Toelichting J.O.N.G. architecten | Beeld Thijs Wolzak
De typologie van de boerderij met de kenmerkende binten rondom het hooivak is verrijkt met het type van de kloostergang. Tezamen vormen zij de structuur van het nieuwe kloostercomplex. De kloostergang verbindt de nieuwe volumes van woonhuizen en gastenkamers. De kloostergang omsluit een leeg midden dat in kloosters van symbolische betekenis is. In dit open landschap biedt het vooral ook beschutting tegen weer en wind. Beschutting is op zijn beurt voor Westerhûs weer van symbolische waarde.
De opdrachtgevers inspireerden de architect met hun droom van een nieuw klooster. De architect nam expertise mee in het herbestemmen van boerderijen en een fascinatie voor de architectuur van Dom van der Laan. De samenwerking werd tijdens de architectenselectie gestart door letterlijk een bouwwerkje te maken van kleine bouwsteentjes met de kloosterlingen en alle medewerkers van het architectenbureau. Sinds dat moment was de relatie uitstekend en dat is tot de dag van vandaag zo gebleven.
Sommige typische kenmerken van de boerderij zijn afgezwakt ten gunste van het nieuwe kloosterkarakter. Zo zijn rondom, ook in het monument, de ‘kloosterramen’ van onbehandeld hout toegepast. Alle daken zijn bedekt met een donkere dakpan terwijl op grote schuren van boerderijen rode dakpannen of riet gebruikelijk zijn. Een cementsluier brengt het metselwerk van de nieuwbouw in harmonie met het door de tijd getekende oude metselwerk.
Er is niet alleen oog voor duurzaamheid tijdens de bouw door een gasloze installatie en zonnepanelen aan te leggen. Zo wordt hemelwater gebruikt voor wc’s, wasmachines en buitenkranen. Is er een septic tank voor zuivering van afvalwater. Het is ook in het dagelijks leven een belangrijke pijler met vegetarische maaltijden, biologische en lokaal geproduceerde producten en ecologisch verantwoorde schoonmaakmiddelen en hygiënische producten. Gasten wordt gevraagd dit beleid strikt op te volgen.
Het ontwerp is gericht op de uniciteit van deze nieuwe functie op het platteland. Het moest geen verbouwde boerderij worden maar een waarachtig kloostercomplex van samenhangende oude en nieuwe onderdelen. Het dorp kreeg een impuls met de komst van het klooster. Westerhûs trekt mensen die anders niet snel naar Hilaard zouden komen. Nijkleaster heeft daarnaast gezorgd voor een fiets- en wandelpad door de weilanden. De route loopt over het erf van het klooster en van naastgelegen boerderijen.
Steeds meer boeren verlaten hun bedrijf, Steeds meer boerderijen en erven komen leeg te staan. De huidige regelgeving staat vaak niet meer dan twee wooneenheden in een woonboerderij toe. De schuren en erven zijn echter ook prima geschikt te maken voor bescheiden woongemeenschappen, diverse vormen van bedrijvigheid of een combinatie van wonen en werken. Nijkleaster toont dit aan. Dit soort initiatieven kunnen het platteland levendig houden en van nieuw elan voorzien.
