de Architect
  • Start gratis proefperiode
  • Inloggen
  • Actueel
    5
  • Dossiers
    • Ontwerppraktijk
    • Duurzaam bouwen
    • Woningbouw
    • Maatschappij en cultuur
    • Renovatie en transformatie
  • Focus
    • De stad als bouwterrein
    • Mevr. De Architect 2.0
    • Paris Proof
    • Schoonheid in architectuur
    • Vakmanschap
    • Goed opdrachtgeverschap
    • Architectuur als culturele waarde
  • Podcasts
  • Projecten
  • Magazine
  • Archief
  • Bedrijven

Usquare Feder, Elsene, Brussel (BE) - evr architecten, BC architects & studies en Callebaut architecten

Gepubliceerd: 24 apr. 2025Gewijzigd: 12 mei 2025

Het project omvat een renovatie en aanpasbaar hergebruik van zeven historische gebouwen van de voormalige Ixelles kazerne naar publieke en universitaire ruimtes. Het bevat een onderzoekscentrum, een internationaal huis, een duurzame food hall, en het Brussels Instituut voor Advanced Studies (BIAS). Architecten hebben de opdracht om een gewaagd, duurzaam en circulair ontwerp te creëren met respect voor de geschiedenis en stedelijke context.

(Beoogde) aanpak

De transformatie van Usquare.brussels omarmt een circulaire, erfgoedbewuste aanpak. In plaats van het hele gebouw te slopen, richt het project zich op het hergebruik van de bestaande constructie en het aanpassen daarvan. Door een omkeerbaar ontwerp en het behoud van de belichaamde energie te behouden zet het initiatief een standaar voor duurzame stedelijke herontwikkeling.

Samenwerking met andere disciplines

Geleidt door drie architecten bureaus -waaronder een gespecialiseerd in restauratie- bracht het project architecten, engineers en materiaalwetenschappers samen in een samenwerkend design proces. Deze interdisciplinaire inspanning heeft tot de ontwikkeling van de innovatieve bio-based materialen geleidt. Zoals een akoestische klei stuc, gemaakt van Brusselse aarde en hennepbeton muren. Dit laat zie hoe duurzaamheid baat bij het onderzoeksgedreven team.

Duurzaamheid

Het project past een circulaire aanpak die focust op minimalisering van slopen en het maximaliseren van het hergebruiken van materialen. Door het behouden van bestaande structuren en het hergebruiken van de componenten aanwezig op de locatie is de milieu-impact gereduceerd. Bio-based materialen, zoals akoestiek klei stuc, gemaakt van lokale grond, en hennepbeton zijn gebruikt voor het verder minimaliseren van de koolstofdioxide uitstoot en de afhankelijkheid van nieuwe bronnen. Dit draagt bij aan een duurzaam, koolstofarm bouwproces. 

Materiaal en techniek

Usquare.brussels illustreert lokale materiaal oogst: 98.000 stenen (130 kubieke meter), marmeren vensterbanken, beglazing, en natuurlijke stenen zijn gered en hergebruikt. Hennep betonnen muren en akoestiek klei stuc, beide bio-based materialen, zijn uitgebreid gebruikt. Een modulair systeem voor binnenwanden maakt eenvoudige montage en demontage mogelijk, waardoor de materialen herbruikbaar blijven. Deze combinatie van technieken benadrukt een vooruitstrevende benadering van circulariteit en materiaalefficiëntie. 

Maatschappelijke impact

Deze stedelijke reconversie opent een eerder gesloten gendarmerieterrein voor het publiek en creëert inclusieve ruimtes voor leren, innoveren en interactie met de gemeenschap. Nieuwe ingangen verbinden de wijk met de omgeving, bevorderen de toegankelijkheid en transformeren het gebied naar een publieke ruimte voor de wijk en de universiteit.

Fysieke impact

De fysieke transformatie van het gebied heeft een harmonieuze balans gecreëerd tussen de oude en nieuwe constructie. De behouden historische gebouwen zijn naadloos geïntegreerd met de nieuwe houten interieur elementen, dat een samenhangend en functioneel design oplevert. Een nieuw verhoogd plafond biedt ligt voor de entreehal. Terwijl de materialen, zoals hergebruikte marmeren vensterbanken en hennep betonnen muren, zowel de esthetische en de akoestische kwaliteit van de ruimte waarborgen. Beide bevorderen ze een sterke verbinding tussen verleden en heden. 

