Projecten

Antwerpen Centraal was jarenlang een kopstation waarin treinen moesten keren. Toen daar recent dankzij een 3,8 kilometer lange spoortunnel een einde aan kwam, rees de vraag naar de nieuwe architectuur van het centraal station. Voor de architecten van Eurostation onder leiding van Jacques Voncke is de infrastructuur met haar poreuze karakteristieken een waar 'objet trouvé'. Het inbrengen van zowel dag- als kunstlicht versterkt de zeggingskracht van de ingrepen.

Reeds in zijn vroege werk toont Peter Zumthor op een overtuigende wijze dat de kracht van een gebouw ligt in de beheersing van licht gecombineerd met traditionele materialen. Zijn thermaalbad in het Zwitserse Vals is hiervan een van de beste voorbeelden. Ook in het nieuwe Kolumba museum in Keulen toont Zumthor zich een meester in het ensceneren van een bijna religieuze ervaring door licht en architectuur.

De Amerikaanse schrijver I.I. Magdalen, pseudoniem van Keith Botsford, had specifieke wensen voor zijn woonhuis en was bekend met de rigoureuze werkwijze van zijn zoon, architect Gianni Botsford. Daarom vroeg hij hem zijn nieuwe woning te ontwerpen in Costa Rica. Aan de kust van het Centraal-Amerikaanse land realiseerden de Botsfords twee prachtige paviljoens met een loopbrug ertussen.

Hoe verwerft een nieuw gebouw zich een plaats in zijn omgeving? Deze vraag stond centraal toen Bakers Architecten aan de slag ging met de kadewoningen in Vreeswijk. De twee blokken in de voormalige haven staan midden in een voetgangersgebied, prominent aan het water. Wat betreft de opbouw van volumes zijn het autonome objecten geworden, die voldoen aan een eigen, interne logica. De afwerking en materiaalkeuze zijn echter ingegeven door de context.

In het glooiende Eifellandschap ontwierp de Zwitserse architect Peter Zumthor een kapel ter ere van de vijftiende-eeuwse heilige Bruder Klaus. Ondanks zijn ongewone architectuur sluit de kapel aan bij zijn omgeving. De ervaring van de geëxtrudeerde vijfhoekige plattegrond wordt voorbij de driehoekige entree volledig omgekeerd. Harde hoeken maken plaats voor een vloeiende ruimte waar licht en geluid worden geabsorbeerd door de textuur van de wanden en de bezoeker zichzelf kan horen denken en bidden.

Wanneer een architectenbureau de opdracht krijgt om een van zijn eigen gebouwen te renoveren en uit te breiden is het tijd voor reflectie. Het bureau architecten van Mourik, voorheen Van Mourik Vermeulen, mocht weer aan de slag met het Horstcomplex op de campus van de Universiteit Twente, een gebouw dat in de jaren zestig door Dick van Mourik is ontworpen en nu is aangepast aan de eisen van de nieuwe tijd. Het was een kans om te zien of de uitgangspunten nog altijd overeind staan.

Het sociaal-cultureel geëngageerde kledingmerk Benetton opereert sinds jaar en dag vanuit haar thuisbasis Ponzano, een stad 50 kilometer ten noorden van Venetië. Om een concrete bijdrage te leveren aan het leefklimaat van de stad, besloot de firma een kleuterschool en crèche te bouwen waar ook kinderen van niet-werknemers welkom zijn. De Spaanse architect Alberto Campo Baeza kreeg de opdracht een stimulerende leeromgeving te ontwerpen.

Afgelopen oktober is in het grootste detentiecentrum van Nederland in gebruik genomen. Het fungeert als gevangenis voor 'illegale vreemdelingen met een onbekende identiteit of met een criminele achtergrond'. Onder invloed van de zich wijzigende maatschappelijke inzichten en door de nasleep van de brand op Schiphol zijn de eisen voor detentiecentra flink aangescherpt. Door te zorgen voor licht, lucht en ruimte, slaagde projectarchitect Remco Bruggink er in een menswaardige wereld te creëren.

In Zijlstroom willen de eigenaars het contact herstellen tussen mensen en hun dagelijks voedsel. Om het slow food-concept vorm te geven, liet Kingma Roorda architecten zich inspireren door de uitstraling van de bestaande meelfabriek. Het resultaat oogt agrarisch en industrieel tegelijkertijd en weerspiegelt zowel een grootstedelijke cultuur als de plek in het Groene Hart. De architecten slaan een brug tussen stad en platteland, zowel culinair als architectonisch.

