Bekijk de projecten uit deze editie.

Cruquius, het meest zuidelijke deel van het Amsterdamse Oostelijk Havengebied, is de laatste jaren flink getransformeerd. Qua architectuur doet het intussen niet meer onder voor de zusjes KNSM, Java en Borneo-Sporenburg, mede dankzij de inzet van een 'spelregelkaart'. Hierin schetst de gemeente Amsterdam in slechts drie A4 de ruimtelijke ambities van het stadsdeel. Wat levert dat op?

Ruim anderhalf jaar geleden werd het aangekondigd als een nieuwe belofte: CO2-negatieve gevelstenen. Baksteenproducent Vandersanden heeft het waargemaakt. De Pirrouet-fabriek is vorig jaar geopend en de eerste projecten in Nederland en België zijn in uitvoering. Hoe doen de stenen het in de praktijk?  

De cao voor architecten ligt aan de basis van een goede bureaupraktijk. Geen architect is het daarmee oneens. Toch dreigde de algemeen verbindende status van de cao begin vorig jaar te verdwijnen. Dat had de sector aan zichzelf te wijten, zegt Jan Peter Wingender, doordat veel architecten hun lidmaatschap bij de BNA opzegden. 'Zij realiseerden zich niet dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het bestaan van de cao.'

Het is bijna zover, binnenkort stopt na 51 jaar mijn werkzame leven. Van die 51 jaar heb ik meer dan 40 jaar doorgebracht op de redacties van onder andere de Architect, Detail in Architectuur, Architectuur en BOUWEN en het weekblad pt/aktueel, later polytechnisch weekblad.

In de jaren zeventig leidde het sociale woonbeleid van Rotterdam tot stoere daden. Zo werd aan het Hofplein de Pompenburgflat gebouwd, naar ontwerp van architect en rasprovocateur Carel Weeber, als tegenhanger van de verrezen kantoortorens die door het sociaaldemocratische stadsbestuur 'erecties van het grootkapitaal' werden genoemd. Weebers 'anti-erectie' van 226 woningen werd een liggend bouwvolume dat zich in één vloeiende beweging langs de contouren van de kavel uitstrekt en de stad lijkt toe te roepen: 'Kom maar op, wie doet me wat?'

Architecten ontwerpen steeds vaker buiten de grenzen van een gebouw. Ook maakt landschapsarchitectuur een opmars om de tussenruimtes van een binnenstedelijk plan in te vullen. Wat is nog de rol van de stedenbouwkundige anno 2024? In een nieuwe reeks artikelen stelt de redactie van de Architect die vraag aan meerdere stedenbouwkundigen. Dit keer is Anne Seghers van RUIMTEVOLK aan het woord.

Geen oude koeien uit de sloot halen, maar vooruitblikken. Dat wil Jeroen de Willigen, partner en creatief directeur van De Zwarte Hond. Recent voegde hij aan zijn LinkedIn de titel 'waarnemend voorzitter BNA' toe, niet lang nadat de organisatie een voltallig nieuw bestuur aankondigde. Wat wil hij in deze rol bereiken? En waarom is de door de benoemingsadviescommissie in juni j.l. aangedragen voorzitter uit het zicht verdwenen?

'Groen heeft een helend en universeel karakter', aldus Hakim El Amrani. De ruimtelijk ontwerper vertelt over de effecten van de natuur en het belang ervan in ontwerpen. Hoofdredacteur Merel Pit en journalist Tracy Metz gaan met El Amrani in gesprek in de laatste aflevering van de podcastreeks over zorgzame architectuur.

Ariadne Onclin en Michelle Gulickx maakten de afgelopen maanden heel wat mee. Ariadne kreeg een dochter, Michelle reisde naar de andere kant van de wereld. Het gaf beiden nieuwe inzichten. Hebben we in Nederland last van kwaliteitsarmoede van belangrijke sociale voorzieningen, zoals het kinderdagverblijf en het openbaar toilet?

