Gyre, MVRDV ’s jongste gebouw in Tokio, werd begin november 2007 geopend. Het ligt aan Omotesando, een van de meest trendy winkelstraten van de stad. Herzog & de Meuron, Tadao Ando, Toyo Ito, Kazuyo Sejima en Kengo Kuma hebben allemaal in deze straat een boetiek of een flagship store gerealiseerd. Het nieuwe winkelcentrum van MVRDV vormt het hart van dit modeconsumptieparadijs.
Na het in 2003 gerealiseerde Matsudai in Niigata is Gyre het tweede project dat MVRDV in Japan heeft opgeleverd. Het Rotterdamse bureau won een door het bouwbedrijf Takenaka georganiseerde prijsvraag voor een winkelcentrum. Bij dit soort commerciële prijsvragen is het in Japan gebruikelijk dat de deelnemende architecten zich beperken tot het ontwerpen van een aantrekkelijke gevel die bestaat uit repetitieve patronen of gemanipuleerde materialen, zodat aan de economische eisen van de opdrachtgever wordt voldaan. Het voorstel van MVRDV gaat echter verder dan een slimmegevelvariatie. Het bureau heeft zowel de vorm als de functie een meerwaarde gegeven die de statische verschijning van de ‘name brand stores' in de omgeving overstijgt. Zonder overigens de economische haalbaarheid uit het oog te verliezen.
Het programma van eisen vroeg niet om een flagship store maar om een gebouw waarin één of meerdere winkels zich kunnen vestigen. Het gebouw moet dus op twee schaalniveaus functioneren: op dat van de stad en op dat van de individuele winkel.
De oplossing van MVRDV ligt in het verlengde van Maki’s Spiral Building uit 1985 en het YM Square Building in Harajaku uit 2001, die de bezoeker middels semi-openbare routes door het gebouw leiden. Elke verdieping van Gyre beslaat 75 procent van het grondvlak. Door iedere laag ten opzichte van de vorige te laten verspringen, ontstaat een vorm met allerlei inhammen. Deze inhammen, die functioneren als terrassen, zijn door middel van buitentrappen met elkaar verbonden. Ze dragen bij aan de iconische vorm van het gebouw maar verzorgen ook de organisatie van de verkeersstromen.
De spiraalvormige circulatieruimte is het meest indrukwekkende aspect van Gyre. Het doorlopende lint is een continuering van de winkelstraat. Deze verlengde, verticale straat leidt het winkelpubliek naar hoger gelegen niveaus maar ook naar het interieur van het gebouw. Het lint is niet alleen een verkeersruimte, maar ook een plek voor de terrassen van restaurants en cafés. In tegenstelling tot Omotesando, waar de uitspanningen geen buitenruimtes hebben, kunnen bezoekers van Gyre verblijven op semi-buitenterrassen.
Een wandeling langs de spiraal van Gyre biedt uitzicht over een verbijsterend stadslandschap, vanuit een steeds wisselend perspectief. Het hybride silhouet van de stad, met zijn afwisseling van hoog- en laagbouw, spreidt zich aan de kijker tentoon. De door MVRDV gerealiseerde openbare ruimte is niet alleen zelf een oefening in bouwen in een hoge dichtheid, maar biedt ook zicht op Tokio, de stad die deze bouwpraktijk tot kunst heeft verheven.
Vertaling Pierrijn van der Put
