Aanpak
Het was een open ontwerpproces: samen met bibliotheek, jeugdhuis, verenigingen en gemeente werd gezocht hoe iedere functie het meeste bijdraagt aan de omgeving. De feestzaal kreeg een zichtbare plek aan het plein om leven in het dorp te brengen, het introverte jeugdhuis werd ondergronds ingebed om geluidsoverlast te beperken en de bibliotheek vond een een plek aan de tuin met groot leesterras.
Samenwerking met andere disciplines
Met partnerbureau Bob McMaster Architecten stond in ons ontwerpteam één vraag centraal: hoe breng je bibliotheek, jeugdhuis en feestzaal samen in één gebouw? Constructie, akoestiek en installaties werden zo ontworpen, dat de functies zowel samen als afzonderlijk optimaal functioneren. Geluidgevoelige programma’s zijn bouwkundig ontkoppeld, terwijl slimme installaties parallel gebruik, onafhankelijk functioneren en energie-uitwisseling tussen de functies mogelijk maken.
Duurzaamheid
Duurzaamheid ontstaat uit de combinatie van duurzame installaties, architectuur en landschap. Het geothermische systeem werkt samen met de thermische massa van het relatief gesloten bibliotheekvolume. Diepe, oversized ramen brengen daglicht in de leeszalen, terwijl warmteverliezen beperkt blijven. De sheddaken met PV op de feestzaal leveren royaal daglicht en zonne-energie en helpen oververhitting voorkomen. De bestaande bomen vormen een natuurlijke zonwering op de zuidgevel.
Materiaal en techniek
Voor Den Blijk ontwikkelden we samen met de leverancier een unieke gevelsteen voor dit project. De vormsteen verwijst naar de schubben van een ‘mastentop’, het Kempische woord voor dennenappel en de bijnaam van de inwoners van Zandhoven. Het reliëf creëert een levendig spel van licht en schaduw, waardoor de gevel voortdurend verandert met het daglicht. Expressief vormgegeven dilatatievoegen geven schaal aan de grote gevelvlakken. Materiaal, detail en identiteit vallen zo samen.
Maatschappelijke impact
Activiteiten in de bibliotheek, het jeugdhuis en de feestzaal brengen generaties samen en stimuleren spontane ontmoeting. Van voorleesochtend tot jeugdfuif, van familiefeest tot spelmiddag voor senioren: uiteenlopende gebruikers vinden hun plek in Den Blijk. Met de openbare tuin verplaatst de activiteit zich ook naar buiten en krijgt het dorpscentrum een nieuwe groene verblijfsruimte. Zo versterkt het gebouw de sociale samenhang en worden nieuwe herinneringen gemaakt.
Fysieke impact
De gebouwmassa is afgestemd op zijn omgeving. Aan het middeleeuwse plein blijft het volume van de feestzaal laag en voegt het zich naar de schaal en korrel van het historische Vredegerecht. In de tuin groeit het uit tot een markante boekentoren, ingebed tussen de kruinen van de bestaande bomen. Met de entreefoyer in het hart wordt de tuin een verbindend, doorwaadbaar dorpspark, verankerd in de dagelijkse routes door het dorp.
Overig
Het interieur van de bibliotheek is opgevat als een huiselijke, geborgen plek om te lezen, met grote ramen naar het dorp en de tuin. Expositieplekken, werkplekken en installaties zijn geïntegreerd in de boekenkast, waarmee de volledige hoogte van de ruimtes worden benut voor boeken. Het maakt een fantasierijke leeswereld met boeken alom, tot in de hemel. Ook blijven zo de in het werk gestorte vloeren, kolom en plafonds vrij van techniek en bieden rust en ruimtelijkheid in de leeszalen.
