de Architect
  • Start gratis proefperiode
  • Inloggen
  • Actueel
    1
  • Dossiers
    • Ontwerppraktijk
    • Duurzaam bouwen
    • Woningbouw
    • Maatschappij en cultuur
    • Renovatie en transformatie
  • Focus
    • De stad als bouwterrein
    • Mevr. De Architect 2.0
    • Paris Proof
    • Schoonheid in architectuur
    • Vakmanschap
    • Goed opdrachtgeverschap
    • Architectuur als culturele waarde
  • Podcasts
  • Projecten
  • Magazine
  • Archief
  • Bedrijven

Ministerieel Rijkskantoor B73, Den Haag - Studio Prototype en Zenber Architecten

Gepubliceerd: 21 apr. 2025Gewijzigd: 23 sep. 2025

Het Rijksvastgoedbedrijf gaf de opdracht om diverse deelgebieden binnen het Rijkskantoor B73 in Den Haag te transformeren en renoveren om te voldoen aan de eisen van een modern, flexibel en duurzaam rijkskantoor. Zwaartepunt lag bij de Orangerie met twee bestaande paviljoens die getransformeerd moesten worden tot levendige ontmoetingsplekken met verhoogd comfort- en duurzaamheidsniveau en het doelmatig optimaliseren voor multifunctioneel gebruik waarbij ontmoeten en samenwerken centraal staan.

(Beoogde) aanpak

Door gebruikersparticipatie en nauwe afstemming met drie ministeries, het RVB en FMH is een ontwerp tot stand gekomen dat voldoet aan de strikte veiligheidseisen en aansluit op de communicatie- en werkbehoeften van de ministeries. Het resultaat is een flexibele werk- en ontmoetingsomgeving die ook toekomstige gebruikers zal verbinden en ondersteunen. Met ruimte voor hybride werkvormen en events.

Samenwerking met andere disciplines

Als architecten waren wij opdrachtnemer voor alle ontwerpdisciplines, zoals installaties, constructie, bouwfysica, brandveiligheid, beveiliging, groen- en keukenadvies. We zetten een intensief interdisciplinair proces op, gericht op co-creatie en innovatie. Ons doel was ideeën te ontwikkelen, het proces te sturen en betrokkenheid van gebruikers te bevorderen. Dit gebeurde via dialoog- en presentatiesessies, waarbij het multidisciplinaire ontwerp gezamenlijk verder werd ontwikkeld.

Duurzaamheid

Duurzaamheid en welzijn staan centraal in het ontwerp, waarbij biophilic design en de principes van de WELL Building Standard integraal zijn toegepast. Het groene ontwerp, met de orangerie als ‘groene long’, omvat verticale tuinen en plantenwanden die bijdragen aan een gezonde luchtkwaliteit, een aangename werkomgeving, CO₂-reductie en een lagere koellast. De twee brainstormpods zijn volledig opgebouwd uit biobased en hernieuwbare materialen met innovatieve technieken en fungeren als proeftuin.

Materiaal en techniek

Het ontwerp richt zich op thermisch en akoestisch comfort met passieve maatregelen, zoals benutting van daglicht, natuurlijke ventilatie en hergebruik van bestaande infrastructuur, en actieve smart maatregelen zoals stralingspanelen, groenwanden en verbeterde luchtcirculatie. Door functionaliteiten als verwarming, data en elektra te integreren in de vaste en losse inrichting zijn toekomstige aanpassingen binnen de werkomgeving mogelijk zonder ingrepen in de bouwkundige structuur.

Maatschappelijke impact

Transformatie en herinrichting van de Orangerie met paviljoens, restaurant, foyer, multifunctioneel verblijfsgebied voor hybride werkvormen en een brainstormvally naar een flexibel en modern rijkskantoor met als doel: -Het bevorderen van verbinding en sociale cohesie tussen medewerkers en afdelingen van de verschillende ministeries. -Het stimuleren van ontmoetingen, samenwerkingen, kennisdelen en cross-overs van medewerkers van de ministeries bij het werken aan hun maatschappelijke opgaves.

Fysieke impact

Het rijksgebouw, oorspronkelijk ontworpen door Gijsbert Friedhoff, werd in 2012 gerenoveerd door Dam & Partners. De huidige transformatie en renovatie richt zich op het verbeteren van de verbindingen tussen de verschillende gebouwdelen en de interactie tussen gebruikers, met respect voor de historische context. Zwaartepunt ligt bij het herontwerp van de Orangerie, een glazen kas uit 2012, het Dam paviljoen en het Friedhoff paviljoen, een voormalige officierskantine.

Centrale verbinding

De Orangerie ligt in op een prominente plek en is de verbinding met enerzijds Den Haag CS en anderzijds de traverse die verschillende afdelingen van de ministeries EZ, KGG, LVVN met elkaar verbindt. Een grote tribune-trap als onderdeel van een van de paviljoens daagt uit tot bewegen en verbindt de verschillende bouwdelen. Aan deze nieuwe verbinder zijn open en besloten overlegplekken gesitueerd. Daarnaast is er ruimte voor presentaties en (in)formele bijeenkomsten.

