Projecten

Door Marit Overbeek - Het succes van de winkelinterieurs die Merkx + Girod voor onder andere de Hema en de Bijenkorf realiseerde, bezorgde het bureau de opdracht van de Boekhandels Groep Nederland om een winkelconcept te ontwikkelen voor diens nieuwe vestigingen in Den Haag, Almere en Maastricht. Aangezien deze zijn gehuisvest op gevarieerde locaties als een laat negentiende-eeuws monument, gotische kerk en strakke nieuwbouw, hanteerden de architecten een concept dat de specifieke ruimtelijke kwaliteiten van deze panden benadrukt. Per vestiging zijn inrichtingselementen gemaakt van standaard plaatmateriaal in verschillende diktes, kleuren en oppervlaktes, steeds passend bij het karakter van de winkel. Het resultaat is een reeks unieke winkels met een duidelijke verwantschap.

Door Marieke Hillen - Het oorspronkelijke ontwerp van Jo Coenen voor de toren aan de Smalle Haven in Eindhoven had een dragende gevel van beton en kleine ramen om de plattegronden vrij indeelbaar te houden. De opdrachtgever wilde de vrije plattegronden behouden, maar wenste tegelijkertijd een grotere transparantie. De architect heeft daarom de dragende gevel in stand gehouden, maar de visuele belemmering van het uitzicht rigoureus geminimaliseerd.

Door Aaron Betsky - Op de Kop van Zuid is een stedelijk bergmassief gepland van woonwerktorens. De eerste daarvan, Montevideo door Mecanoo, is onlangs opgeleverd, de tweede, een ontwerp van Alvaro Siza, is in aanbouw. Montevideo lijkt ontworpen in het volledige besef dat het deel uitmaakt van een groter geheel. Nergens wordt de massiviteit benadrukt. Het resultaat is dat het hoogste woongebouw van Nederland een fragment is dat is opgebouwd uit fragmenten.

Door Ben Maandag - De architect Frank van Klingeren ontwierp de Meerpaal in Dronten met hoog­ gestemde idealen: als ontmoetingsplaats waar iedereen tegelijk activiteiten kon ontplooien. Die sterkte bleek ook de zwakte van het gebouw, doordat veel gebruikers elkaar in de weg zaten. Sloop bedreigde de Meerpaal. Atelier PRO ontwierp een opzet waarin de functies zijn gegroepeerd rondom de grote hal van het oorspronkelijke ontwerp. In deze opzet begint de Meerpaal aan een nieuw leven.

David Keuning - Om de herontwikkeling van de IJ-oevers te stimuleren, is in de jaren negentig besloten twee Amsterdamse muzikale instituten die op zoek waren naar nieuwe huisvesting te situeren op de kop van de Oostelijke Handelskade. Vanwege het complementaire karakter zijn ze ondergebracht in één gebouw, met behoud van beider identiteit. In deze hybride constellatie zijn Muziekgebouw, Bimhuis en kantoren constructief gezien drie verschillende gebouwen die worden samengehouden door een plint en een dak met een overstek van 19 meter, leder gebouw stelde de architect voor nieuwe constructieve uitdagingen.

Door Harm Tilman - Het Casa da Musica in Porto door OMA is een contextueel gebouw. Het is dat niet door aan te sluiten op de bebouwing in de buurt, maar door zich open te stellen naar de omliggende stad. De grote concertzaal ligt in het hart van het complex en is uitgesneden uit het sculpturale volume dat het gebouw vormt. Het golvende glas in deze zaal dient de akoestiek en biedt bezoekers een vertekend beeld van de omgeving. Het Casa da Musica is daarmee een gestolde soundscape waarin akoestiek en constructie een vormende rol spelen.

Door Carolien Steenbruggen - De laatste jaren gebruiken steeds meer steden hun musea om zichzelf op de kaart te zetten. Een voorbeeld hiervan is Bilbao (E), waarvoor Frank Gehry zijn beeldbepalende Guggenheim ontwierp. Des te opmerkelijker is de onopvallende uitbreiding van het MoMA in New York. Het ontwerp van architect Yoshio Tanaguchi is gericht op de beeldentuin en op het atrium, niet op de omgeving .

Door Dominique Pieters - Het jonge Brusselse bureau noA.architecten verbouwde in Kortrijk een voormalig bankgebouw tot stadskantoor. De architecten verwijderden alle bekleding en tussenwanden en zetten de betonnen draagstructuur in als expressief onderdeel van het interieur. Samen met enkele strategische doorbraken in de buitenschil is een nieuwe openheid gecreëerd die een metafoor is voor de transparante democratie. Doordat het gebouw zich op een kruispunt van twee doorgaande routes bevindt functioneert het bovendien als een nieuwe ontmoetingsplek voor de burgers van Kortrijk.

Door Ine ter Borch - Na vijf jaar vertraging door een lekkende groutboog en een kostenoverschrijding van ongeveer honderd miljoen euro is de tramtunnel onder de Grote Marktstraat in Den Haag in oktober opgeleverd. Jaren van negatieve publiciteit hebben het project een slecht imago bezorgd. Des te groter is de verrassing voor wie de tunnel voor het eerst betreedt. Een integratie tussen constructief en architectonisch ontwerp zorgt voor een indrukwekkende ondergrondse ruimte.

