Klimatenkas Hortus Botanicus, Amsterdam - ZJA Architects & Engineers

Aanpak

Gekozen is voor hoogwaardig constructief hergebruik. De vernieuwing is aangegegrepen voor een zichtbare verduurzaming en een transformatie van het interieur. Met behoud van de uitgangspunten van het oorspronkelijke ontwerp; licht en rankheid voor optimale daglichttoetreding voor de planten. Omlijst door een beeldbepalend stalen skelet met een karakteristiek bovendaks spanwerk.

Samenwerking met andere disciplines

De combinatie van een gasloze tropische kas, een bestaande lichte draagconstructie, hoogwaardige isolatie, een complexe klimaatopgave en de beperkte ruimte op de bouwplaats vroeg om technische inventiviteit en een intensieve, multidisciplinaire samenwerking. Door daarbij te blijven sturen op educatie en duurzaamheid, vertellen gebouw, landschap en inrichting nu één verhaal.

Duurzaamheid

Sinds 2016 wisselt de Klimatenkas warmte en koude uit met het nabijgelegen H’ART Museum. Na de vernieuwing is het de eerste gasloze publiekskas van Nederland geworden. De constructie is hergebruikt, enkelglas in de gevels is vervangen door isolerend dubbelglas en het dak is voorzien van isolerende, drielaagse luchtkussens. Energiezuinige slimme systemen, grotendeels verborgen achter een waterval van hergebruikte stoeptegels, en regenwateropvang dragen verder bij aan een gunstig binnenklimaat.

Materiaal en techniek

De kenmerkende uiterst lichte en transparante staalconstructie, waarin draagstructuur en architectuur samenvallen, kon door de inzet van 3D-scanning, parametrische engineering en BIM-coördinatie behouden blijven. Omdat de bestaande stalen dakconstructie geen zwaar glazen dak kon dragen, is een innovatief lichtgewicht dak met ETFE-luchtkussens ontworpen. Door een minimale, uiterst gerichte constructieve interventie om de veranderde krachtenwerking op te vangen, bleef de oorspronkelijke constructi

Maatschappelijke impact

De Klimatenkas is dé plek waar het belangrijke verhaal van de samenhang tussen klimaat en biodiversiteit op wereldschaal wordt verteld. De educatie is volledig geïntegreerd in de ruimtelijke inrichting, publieksroute en beleving. Er is extra tentoonstellingsruimte en slimme systemen, grotendeels verborgen achter een waterval van hergebruikte stoeptegels uit Amsterdamse tuinen, en regenwateropvang dragen bij aan zowel een gunstig binnenklimaat voor de planten als maatschappelijke meerwaarde.

Fysieke impact

De vernieuwde Klimatenkas in de Hortus is zichtbaar duurzaam, terwijl de uitgangspunten van het oorspronkelijke ontwerp zijn behouden en de focus wederom op de beeldbepalende karakteristieke hoofddraagconstructie is gelegd. Het kenmerkende ritme en de verfijning van de bestaande gevel met witte belijning kwamen terug in het nieuwe ontwerp. Het enkelglas in de gevel is vervangen door isolerend dubbelglas en het dak voorzien van isolerende luchtkussens. Een ultieme vorm van lichtgewicht bouwen.

Overig

Met de integrale vernieuwing van zowel exterieur als interieur is de Klimatenkas in de Hortus Botanicus Amsterdam dé plek geworden waar je ziet, voelt en ruikt wat biodiversiteit is, en begrijpt hoe belangrijk plantendiversiteit is voor het leven op aarde. Door de herinrichting profiteren de Kaapse, tropische en woestijnplanten zelf nu ook optimaal van de oriëntatie. De Klimatenkas is met recht een toekomstbestendige plek geworden. Voor plant, mens en stad.

PDF bestanden