Bakstayn, Amsterdam - Time to Access

Op het Amsterdamse Centrumeiland staat sinds de zomer van 2025 trots het CPO-woonblok Bakstayn, opgetrokken uit bakstenen als eerbetoon aan de architectuur van de Amsterdamse School. De CPO-groep wilde niet alleen voor zichzelf een mooi gebouw ontwerpen, maar iets maken dat de buurt en de stad een stukje mooier, duurzamer en socialer maakt. Ze sloegen architectenbureau Time to Access in de arm voor een co-designproces dat geresulteerd heeft in achttien op maat gemaakte, betaalbare woningen.

Aanpak

De kerndoelen van Bakstayn waren betaalbaarheid, de dynamiek van de stad, een diverse groep en een hechte gemeenschap. Deze waarden resulteerde onder andere tot een kangoeroewoning voor een moeder en haar volwassen dochter, kleine appartementen voor lege nestgezinnen, en gepaste woningen voor startende gezinnen die nog geen grote woning kunnen betalen.

Samenwerking met andere disciplines

Voor de realisatie van Bakstayn is er gewerkt met landschapsarchitect Land of Plenty, en met kunstenaars: in de gevel is een collectief ontworpen kunstwerk geplaatst. De houten huisnummers en hun lettertype is ontworpen door een bewoner. Daarnaast is project ook een voorbeeld van duurzame bouw waarbij vrouwelijk leiderschap het tot succes hebben gebracht – vanaf het initiatief en management (Lucía), tot de gemeenschapsvorming (Pauline), de financiële kant (Femke) en tot slot de architect (Mira).

Duurzaamheid

Bakstayn is een voorbeeld van een burgerinitiatief dat gezamenlijk werkt aan een betaalbare, duurzame en eerlijke stad: alle beslissingen en (ontwerp)keuzes zijn samen met de bewoners in een democratisch proces gemaakt. Het gebouw is energieneutraal, regenbestendig, natuurinclusief en vooral ook sociaal duurzaam. De hechte gemeenschap geeft bewoners de ideale omgeving om oud te worden in een vertrouwde samenleving: bewoners die anders de stad hadden verlaten door te hoge woonlasten.

Materiaal en techniek

Bakstayn is geïnspireerd door de Amsterdamse School, met een duidelijke plint, middenstuk en kroon. De rode baksteen wordt afgewisseld met lichtrood beton, en de groen-geglazuurde tegels in de kroon. De kozijnen zijn volledig van meranti hout, wat een warme toevoeging is tussen al het steen. Speciale aandacht is besteed aan de ronde betonelementen die de overgang tussen ramen en onderdorpel verzachten. Aan de tuinzijde is er juist een elegante lichte gestucte gevel met een keramische kroonlijst.

Maatschappelijke impact

Time to Access fungeerde als procesbegeleider én architect in het project. Samen met elke bewoner werd besproken hoe ieders persoonlijke ambities samen konden gaan met de gezamenlijke uitgangspunten van de groep. Hierdoor was ieders perspectief gericht op de lange termijn en gemeenschapsvorming, wat nu terug te zien is in de vele activiteiten die samen worden georganiseerd, de vele aangekochte planten, én de achttien op maat gemaakte woningen binnen een collectief afgesproken geheel.

Fysieke impact

Voor nu is de wijk nog volop in bouw: Bakstayn staat in de zelfbouwwijk Centrumeiland, een compleet nieuw stuk Amsterdam met een grote mix aan bouwstijlen. De gemeenschap wilde hier niet alleen een mooi gebouw voor henzelf maken, maar ook voor de buurt. De grote gebogen ramen zorgen voor verbinding met de straat, en tonen de gemeenschappelijke ruimtes die ook opengesteld zullen worden voor buurtevenementen. In deze ramen is ook een deelkast voor boeken en spullen voor de buurt ingebouwd.

Overig

Bakstayn is ontwikkeld volgens radicaal-democratische en participatieve ontwerpprocessen waaruit Time to Access is begonnen. Ons doel is om door middel van burger-emancipatie en -activatie een beter geschikte afspiegeling te maken in de woningvoorraad. Om dit te bereiken werken we graag met lokale gemeenschappen, materialen en vakmanschap. We vervullen onze rol met brede betrokkenheid tijdens het hele proces: van het eerste idee tot het realiseren en uitvoeren van het gebouw.

PDF bestanden

  • 260611-tta-bakstayn-pr-doorsnede-copy

    Download
  • 260611-tta-bakstayn-zuidgevel

    Download
  • 260611-tta-bakstayn-pr-plattegrond

    Download
  • 260611-tta-bakstayn-pr-plattegrond-1e

    Download
  • 260430-tta-a3-cpo-bakstayn

    Download