprek voeren. Met betere commissies, meer dialoog en transparantie kan het selectieproces eerlijker én inhoudelijk sterker worden.
#4 Architecten, stap niet in dezelfde valkuil als bij Autocad en REVIT/BIM
AI dient zich aan als volgende grote systeemverandering en dit essay is een waarschuwing én oproep. Laat de regie niet opnieuw over aan softwarebedrijven, maar organiseer je als beroepsgroep. AI kan helpen bij snelheid, complexiteit en participatie, maar alleen als architecten meebepalen wat kwaliteit is – inclusief de ‘zachte waarden’ die niet te vangen zijn in data. Samenwerking, kennisdeling en onderzoek zijn cruciaal om AI dienstbaar te maken aan ontwerp in plaats van andersom.
#5 Architecten worden onderbetaald: ‘Verenig je, voer actie en staak als nodig!’
Dit artikel raakte een gevoelige snaar. Met cijfers, gesprekken en vergelijkingen wordt duidelijk hoe structureel laag architecten worden betaald, zelfs ten opzichte van andere bouwprofessionals. De oorzaak ligt niet alleen bij opdrachtgevers, maar ook bij de lage organisatiegraad binnen de branche. Vakbond, cao en openheid over salarissen worden gepresenteerd als noodzakelijke instrumenten. De toon is expliciet activistisch: zonder collectieve actie verandert er niets aan de race to the bottom.