Seattle onderscheidt zich in de Verenigde Staten door een sterke nadruk op het publieke belang. De stad is de vestigingsplaats van bedrijven als Boeing, Amazon.com en Microsoft die uitgestrekte productiegebieden beslaan en veel werkgelegenheid bieden. Seattle is tegelijk ook een havenstad die eerder hecht aan een performatieve dan aan een celebratieve architectuur. De bibliotheek sluit

Door Ben Maandag - Een verwaarloosd stuk van de Amsterdamse Prins Hendrikkade heeft met de bouw van het Arcam-paviljoen een flinke impuls gekregen. Renzo Piano ontwierp voor deze plek al eerder een klein paviljoen, als voetnoot bij het nabijgelegen Nemo-complex. René van Zuuk bouwde voort op de basis van dit nooit in gebruik genomen pand. Hij maakte een nieuw gebouw waarin de vloeiende lijnen van de geplooide huid de tegenstelling tussen open en gesloten moeiteloos overbruggen. Educatieve ruimtes, een expositiezaal en werkvertrekken zijn gebundeld tot een harmonisch geheel.

Door Mirjam Ijsseling - De vernieuwing van de Uithof in Utrecht is in volle gang. Langzaam maar zeker ontstaat er een samenhang tussen de bouwwerken die aanvankelijk als solitaire eenheden waren neergezet. De campus krijgt bovendien woonfuncties toebedeeld, waardoor het sociale aspect op het universiteitsterrein in belang is toegenomen. Een van de elementen die de nieuwe cohesie bewerkstelligen, is de BasketBar. Speels maar doordacht verrijkt dit kleine gebouw de campus met een sociaal en sportief ontmoetingspunt.

Door René Erven - Het proces van branding heeft de Nederlandse winkelbranche in zijn greep. De consument moet zich in een uitgekiende merkidentiteit kunnen herkennen. Het imago, de grafische vormgeving en het interieurontwerp vormen een totaalconcept dat overal en altijd hetzelfde is. Interieurarchitectuur is zo teruggebracht tot een weinig uitdagende invuloefening. Met de inrichting van de Shoebaloo schoenenwinkel in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam doorbreekt Meyer en Van Schooten Architecten deze opvatting. Hier is het interieur een intelligente ruimtelijke ingreep in een beperkt volume. De etalage is donker en mysterieus door het het gebruik van een confrontatiespiegel. Door de schoenen te belichten en de rest van de etalage donker te laten zijn slechts met moeite enkele contouren te ontdekken. Pas als de deuren opengaan, ziet de voorbijganger de fel oplichtende verkoopruimte.

Door Harm Tilman - Woningbouw zal de komende tijd op een andere manier worden georganiseerd. De groeiende individualisering is hierbij een belangrijke factor. In historiserende architectuur bepaalt de vorm van het volume vaak het woongenot. In Vijfhuizen laat Marlies Rohmer zien dat ook op een meer eigentijdse wijze kan worden omgegaan met historische typen. Deze ondergaan mutaties als gevolg van wijzigingen in de relaties tussen de openbare en de private ruimte, het effect van mobiliteit op de woonplaats en de manier waarop delen zich verhouden tot het geheel.

Door Olv Klijn - De afronding van het Don Boscoplein in Eindhoven dat als tussengebied tussen de stad en een parkachtige omgeving zou fungeren, liet enige tijd op zich wachten, maar heeft nu gestalte gekregen. Paul Diederen maakte een sluitstuk waarin twee woningen in elkaar zijn verstrengeld. De woningen zijn stedelijk, maar ademen eveneens de ruimtelijke vrijheid die karakteristiek is voor suburbane huizen. Tegelijk spelen zij voorzichtig in op de trend om publieke en private domeinen door elkaar te laten lopen.

Door Ben Maandag - Nog niet eerder heeft de samenwerking tussen een striptekenaar en een architect in de praktijk tot een tastbaar gebouw geleid. In de nieuwe Toneelschuur in Haarlem laten tekenaar Joost Swarte en architect Henk Döll van Mecanoo architecten zien dat de bundeling van verschillende disciplines een theater kan opleveren dat zowel voor de bezoekers als voor de theatermakers verrassingen in zich bergt. Bovendien is het zorgvuldig in de kwetsbare omgeving van de oude binnenstad ingepast.

Door Eric Frijters - Eindhoven heeft weer een volwaardig huis voor moderne kunst, dat recht doet aan de omvang van de collectie en voldoet aan de eisen van de bruikleengevers. Na ruim een decennium is een einde gekomen aan de maatschappelijke opwinding en politieke onrust, die de eerste ontwerpvoorstellen van Abel Cahen voor het Van Abbemuseum veroorzaakten. In deze periode veranderde een gewoon gebouw in een Rijksmonument en werd de opgave in de eerste plaats een project waarin oud- en nieuwbouw op elkaar moesten worden afgestemd.

Door Dominique Pieters - Transparantie is dé huidige toverformule voor utiliteitsgebouwen. Daarom kiezen architecten vaak voor een gevel die geheel of gedeeltelijk uit glazen elementen is opgebouwd. Ook het kantoorgebouw van Meyer en Van Schooten Architecten voor de ING Groep is door het gebruik van volledig glazen gevels uitermate doorzichtig. De gestroomlijnde vorm in geanodiseerd aluminium en glas, het stalen skelet, de beloofde duurzaamheid door vernieuwende installatietechnieken en de transparantie die ontstaat door het gebruik van glas, tuinen en vides verbeelden dynamiek en kwaliteit.