Xplore Agora, Amsterdam - Studio Ard Hoksbergen

Xplore Agora Amsterdam vroeg om een schoolgebouw voor onderwijs zonder vaste vakken, roosters of klaslokalen. Het schoolbestuur vroeg niet om een gewone school, maar om een verwonderingspaleis. Hier bepalen de leerlingen, begeleid door coaches en vakmensen, hun eigen leerweg. De opgave was daarom een leeromgeving te maken waarin concentratie, coaching, maken, presenteren en ontmoeten naast elkaar plaatsvinden, rond een centraal plein: de agora.

Aanpak

Het ontwerp is gevoed door dialoogsessies en door via een stage mee te lopen binnen de school, om zo het dagelijks gebruik door leerlingen, coaches en vakmensen goed te begrijpen. Vanuit die kennis is de agora ontworpen als sociaal en ruimtelijk hart. Een systematische bouwopzet houdt het gebouw beheersbaar; gericht maatwerk geeft karakter aan plekken voor ontmoeting, oriëntatie, zelfstandig werke

Samenwerking met andere disciplines

De school is ontwikkeld met constructeur, bouwfysisch adviseur, installatieadviseur, lichtadviseur, projectmanager, aannemer en installateurs. Met supervisor Jeroen Geurst, gemeente, buurt, leerlingen en schoolteam is gesproken over de positie van het gebouw, de relatie met de wijk Elzenhagen en het dagelijks gebruik. Zo werd de school tegelijk bouwkundig doordacht, stedenbouwkundig zorgvuldig en herkenbaar voor haar gebruikers.

Duurzaamheid

Duurzaamheid is opgevat als langdurige bruikbaarheid. De open structuur, grote overspanningen en schuifwanden maken ander gebruik mogelijk zonder telkens te verbouwen. Robuuste materialen, prefab onderdelen en het houten hart dragen bij aan een gebouw dat lang meegaat. Intensieve dakvegetatie voegt ecologische kwaliteit toe.

Materiaal en techniek

Prefab betonelementen en een heldere maatvoering vormen de rationele basis. Vanuit de 80/20-gedachte is het grootste deel gestandaardiseerd, terwijl gericht maatwerk het karakter bepaalt. Met Hibex is een gevelelement ontwikkeld dat in de werkplaats werd gemaakt en snel op locatie gemonteerd. Zo ontstond het gedraaide baksteenreliëf met beperkte bouwtijd en minder overlast.

Maatschappelijke impact

Xplore Agora geeft vorm aan een nieuwe onderwijspraktijk waarin leerlingen niet allemaal dezelfde route volgen, maar naast elkaar leren, maken en reflecteren. Het gebouw ondersteunt dit door begeleiding, ontmoeting en zelfstandig werken nabij elkaar te organiseren. Het grand café opent zich naar de buurt en maakt de school tot een nieuw hart voor leerlingen én omgeving.

Fysieke impact

In Elzenhagen vormt Xplore Agora een herkenbaar ankerpunt en een nieuw hart voor school en buurt. De centrale ruimte maakt het gebouw van binnen direct leesbaar: leerlingen zien waar ze zijn en wat er gebeurt. Aan de buitenzijde geven de robuuste hoofdvorm, het gedraaide baksteenreliëf en de open plint de school een duidelijke aanwezigheid in de wijk.

Overig

Xplore Agora Amsterdam is het eerste schoolgebouw in Nederland dat volledig is ontworpen voor Agora-onderwijs. Het project laat zien dat een rationeel en kostenbewust bouwsysteem niet hoeft te leiden tot generieke architectuur. Door maatwerk precies daar in te zetten waar het betekenis heeft, ontstaat een school die herkenbaar is en aansluit op haar onderwijspraktijk.

PDF bestanden

  • studio-ard-hoksbergen-xplore-tweede-verdieping

    Download
  • studio-ard-hoksbergen-xplore-situatietekening

    Download
  • studio-ard-hoksbergen-xplore-doorsnedes

    Download
  • studio-ard-hoksbergen-xplore-begane-grond

    Download