Het Collegezalengebouw op het Leiden Bio Science Park is altijd al een markante aandachtstrekker geweest. De rondvormige betonnen structuur lijkt op een buitenaards object dat in de jaren zeventig middenin de campus landde. Na een renovatie door Civic Architects opent het gebouw zich door een tweede gevel en een betonnen trap die als verwelkomend gebaar uitrolt naar het vernieuwde campusplein.

Bernard Hulsman schreef in NRC een mooi verhaal over De Rotterdam, een reusachtig gebouw in Rotterdam met ruimte om te wonen, te werken en te ontspannen. Het gebouw was dan ook bedoeld als een 'verticale stad'. Hulsman constateert dat dat mislukt is, in plaats daarvan blijkt het een 'gated community'.

Stel, er komt een wet die dierenhouden verbiedt. Vervolgens eten mensen geen eieren meer, geen zuivel en geen honing. En geen vlees natuurlijk. Wat zou dat dan betekenen voor het Nederlandse landschap? Strootman landschapsarchitecten en milieuwetenschapper Jan Willem Erisman onderzoeken hoe Nederland eruit zou zien als iedereen veganist zou zijn.

'Ik ben geen ambassadeur voor baksteen', zegt Lieven Nijs. Toch houdt hij zich al bijna zijn hele professionele leven bezig met het bouwmateriaal, zowel binnen zijn bureau Blaf-architecten als voor zijn proefschrift aan de Universiteit van Gent. 'Het gaat er vooral over hoe baksteen als een kanarie in de koolmijn blootlegt wat er vandaag bij het bouwen op het spel staat.'

Hoe staat het ervoor met de Nederlandse architectuur? In de 37e editie van het Jaarboek Architectuur in Nederland heeft de gedeeltelijk nieuwe redactie de stand van zaken vastgelegd in een nieuwe redactionele opzet, waarbij de essays een duidelijke link hebben met de geselecteerde projecten. Tekst en beeld focussen vooral op het gebruik van de projecten dan op de technische beschrijving.

Team V Architectuur leverde in het tijdsbestek van een half jaar twee grote gebouwen op: kantoorgebouw Mediavaert en sociaal woongebouw De August. Twee projecten met een heel andere doelgroep, en toch vergelijkbaar. Dat zegt Do Janne Vermeulen in de podcast 'Over Architectuur Gesproken'. 'Met grote gebouwen maak je grote impact. Dat is nodig willen we de bouwindustrie verduurzamen.'

Het boek 'Brutalism in Belgium' geeft een goed overzicht van wat de naoorlogse architectuurstroming van ruw beton in België heeft voortgebracht. De foto's die de hoofdrol hebben, zijn prachtig opgebouwd. Zo mooi zelfs, dat ze de overhand krijgen en het boek dreigt te missen wat deze gebouwen geliefd kan maken.

Duurzaamheid is een van de grootste uitdagingen voor de toekomst. Toch wordt het begrip in de bouwsector vaak te eenzijdig benaderd. Reynaers Aluminium roept op tot een meer doordachte kijk op duurzaamheid, met oog voor het bredere perspectief en de volledige levenscyclus van gebouwen.

'Als architect kun je kiezen wie je opdrachtgevers zijn en aan welke opgaves je werkt.' Anne Dessing (1985), oprichter van Studio Anne Dessing, wil niet moralistisch klinken, maar wijst ondertussen wel alle architecten op hun verantwoordelijkheid.

Het vorm geven aan de sfeer en de identiteit van het familiebedrijf was het belangrijkste uitgangspunt voor het uitbreiden en vernieuwen van de huisvesting van Salverda Bouw BV. Het op de Veluwe gevestigde bouwbedrijf met het motto "Samen maken we morgen" wilde geen doorsnee kantoor, maar het moest wel bescheiden blijven. Als goed rentmeester heeft Salverda Bouw BV circulair bouwen als fundament gekozen voor de realisatie van de eigen huisvesting. Zonder het er dik bovenop te leggen is het in ieder facet van het gebouw voelbaar en zichtbaar voor de goede beschouwer.