Saturnus, Gent (B) - De Nijl Architecten en De Smet Vermeulen Architecten

Aanpak

Variatie en samenhang binnen de clusters was een uitgangspunt. De Smet Vermeulen ontwierp het lage bouwdeel met grote appartementen, De Nijl de toren met kleine appartementen. Technische uitwerking en werfleiding werd verdeeld over de bureaus. Bruikbaarheid, sociale veiligheid, beheer op lange termijn en een toegankelijke architectuur waren leidend in de ontwerpkeuzes.

Samenwerking met andere disciplines

Vlaamse sociale woningbouw kent een sterke regulering van het ontwerp- en bouwproces, met een centrale rol voor de architecten. Bij het Ontwikkelingsplan Nieuw Gent hebben we stadssociologen en landschapsarchitect betrokken (gebruik en waardering van de wijk, participatie, klimaatadaptatie, biodiversiteit). Bij het bouwplan Saturnus waren we verantwoordelijk voor de aanstelling en aansturing van constructeur en installatie-adviseur. Ook deden we de werfleiding.

Duurzaamheid

De Gentse en Vlaamse bouwvoorschriften hebben een hoge duurzaamheidsstandaard. Bij sociale woningbouw staat eenvoudige bediening centraal. Hoge thermische prestatie gebouwschil, collectieve installaties (warmtepomp, ventilatie systeem C+), vloerverwarming met mogelijkheid tot topkoeling. Hemelwater wordt opgevangen in putten en hergebruikt voor toiletspoeling. Op het dak zijn zonnepanelen geplaatst. Ook zijn ruime fietsenstallingen voorzien, dicht bij de toegangen.

Materiaal en techniek

Vlaamse huisvestingsmaatschappijen hechten veel belang aan beheer op lange termijn. Leidend zijn bekende technieken en materialen en detailleringen die de tand des tijds goed doorstaan. Dat past bij onze wens tot een herkenbare architectuur, als vanzelfsprekende achtergrond voor het dagelijks leven. We hebben Saturnus in baksteen uitgewerkt, met een harde steen en zorgvuldige detaillering, in de toren gecombineerd met uitgewassen beton.

Maatschappelijke impact

Werken aan Nieuw Gent betekent werken in een bestaande ruimtelijke en sociale context. Niet alleen nieuwe woningen, ook nieuwe openbare ruimte en voorzieningen. Ons Ontwikkelingsplan voorzag in de heraanleg van het wijkpark, met een centrale wandelweg vanaf de tram, die bij Saturnus eindigt. Op de begane grond van de hoogbouw hebben we een maatschappelijke voorziening opgenomen: een spelotheek, waarin wijkprofessionals en-passant contact kunnen maken met de moeders en vaders.

Fysieke impact

Saturnus zet een voorbeeld voor de reparatie van de open stad. De oude hoogbouw was losse objecten in het groen, met ongedefinieerde open ruimtes en blinde gevels op de begane grond. Ons project vormt juist de stedelijke ruimte, met een straatwand langs de Kikvorsstraat, een besloten hof op het westen en woningen op de begane grond (zie ook de langgerekte woning op de hoek, die de fietsenberging afdekt). De nieuwe hoogbouw begrenst het park én activeert het met een publieke voorziening.

Overig

Beide architecten hebben het architectonisch detail zeer bewust ingezet om de architectuur van Saturnus eenvoudig en leesbaar te maken, begrijpelijk voor het oog. Dat begint met een simpel halfsteens metselverband. Betonnen delen bij de terrassen van de laagbouw zijn zichtbaar gestapeld op zelfdragend steens metselwerk in Vlaams verband. Bij de toren vormen betonnen lijsten en penanten, samen met metselwerk borstweringen, een lijnenspel, waarmee de balkons in het gevel-weefsel worden opgenomen.

PDF bestanden