Bekijk de projecten uit deze editie.

Een stikstofslot, een bouwontheffing, grote projecten pauzeren: welke aannames en ideeën over de 'nieuwe stikstofcrisis' snijden hout, welke kunnen vertrekken naar het land der fabelen?

Dit jaar vindt van 10 mei tot 23 november de negentiende Architectuur Biënnale in Venetië plaats, onder leiding van curator Carlo Ratti. Het thema 'Intelligens' verwijst naar 'intelligentie' maar ook naar de laatste lettergreep 'gens', Latijn voor 'mensen'. Amanda Pinatih is door het Nieuwe Instituut aangewezen als curator van het Nederlands Paviljoen.

In het oktobernummer extra aandacht voor startende architecten. Wat vinden zij van de economische malaise en hoe gaan zij hiermee om. Wat zijn hun verwachtingen? Daarnaast een 'nieuwkomer' in de interieurrubriek, Erick van Egeraat toont aan dat het bureau meer aankan dan spectaculaire gebouwen ontwerpen. Verder een artikel over de bouwstart van het Groninger Forum en is er in de rubriek Ontwerp een uitgebreide projectbespreking van het Erasmuspaviljoen.

De bouw van drie grote woontorens in de Rotterdamse Rijnhaven mag doorgaan. De Raad van State verklaarde verreweg de meeste bezwaren van omwonenden ongegrond.

Van mossige gevels tot kinetische panelen; Future Facade 2025 was een broedplaats van innovatie, waarin wetenschap, industrie en ontwerp elkaar vonden.

Na groendaken winnen ook groene gevels aan populariteit. Planten op het gebouw kunnen biodiversiteit verhogen, extra isolatie leveren en de omgeving koelen. Maar een begroeide gevel creëren en behouden is ingewikkelder dan het eruit ziet.

Dat er architectenbureaus zijn die door een vrouw worden geleid, zou het bewijs zijn dat er in de architectuur geen barrières meer zijn voor vrouwen. Volgens het Vlaamse Platform voor Architectuur & Feminisme (PAF) klopt dit niet. Daarom publiceerde het een handzame gids om te komen tot een feministische architectuurpraktijk. Want een groter feministisch bewustzijn zorgt ervoor dat er daadwerkelijk iets gaat veranderen. Voor iedereen die zich niet in de architectuur thuis voelt.

Jan Westra overleed vorige week op 78-jarige leeftijd. Als hoogleraar en decaan aan de TU/e had hij oog voor wat belangrijk was en geloofde in wat mensen konden, soms eerder dan zij dat zelf deden. In zijn manier van lesgeven en leidinggeven zat vaak een wending, een pointe. Nooit als effectbejag, maar als middel om mensen samen te brengen.

De kwalificatie 'Efteling-bouwsel' was lange tijd het grootste verwijt dat een architect kon krijgen. Toch schiep het postmodernisme, dat pas in de jaren negentig doorbrak in Nederland, ruimte voor meer fantasie in de bouw. Een eigenzinnige architect die daarvan profiteerde was Wilco Meeuwis. Zijn Efteling Hotel uit 1992 was nog pure pretparkarchitectuur, maar de Guardianenhof (1999) staat in de echte wereld en past perfect bij de warmte en kleinschaligheid van de Bossche binnenstad.

Geen website, een summiere Instagrampagina en slechts wat lokale berichtgeving over hun paviljoen in Zoetermeer. Alles rondom Buurma Dugar Architects heeft iets mysterieus. Wel wisten Jelmer Buurma en Sneha Dugar met het paviljoen door te dringen tot de Next Step Ahead Group van de BNA én sleepten ze een nominatie binnen voor de Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2024. Dugar: 'Peter Zumthor heeft ook geen website.'

Bouwfysicus Ronald Rovers grossiert in ongemakkelijke inzichten over de energietransitie. 'Vrijheid-blijheid past niet in een noodsituatie.'

Architectuur die een positieve bijdrage levert aan het dagelijkse leven van mensen. Dat is waar het bij Baltussen van Schaik om draait. Het duo is kritisch op de huidige woningarchitectuur, die vooral lijkt te draaien om het gevelontwerp. Juist achter die gevel kunnen architecten impact hebben.

Zwolle is in vijftig jaar hard gegroeid. Die buitenstedelijke groei heeft ervoor gezorgd dat er weer aan stedelijke samenhang moet worden gewerkt, vindt stadsbouwmeester Sjoerd Feenstra. Hij vertelt in zijn ARC Talk hoe hij vanuit zijn functie de focus legt op binnenstedelijk verdichten, onder andere door jonge ontwerpers een podium te bieden.

Het moet makkelijker, sneller en begrijpelijker worden om woningen te bouwen op boerenerven, zegt Mona Keijzer, minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Wat dit concreet betekent, laat de provincie Overijssel zien met het project BuitenDelen: een woongroep bestaande uit acht biobased woningen op een voormalig boerenerf, ontworpen door Woonpioniers.

Wat is de waarde van architectuur? Architectuur is in de eerste plaats nuttig door te beantwoorden aan functionele eisen op het gebied van gebruik en duurzaamheid. Maar architectuur vormt ook de achtergrond van het leven als een culturele drager. In dit essay zet ik uiteen hoe het kan dat we die culturele waarde uit het oog zijn verloren én waar we haar kunnen vinden. De drie winnaars van de ARC24 Awards zijn wat dit betreft voorbeeldstellend.

Sommige architectuurtheoretici en -historici maken een onderscheid tussen 'bouwen' en 'architectuur'. In dit essay reflecteert Hans Teerds in drie 'denkstappen' op dit onderscheid, om daarmee iets van de culturele waarde van architectuur te kunnen definiëren. Want: waarom ons druk maken over architectuur, als we een woning ook - en veel goedkoper - uit een catalogus kunnen bestellen?

Het stedelijk landschap in Nederland versplintert, meent Robbert Jan van der Veen van ECHO Urban Design. De oorzaak is dat stedelijke trends, zoals sociale en ecologische thema's, 'te dwingend worden voor een goed functionerende stad'. Van der Veen pleit voor een sterkere regie vanuit de overheid op doorlopende stedelijke structuren en voor een grotere verantwoordelijkheid van architecten als bouwheer.

Een halve eeuw geleden speelden enkele Belgische architecten in op complexe maatschappelijke uitdagingen door een alternatieve manier van bouwen en leven te faciliteren. In de documentaire 'Life, Assembled' worden deze architecten en hun utopische woonprojecten door Elodie Degavre geportretteerd. Een relevant tijdsdocument dat een licht werpt op het belang van experiment en durf in onzekere tijden.

Het is de gebouwde omgeving die mensen bij elkaar brengt of van elkaar isoleert. 'En juist die fysieke dimensie is essentieel voor een politieke democratie. Daarom moet het ontwerp, het onderhoud, en de transformatie van de gebouwde omgeving - architectuur dus -, juist nu, tegen de achtergrond van woningnood, klimaatverandering, vergrijzing, armoede en segregatie, onderwerp zijn van een publiek gesprek', stelt Hans Teerds in zijn essay 'De ruimte die we delen', uitgegeven door Trancity*Valiz.