Project

Marmer en geplooid textiel

Interieur

Marmer en geplooid textiel
Beeld Ossip van Duivenbode

In Rotterdam renoveerde V8 aan de Blaak een monumentaal bankgebouw. Het architectenbureau omarmde de klassieke stijl van het gebouw uit de wederopbouw. In het rigoureus vernieuwde atrium spelen licht, belijning en ornamenten van geplooid textiel een belangrijke rol.

Tekst Afke Laarakker

Nog tijdens de Tweede Wereldoorlog, vlak na het bombardement van 1940, ontwierp architect Kees Elffers het gebouw voor de Nederlandsche Handelsmaatschappij in samenwerking met A.A. Nieuwenhuyzen. Het gebouw moest het bankgebouw uit 1917 vervangen dat was weggevaagd. Pas in de jaren tussen 1945 en 1947 is het ontwerp gerealiseerd. De monumentale stijl en de rijke ornamentiek van het ontwerp contrasteerden sterk met de modernistische bouwwerken die inmiddels overal verrezen en de wederopbouw tekenden. In de jaren negentig werd Blaak 34 verbouwd, in 2010 kreeg het de status van rijksmonument. Uit de renovatie van V8 architects spreekt een herwaardering voor de klassieke stijl van het bankgebouw. Het bureau maakte de eerdere verbouwingen deels ongedaan: het bracht het weggetimmerde marmer terug in het zicht en herplaatste verwijderde interieurelementen. Toch veranderde het architectenbureau veel, maar met behoud van het karakter van het ontwerp van Elffers en Nieuwenhuyzen.

Blaakhouse Rotterdam - V8 Architects

Beeld Ossip van Duivenbode

Verborgen schatten

Het ontwerp van het interieur was voor V8 een historische ontdekkingstocht. Michiel Raaphorst van V8 architects vertelt hoe de kelder van het voormalig bankgebouw een schatkist vol interieurelementen bleek te zijn. Achter de massieve kluisdeuren in de kelder vond het architectenbureau de originele art-decokroonluchters, -meubels en -sculpturen terug die daar in de jaren negentig waren opgeborgen. Een gesprek met de conciërge kreeg een bijzondere wending toen bleek dat zijn vader aan het oorspronkelijke gebouw meegewerkt had en daarvan bovendien nog foto’s bezat. Aan de hand van zijn beelden konden veel elementen op de oorspronkelijke wijze worden hersteld. In de met marmer beklede entreehal lijkt alles origineel. V8 architects maakte de grote bronzen deur na, bekleedde de bankjes opnieuw en zette de houten vogelsculptuur terug. Raaphorst hoopt dat op een dag, wanneer nieuw budget beschikbaar is, ook het ronde glazen daklicht boven de ovale entreehal in ere wordt hersteld.

Blaakhouse Rotterdam - V8 Architects

Beeld Ossip van Duivenbode

Verbindend atrium

In het atrium bracht V8 rigoureuze veranderingen aan. De vloer van de eerste verdieping is weggebroken, zodat de verhoogde begane grond onderdeel is van het atrium. De bestaande openingen in de atriumgevel zijn richting de begane grond steeds verder opengebroken, om ervoor te zorgen dat ook de lagere verdiepingen van het daglicht gebruikmaken. Op de begane grond prijkt in het midden van de donkere houten vloer een zwaar ogend meubel: een bar die overloopt in een bank. Doordat het meubel modulair is opgebouwd, kan de configuratie wanneer gewenst worden veranderd of kunnen bij grote feesten modules worden weggehaald. Het architectenbureau koos bewust voor een groot element, zodat ook wanneer minder mensen aanwezig zijn, het atrium gevuld lijkt. Het donkere hout van de vloeren, het marmer en de zwarte bar maken van de begane rond een solide basis. De bovenste twee verdiepingen die er in de jaren negentig bovenop zijn gezet, kregen van V8 aan de binnenzijde volledig glazen gevels. Het licht komt van alle kanten, vanaf de begane grond lijkt het gebouw daardoor bovenin op te lossen.

