Kapel Bleydenberg, Wilsele (B) - CZAAR architecten

Aanpak

Het ontwerp vertrekt vanuit een dubbele ambitie: maximaal herstel van het monument én maximale activering van het gebouw. De in de jaren ’60 ongelukkig toegevoegde tussenvloer,wordt verwijderd zodat de oorspronkelijke ruimte opnieuw beleefbaar wordt. Een hedendaags box-in-boxvolume voegt nieuwe onderwijsfuncties toe waardoor oud en nieuw een heldere architecturale dialoog aangaan.

Samenwerking met andere disciplines

De transformatie van een beschermd monument tot een hedendaagse leeromgeving vereiste een intensieve samenwerking tussen architecten, restauratiespecialisten, ingenieurs, erfgoeddeskundigen en uitvoerende vaklui. Erfgoedonderzoek, restauratietechnieken, stabiliteit, technieken, toegankelijkheid en gebruiksflexibiliteit werden vanaf het begin als één geïntegreerde ontwerpvraag benaderd zodat de hedendaagse technieken quasi onzichtbaar geïntegreerd zijn in het architecturale concept.

Duurzaamheid

Door de kapel te behouden en aan te passen aan nieuwe noden wordt de levensduur van het monument aanzienlijk verlengd. Energetische verbeteringen, restauratie van bestaande bouwdelen en een flexibel programma zorgen ervoor dat het gebouw ook op lange termijn inzetbaar blijft zonder zijn erfgoedwaarde te verliezen. De toevoeging van de box-in-box creëert een bijkomende gebouwschil waarbinnen het binnenklimaat het hele jaar door kan afgestemd worden en dit met een minimaal energieverbruik.

Materiaal en techniek

De restauratie brengt waardevolle erfgoedelementen opnieuw tot hun recht: glas-in-loodramen, de polychrome schilderingen van Oscar Algoet, het houten tongewelf en het houten binnenschrijnwerk. Daartegenover staat een nieuwe architecturale laag in hout en glas. De lichte en transparante box-in-boxconstructie respecteert de monumentale ruimte en maakt de historische architectuur opnieuw zichtbaar. Nieuwe technieken zijn discreet geïntegreerd in het bestaande geheel.

Maatschappelijke impact

De kapel evolueert van een afgeleefd en miskend gebouw naar een gegeerde actief gedeelde plek met historische gelaagdheid. Ze biedt vandaag ruimte aan onderwijs, ontmoeting en gemeenschapsvorming en verbindt generaties leerlingen, leerkrachten en buurtbewoners met een gedeeld verleden. De herbestemming toont hoe erfgoed niet alleen bewaard kan worden, maar opnieuw een betekenisvolle rol kan opnemen in het dagelijkse maatschappelijke leven.

Fysieke impact

Door het selectief openwerken van de tussenvloer wordt de oorspronkelijke monumentaliteit van de kapel opnieuw voelbaar. Gewelven, muurschilderingen en glas-in-loodramen bepalen opnieuw de ruimte zoals oorspronkelijk bedoeld. Tegelijk introduceert de nieuwe ingreep extra bruikbare oppervlakte zonder de historische structuur te verdringen. Het resultaat is geen restauratie van een toestand, maar de transformatie naar een nieuwe ruimtelijke werkelijkheid.

Overig

Het renovatieproject van de kapel werd in 2022 geselecteerd binnen de Vlaamse oproep voor erfgoedpremies voor onderwijsgebouwen. De Vlaamse overheid weerhield het project expliciet omwille van de duurzame herbestemming van de neogotische kapel, de openstelling van het erfgoed en de herwaardering van waardevolle erfgoedelementen zoals de historische muurschilderingen. Het project toont hoe religieus erfgoed via hedendaagse architectuur opnieuw maatschappelijke relevantie kan verwerven.

PDF bestanden