Het landschap is de bindende factor tussen alle ingrepen die Jaco D. de Visser en Ex Interiors deden in het instituut voor blinden en slechtzienden in Huizen. De heldere, gedoseerde inrichting met zorgvuldig gekozen materialen en kleuren draagt bij aan een rustig en uitgebalanceerd totaalbeeld. Op dezelfde manier pakten beide bureaus een ander gebouw op het terrein aan: de voormalige muziek- en gymzaal werd omgetoverd in een auditorium met restaurant en een gastenverblijf.

Op een kavel langs een brede invalsweg naar het centrum van Enschede heeft Samyn en Partners een brandweerkazerne ontworpen. Zuinig materiaalgebruik, het ontbreken van ornament en een heldere belijning zijn het handelsmerk van het bureau, dat de schoonheid van de architectuur liever zoekt in een fijnzinnige detaillering en licht gedimensioneerde constructie. Het bureau benadert het vraagstuk van duurzaamheid vanuit een heldere, maar klassieke opvatting.

Het betonnen rudiment van het voormalige kraanspoor op de NDSM werf inspireerde Trude Hooykaas tot het realiseren van een ijl glaspaleis met weergaloos uitzicht. Haar stond een beeld voor ogen van een strakke glazen doos, zwevend boven het robuuste basement. Met een zorgvuldig gedetailleerde constructie van staal en glas is OTH erin geslaagd dit abstracte beeld overeind te houden. De nieuweling richt zich optimistisch op de toekomst, maar respecteert tegelijkertijd het verleden in maatvoering en detail.

De winkelketen Fragile is de Belgische marktleider op het gebied van zwangerschapsmode. Op een zeer smal bouwterrein naast het Antwerpse filiaal, ontwierp import.export Architecture een uiterst slank gebouw met een ongebruikelijke structuur. Het bevat een eigenzinnige showroom, een ruimte voor het ontvangen van distributeurs en een atelier waar patronen worden gemaakt voor nieuwe creaties.

De bibliotheek van de Tama Kunst Universiteit in Tokyo is met zijn gebogen vormen, grote ramen en ragfijne draagstructuur een gebouw geworden dat het gewicht van het programma opheft. Toch roept het interieur het beeld van een grot op. Architect Toyo Ito maakte een inspirerende omgeving die tegelijkertijd een zeepbel en een kathedraal is.

Vorige maand opende het Amsterdams Stadsarchief zijn deuren in het voormalige hoofdkantoor van ABN AMRO. Destijds zorgde de bouw van deze kantoorkolos voor commotie vanwege de impact op het stadsbeeld. Inmiddels is het zelf een monument en leidde het ontwerp voor herbestemming tot controverses. De hermetisch en solide opzet met dichte plinten, blinde nissen en een rijk gedecoreerde voorgevel strookt minder met de ambitie van het Stadsarchief, dat publieksgericht en zichtbaar wil zijn.

De Utrechtse wijk Ondiep is een van de veertig probleemwijken van minister Vogelaar. De onlusten van afgelopen maart dragen niet bij tot een positieve beeldvorming. Toch is er een interessant experiment gaande: in een onlangs opgeleverd hostel worden dakloze alcoholverslaafden opgevangen, vlak naast een woonwijk. De architect is erin geslaagd een impopulair programma op een prominente plek voor de omwonenden acceptabel te maken.

Door Marc Dubois - Zestig jaar lang was het Neues Museum in Berlijn niet meer dan een ruïne blootgesteld aan wind en regen. Eind twintigste eeuw besloot Berlijn het gebouw dan toch te renoveren. Na het uitschrijven van een prijsvraag selecteerde de stad het plan van David Chipperfield. De kracht van zijn ontwerp ligt in de gevoeligheid waarmee hij omgaat met de grote gelaagdheid van het complex. In oktober wordt het museum opnieuw voor het publiek geopend en is daarmee het derde gerenoveerde gebouw op het Museuminsel

Door Wil Jones - Het Sliding House heeft twee gezichten. Het kan transparant zijn als een kas of gesloten als een houten schuur. Het is het ultieme speeltje: een huis met afstandsbediening in de letterlijke zin van het woord. Doorstaat het ontwerp van de Rijke Marsh Morgan Architects (dRMM) echter een kritische beschouwing? Voldoet het huis goed in de praktijk of is het architectonisch gezien een folly?