Circulaire vernieuwbouw portieketageflats de Punt, Amsterdam - Temp.architecture.urbanism

De gemeente Amsterdam en eigenaar Ymere besloten in 2017 om de 3 overgebleven portieketageflats (162 woningen) uit 1963 te renoveren. De architectonische uitwerking door Temp.architecture is een kritische dialoog met de oorspronkelijke architectuur van Berghoef. Krachtige uitgangspunten zijn omarmd, minder overtuigende uitwerkingen zijn op eigentijdse wijze geherinterpreteerd. Door circulair hergebruik van vooral het beton is 1.400 ton CO2 uitstoot bespaard ten opzichte van sloop-nieuwbouw.

Aanpak

De gebouwen zijn teruggebracht tot het kolommencasco. Negatieve aspecten van de oorspronkelijke architectuur zoals dichte begane grondgevels, kleine balkons, gesloten kopgevels en koudebruggen zijn bij de renovatie verbeterd. Aanpassingen uit 1993 zijn verwijderd, Zo konden identiteit en oriëntatie blijven bestaan en werd de woonkwaliteit in deze kwetsbare buurt toch fors verbeterd.

Samenwerking met andere disciplines

Door de complexiteit van de renovatie was werken in bouwteam cruciaal. Zo konden vanaf aanvang bouwtechniek, architectuur en bouwkosten nauw op elkaar afgestemd worden. Ymere stelde eisen aan techniek en gebruikskwaliteit. Temp.architecture verwerkte deze eisen in de architectuur, die met de bouwers van De Nijs bouwbaar gemaakt werd. De ontwikkelaars van de Nijs bewaakten de bouwkosten en de planning. Temp. werkte met de gemeente samen aan de (her)inrichting van de buitenruimten.

Duurzaamheid

De gunstige maatvoering van het casco maakt het casco goed herbruikbaar. Door het casco in te pakken met een schil van biobased geprefabriceerde houtskeletbouw delen gaan de woningen van label F naar A+. De gebouwen zijn “van het gas af” en aangesloten op de stadsverwarming. Op het dak liggen PV-cellen. Door het hergebruik van het beton is 1.400 ton CO2 uitstoot voorkomen ten opzichte van sloop-nieuwbouw. Met wadi’s zijn de tuinen klimaatbestendig gemaakt. Alle volgroeide bomen zijn behouden.

Materiaal en techniek

In de ontwerpfase moest de renovatie ‘gewichtsneutraal’ blijven. Extra gewicht in het casco moest worden gecompenseerd door gewicht te verwijderen. De hergebruikte betontegels hangen aan lichtgewicht houtskeletbouw voorzetgevels door uitgekiende posities van de stijlen in de houten geveldelen. Tijdens de uitvoering bleken sommige tegels dikker dan de standaard tegel. Door de “dikke” tegels alleen in te zetten in het laatste blok, lukte het toch de gevels van alle gebouwen even vlak te maken.

Maatschappelijke impact

Dit project laat zien hoe de leefbaarheid en sociale cohesie in kwetsbare wijken kan worden versterkt door verwaarloosde gebouwen niet te slopen, maar her te gebruiken. In deze krachtwijk is door grootschalige sloop-nieuwbouw veel wederopbouwhistorie verdwenen. Ons herontwerp heeft geresulteerd in een sterke identiteit, een veiliger openbaar domein, een goede, betaalbare gebruikskwaliteit en daarmee in een hoge leefbaarheid en sociale cohesie, voor het ensemble én voor het hele gebied.

Fysieke impact

Door het terugbrengen van de betontegels bleef 60 jaar woongeschiedenis voor het gebied behouden. Het patchwork van tegels levert een doorleefd beeld op. De oorspronkelijke architectuur is ‘gesublimeerd’ door onderdelen die na 60 jaar ‘woonervaring’ bewezen niet goed functioneerden te verbeteren. De begane grond- en kopgevels zijn voorzien van meer glas, entrees, erkers en Franse balkons waardoor de oorspronkelijke architectuur beter tot zijn recht komt, met meer sociale veiligheid.

Overig

De 3- en 4-kamerwoningen zijn groter dan mogelijk volgens huidige nieuwbouwnormen. De mix aan sociale, middenhuur en koop leidt tot een realistischer bouwbudget en een betere mix aan doelgroepen. Het gebruik van houtskeletbouw geveldelen, waaraan de zware betonnen grindtegels hangen, is een technisch hoogstandje en brengt de woningen van energielabel F naar A+. Bij de herinrichting van de tuinen gebaseerd op de oorspronkelijke inrichting van Mien Ruis en Aldo van Eijck, zijn wadi’s toegevoegd.

PDF bestanden