PDF bestanden

  • rijkskantoor-b73-tekeningen-1

    Download
  • rijkskantoor-b73-tekeningen-2

    Download
  • rijkskantoor-b73-tekeningen-3

    Download
  • rijkskantoor-b73-tekeningen-4

    Download
  • rijkskantoor-b73-tekeningen-5

    Download
  • studio-prototype-en-zenber-architecten-rijkskantoor-b73

    Download

Dit project is ingezonden voor de ARC25 Transformatie en Renovatie Award.

Projectgegevens

ProjectnaamMinisterieel Rijkskantoor B73
PlaatsDen Haag
Opdrachtgever(s)Rijksvastgoedbedrijf
Architectenbureau(s)studio PROTOTYPE en ZENBER Architecten
Samenwerkend architect(en)gezamenlijk ontwerp van studio PROTOTYPE en ZENBER Architecten
Programmabijeenkomstfunctie, vergader- en brainstormruimten, restaurantkeuken, stallingsgarage, kleedkamers
ProjectarchitectenJeroen Steenvoorden, Jeroen Spee, Eric Wezenberg, Ingrid Heijne, Alicja Bedkowska,
TeamledenCarlien den Uijl, Giusy Mazzarella
ConstructeurIMd, Peutz, Booms&Kuipers, Moss, Sense FM/ Ruben Alosery
AannemerHeijmans Utiliteit en Spie Worksphere
BouwmanagementRijksvastgoedbedrijf, BBC Bouwmanagement
Definitief ontwerp2021-12-16
Start bouw2023-05-08
Opleveringjanuari, 2025
Leveranciers
  • Gielissen, Bouter, Gispen, Kvadrat/ Soft Cells,Hydrozorg, QC lighting

Meer projecten

  • Beeld Tommy de Lange
    Project27 mei 26

    Raadhuis, Udenhout - Manual Makers

    Interieurarchitectenbureau Manual Makers heeft het Raadhuis van Udenhout herontwikkeld tot een ontmoetingsplek voor de gemeenschap. Het rijksmonument uit 1849, gelegen in het centrum van Udenhout (gemeente Tilburg), diende in zijn geschiedenis als kapel, school, woning, postkantoor en raadhuis. Het ontwerp behoudt de historische gelaagdheid van het gebouw zonder één tijdslaag te reconstrueren. Stichting De Peppel neemt het dagelijks beheer en de programmering op zich.

  • Beeld Lucas van der Wee
    Project21 mei 26

    Noordwest Ziekenhuisgroep, Alkmaar - Gortemaker Algra Feenstra architects

    Op 12 mei 2026 is de nieuwbouw fase 1 van de Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar officieel geopend. Het gebouw van circa 35.000 vierkante meter is ontworpen door Gortemaker Algra Feenstra architects. De nieuwbouw vormt de eerste stap in een masterplan dat de renovatie van het ziekenhuis in drie fasen uitvoert, met behoud van de zorgcontinuïteit.

  • Beeld Ronald Zijlstra
    Project20 mei 26

    Keuterboerderij, Onnen - Architectuurstudio SKA

    Architectuurstudio SKA heeft een voormalig agrarisch erf in Onnen getransformeerd tot een eigentijdse woonplek. Het erf, bestaande uit een keuterboerderij uit de jaren '50-'60 en een schuur uit circa 1930, bleek na onderzoek niet volledig in stand te houden. Gekozen is daarom voor nieuwbouw, waarbij de ruimtelijke logica van het oorspronkelijke erf als uitgangspunt diende.

  • Beeld Stijn Poelstra
    Project12 mei 26

    Gerechtsgebouw Bouwdeel H, Utrecht - DP6 & i29

    De voormalige Hogere Burgerschool (HBS) aan de Catharijnesingel in Utrecht is door DP6 & i29 getransformeerd tot het nieuwe onderkomen van SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie. Het pand, gebouwd in 1903 naar ontwerp van architect F. J. Nieuwenhuis, is in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf hersteld en verduurzaamd. Daarbij zijn de oorspronkelijke ruimtelijke kwaliteiten teruggebracht en is een eigentijdse laag toegevoegd die aansluit op de identiteit van het opleidingsinstituut.

  • Nieuwsbrieven
  • Klantenservice
  • Contact

Dossiers

  • Ontwerppraktijk
  • Duurzaam bouwen
  • Woningbouw
  • Maatschappij en cultuur
  • Renovatie en transformatie

Actueel

Platform

  • Printuitgave
  • Digimazine
  • ARC Awards
  • Projectbezoeken

Focus

  • Paris Proof
  • Schoonheid in architectuur
  • Vakmanschap
  • Goed opdrachtgeverschap
  • Architectuur als culturele waarde
  • Mevr. De Architect 2.0

Volg de Architect

  • Facebook
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Spotify

de Architect is onderdeel van VMN media. Lees in ons manifest waar VMN media voor staat. Op gebruik van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Algemene Voorwaarden en Privacy en Cookie beleid | Privacy instellingen