Blaakhouse Rotterdam - V8 Architects

Beeld Ossip van Duivenbode

Wandbekleding

Op de foto’s lijkt het atrium met een steenachtig materiaal te zijn afgewerkt, van dichtbij blijkt het textiel te zijn. V8 verving het stucwerk van de wanden door een bekleding van stof. Door het textiel op te spannen en het van plooien te voorzien gaf V8 de atriumgevel een verticale structuur die de baksteenornamentiek van de buitengevel resoneert. De verticale belijning van de stof verspringt subtiel, de ruimte tussen de plooien wordt naar boven toe breder terwijl de kozijnen smaller worden; het perspectivisch effect wordt zo versterkt. Die ornamenten en de grove textuur van het textiel geven de wand net als de buitengevel een tactiele kwaliteit. Het geluid dempende effect van metershoge stofbekleding is voor V8 architects een mooie bijkomstigheid, na de galmende marmeren entree is de akoestiek van het atrium opvallend droog. Michiel Raaphorst vertelt dat om van het atrium een aantrekkelijke binnenruimte te maken, bewust is gekozen voor een interieurmateriaal dat goed past in het pand. Naast dat het een aangenaam contrast vormt met het gladde marmer, valt op dat het ook terugkomt in het oorspronkelijke interieur. De rookkamer is nog voorzien van originele wandbekleding, met een tekening van vier vrouwen die de vier seizoenen representeren. De oude radiatoren zijn afgewerkt met stof en houten ornamenten. De bekleding is in een ter plekke ingericht naaiatelier in elkaar gezet. Opgebouwd uit wit en zwart garen oogt de stof lichtgrijs, soms groen door de reflectie van het licht. Ter hoogte van de raamopeningen is regelbare led-pixelverlichting verwerkt. De ritmiek van de gevel blijft zo zichtbaar, ook wanneer in de kantoren geen lichten branden en het buiten donker is.

Blaakhouse Rotterdam - V8 Architects

Beeld Ossip van Duivenbode

Kantoren

Achter de atriumgevel bevinden zich grote open kantoorruimten. Het architectenbureau leverde de kantoorverdiepingen leeg op. De verlaagde plafonds bleven deels behouden, maar aan de atriumzijde zijn constructieve details weer tevoorschijn gehaald. Koven aan de buitengevel zijn opnieuw ontworpen, zodat deze niet langer de lichtinval blokkeerden. V8 architects koos er vanwege het beperkte budget voor om niet alles te renoveren, maar zich op bepaalde elementen te focussen. Dat is soms duidelijk te zien, zo zijn de trappenhuizen met minder allure afgewerkt. De weg naar boven is desalniettemin fascinerend. Met name wanneer de laatste verdiepingen worden bereikt. “De bovenste verdiepingen van het gebouw bevinden zich ter hoogte van de tweede plint van Rotterdam”, aldus de architect. Dankzij al het glas komt niet alleen veel daglicht binnen, je kijkt ook door het gebouw heen over de laagbouw van de stad. Rotterdam lijkt hier het pand vanaf alle kanten binnen te stromen.

Opdrachtgever Real I.S. AG, München (DE)

Ontwerp V8 architects Projectarchitecten Michiel Raaphorst, Rudolph Eilander Medewerkers Taro Yoshikawa, David Spierings, Niels Roodbergen, Federico Rosson, Emilia Serowiec, Jochem Moerman, Frank Huibers Projectmanagement Savills Building & Project Consultancy, Amsterdam

Adviseur constructie Van Rossum, Rotterdam

Adviseur bouwfysica en brandveiligheid DGMR, Arnhem

Adviseur installaties Deerns, Rijswijk

Aannemer Van Omme & De Groot, Rotterdam

Oorspronkelijk gebouw Bankgebouw Nederlandsche Handelsmaatschappij

Gebouwd 1945-1947

Architect C. Elffers in samenwerking met A.A. van Nieuwenhuyzen

Bruto vloeroppervlakte 9.500 m2

Programma kantoren, geschikt voor multi-tenant

Datum voorlopig ontwerp mei 2015

Datum definitief ontwerp mei 2016

Aanvang bouw december 2017

Oplevering maart 2018

PRODUCENTEN Installaties Bosman Bedrijven, Amersfoort Liften Kone, Den Haag

Atriumverlichting Yellowspot, Hilversum Plafonds en binnenwanden Stam Montagebouw, Nieuw Vennep en Ecophon, Etten-Leur

Glazen atriumwanden Glasdesign, Schiedam

Textielatriumwanden Calypso, Capelle a/d IJssel en Kvadrat, Ebeltoft (DK)

Houtskelet atriumwanden Rihado, Ottoland Kozijnen MHB, Herveld

Messing deur Blonk Staal, Schoonhoven

Foto's

Ontwerp en realisatie

Locatie

Reageer op dit artikel