Material circulation

Voor de sloop zijn de materialen zorgvuldig getest voor de duurzaamheid en de mogelijkheden tot hergebruik. Er werden workshops gehouden om de buurt te betrekken bij het maken van het hennepbeton, bijdragend aan de toewijding van het project om kennis te delen en lokale betrokkenheid te supporten. Het ontmantelings- en categoriseringsproces creëerde een locatie specifieke materialenbank, die de maximale terugwinning en hergebruik benadrukte. Deze doordachte benadruk van de materialen garandeert een duurzaam, circulair ontwerp met een sterke connectie met de gemeenschap.

PDF bestanden

  • 24-aw-02-swiss-aa-usq-plan-500-1

    Download
  • 24-aw-02-swiss-aa-usq-section-500

    Download
  • 24-aw-02-swiss-aa-usq-elevation-500

    Download
  • usquare-1-20000-sheet-title

    Download
  • arc-award-2025-usquare

    Download

Projectgegevens

ProjectnaamUsquare Feder, Elsene, Brussel (B) - evr-architecten, BC architects & studies en Callebaut architecten
PlaatsElsene
Opdrachtgever(s)VUB ULB SAU / MSI
Architectenbureau(s)evr-architecten; BC architects & studies en Callebaut architecten
ProgrammaOnderwijsgebouw
ProjectarchitectenWes Degreef & Bart Verstappen
LandschapsarchitectBeltrando
AannemerBPC Group
Definitief ontwerp2018-06-11
Opleveringjuni, 2024
SWECO Acoustic plaster researchBC materials + Het Leemniscaat
Stability engineer, Technical Engineer, Building Physicist, Acoustic consultant VK engineering
Other consulting Rotor DC

Meer projecten

  • Beeld Tommy de Lange
    Project27 mei 26

    Raadhuis, Udenhout - Manual Makers

    Interieurarchitectenbureau Manual Makers heeft het Raadhuis van Udenhout herontwikkeld tot een ontmoetingsplek voor de gemeenschap. Het rijksmonument uit 1849, gelegen in het centrum van Udenhout (gemeente Tilburg), diende in zijn geschiedenis als kapel, school, woning, postkantoor en raadhuis. Het ontwerp behoudt de historische gelaagdheid van het gebouw zonder één tijdslaag te reconstrueren. Stichting De Peppel neemt het dagelijks beheer en de programmering op zich.

  • Beeld Lucas van der Wee
    Project21 mei 26

    Noordwest Ziekenhuisgroep, Alkmaar - Gortemaker Algra Feenstra architects

    Op 12 mei 2026 is de nieuwbouw fase 1 van de Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar officieel geopend. Het gebouw van circa 35.000 vierkante meter is ontworpen door Gortemaker Algra Feenstra architects. De nieuwbouw vormt de eerste stap in een masterplan dat de renovatie van het ziekenhuis in drie fasen uitvoert, met behoud van de zorgcontinuïteit.

  • Beeld Ronald Zijlstra
    Project20 mei 26

    Keuterboerderij, Onnen - Architectuurstudio SKA

    Architectuurstudio SKA heeft een voormalig agrarisch erf in Onnen getransformeerd tot een eigentijdse woonplek. Het erf, bestaande uit een keuterboerderij uit de jaren '50-'60 en een schuur uit circa 1930, bleek na onderzoek niet volledig in stand te houden. Gekozen is daarom voor nieuwbouw, waarbij de ruimtelijke logica van het oorspronkelijke erf als uitgangspunt diende.

  • Beeld Stijn Poelstra
    Project12 mei 26

    Gerechtsgebouw Bouwdeel H, Utrecht - DP6 & i29

    De voormalige Hogere Burgerschool (HBS) aan de Catharijnesingel in Utrecht is door DP6 & i29 getransformeerd tot het nieuwe onderkomen van SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie. Het pand, gebouwd in 1903 naar ontwerp van architect F. J. Nieuwenhuis, is in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf hersteld en verduurzaamd. Daarbij zijn de oorspronkelijke ruimtelijke kwaliteiten teruggebracht en is een eigentijdse laag toegevoegd die aansluit op de identiteit van het opleidingsinstituut.

  • Nieuwsbrieven
  • Klantenservice
  • Contact

Dossiers

  • Ontwerppraktijk
  • Duurzaam bouwen
  • Woningbouw
  • Maatschappij en cultuur
  • Renovatie en transformatie

Actueel

Platform

  • Printuitgave
  • Digimazine
  • ARC Awards
  • Projectbezoeken

Focus

  • Paris Proof
  • Schoonheid in architectuur
  • Vakmanschap
  • Goed opdrachtgeverschap
  • Architectuur als culturele waarde
  • Mevr. De Architect 2.0

Volg de Architect

  • Facebook
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Spotify

de Architect is onderdeel van VMN media. Lees in ons manifest waar VMN media voor staat. Op gebruik van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Algemene Voorwaarden en Privacy en Cookie beleid | Privacy instellingen