Er is behoefte aan een geweten van onze steden
Het plein Svampen rondom de door Klas Anshelm ontworpen Malmö Konsthall. Beeld Sebastian Oddner

Er is behoefte aan een geweten van onze steden

Ontwerpen in goed dialoog. Na mijn interview met Jan Nauta over de Nederlandse aanbestedingscultuur is die uitspraak bij mij blijven hangen. Hij is met zijn bureau uitgeweken naar België omdat hij voor Nederlandse aanbestedingen niet 'de juiste cijfers' heeft. Risico's mijden lijkt voor opdrachtgevers belangrijker dan te kiezen voor vertrouwen en kwaliteit.

Waarom is dat cijfertje rechts onderin de Excelsheet zo belangrijk geworden? Soms vind ik het moeilijk te geloven dat opdrachtgevers en projectontwikkelaars echt alleen naar de winstgevendheid van een project kijken – er staan toch altijd mensen aan het roer? – maar de realiteit liegt er niet om. Efficiëntie en aantallen winnen het telkens maar weer van kwaliteit. De aanstaande sloop van het voormalige ministerie van Sociale Zaken van Herman Hertzberger is daarvan het schrijnende voorbeeld.

We kunnen beter dan dit en daar is bewijs voor. Sander Hölsgens schreef deze maand bijvoorbeeld over de meerwaarde van skateplekken voor de stad. Onder andere in Malmö en Leeds wisten skaters samen met stedenbouwkundigen een goed functionerende en aantrekkelijke openbare ruimte te combineren met skatevriendelijke bouwwerken. De projecten maakten indruk op mij, want ze tonen glashelder aan dat inclusie en samenwerkingen tot oplossingen leiden die de stad voor iedereen mooi en leefbaar maakt.

Gelukkig ziet ook de BNA in dat er behoefte is aan samenwerking. Ik sprak hierover met Anne Schroën, de nieuwe directeur van de branchevereniging. In het interview zei ze dat de BNA zich steviger gaat uitspreken over de collectieve kracht van de branche. Een van de manieren om die kracht in te zetten, is door stadsbouwmeesters. Zij treden op als poortwachters van architectonische kwaliteit en vormen daarmee, zoals Nauta het omschrijft, ‘een soort geweten van de stad’.

Een mooie ambitie, wat mij betreft, waar elke stad naar kan ambiëren. Misschien dat daarmee situaties als het voormalige ministerie van Sociale Zaken zijn te voorkomen.

Groet!
Reinoud

Reinoud Schaatsbergen was van 2023 tot 2025 vakredacteur bij de Architect. Hij focuste zich op de ontwerppraktijk en stedenbouw, met specifiek aandacht voor gebiedsontwikkelingen, landschapsarchitectuur en de maatschappelijke impact van (stedelijke) omgevingen.

  1. Internationale prijsvraag ontwerp OBA Next in Kraaiennest, Amsterdam Zuidoost: buurt blijft van belang
  2. In water geworteld: isoleren met Nederlandse lisdodde helpt bouw, boer en natuur
  3. Gebiedstransformatie Artis, Amsterdam - H+N+S
  4. Tim Peeters over architectuur als zintuiglijke ervaring: 'Zumthors gebouwen ontlenen hun kracht aan de manier waarop ze voelen, klinken of zelfs ruiken'
  5. BiermanHenket is 'Architect van het jaar 2026': 'We zijn heel precies in wat we afbreken en toevoegen'
  6. 5 architecten over hoe je als ontwerper invloed houdt op de uitvoering: 'Het loskoppelen van ontwerp en techniek ondermijnt het vak op de lange termijn'
  7. Boerderij Utrechtse heuvelrug, Utrecht - Studio Rachel Dubbe
  8. Ronald Schleurholts reageert op Bernard Colenbrander: 'Als ik zeg dat alles erfgoed is, bedoel ik niet dat ieder gebouw dezelfde cultuurhistorische waarde heeft'
  9. Frank Bouwman (Team V) over de nieuwe entree station Amsterdam Zuid: 'Zo hou ik het grote idee overeind'
  1. De prijs van onze duurzame steden wordt ver uit ons zicht betaald door Noorse rendieren en Boliviaanse tieners
  2. Design Museum, Gent (B) - Atama architects
  3. Hoe een menselijke ontwerpbenadering leidt tot toekomstbestendige woningbouw
  4. Poppodium Baroeg, Rotterdam - diederendirrix
  5. Architectuur verdient een doordacht oordeel
  6. Heritage & Design doceren zonder culturele argumenten, kan dat? Bernard Colenbrander las de intreerede van Ronald Schleurholts en vindt van niet
  7. Ontwerp gratis je woonhuis: Urbuild moet duurzaam bouwen voor iedereen toegankelijk maken
  8. Nieuwe Instituut benoemt ontwerper Yassine Salihine als curator Nederlands paviljoen Architectuurbiënnale Venetië 2027