Sinds de jaren negentig bouwde China op een nauwelijks te bevatten schaal: honderden luchthavens, duizenden musea en compleet nieuwe stadsdelen verrezen in recordtempo. Maar inmiddels is de keerzijde zichtbaar. Door het hele land staan half afgemaakte torens, lege fabrieken en verlaten bouwplaatsen als stille getuigen van een vastgelopen systeem.
Shift Landmark in Rotterdam zet in op een duurzaam icoon. Het Slavernijmuseum in Amsterdam op een inclusief gebouw. Het Design Museum in Gent bewijst dat het allebei kan.
Soms ontvangt de redactie een ingezonden artikel dat meteen staat als een huis. Een opiniestuk waar we redactioneel bijna niks meer aan hoeven doen. Zoals het artikel van Marianne Boonekamp waarin ze boud stelde: dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche.
Ontwerpen vrouwen anders dan mannen? Het is een gevaarlijke vraag, want ze verleidt meteen tot clichés. Alsof vrouwen vanzelf zachter, empathischer of menselijker zouden ontwerpen, en mannen op hun beurt monumentaler, autonomer of autoritairder. Toch is de vraag te interessant om te vermijden, omdat ze ons dwingt na te denken over de norm van architectuur.
Architecten debatteren graag over hun werk. We voelen de drang - of zelfs de noodzaak - om betekenis te geven aan de ontwerpen die we maken. Veel gesprekken daarover voeren langs geijkte paden: het nut van schoonheid, de schoonheid van nut, het nut van nut. We vinden waarschijnlijk nooit definitief uit hoe we moeten ontwerpen, maar zolang de zoektocht naar zingeving verrassende vondsten oplevert is dat een geruststellende gedachte.
Stedelijk verdichten betekent: nieuwe woningen realiseren tussen, op en in bestaande gebouwen om zo de bestaande stad compacter maken. Tenminste, dat dacht ik. Maar na het maken van de nieuwe printeditie over 'De stad als bouwplaats' weet ik wel beter. Verdichten door kleine gaten in het stedelijk weefsel op te vullen, is veel te complex.
We zijn het wonen steeds beter gaan regelen, maar niet per se beter gaan begrijpen. De conceptwoning laat zien hoe ver we kunnen komen met standaardisatie. Verdichtingsprojecten tonen hoeveel stad we kunnen maken op een klein oppervlak. Tegelijkertijd is het klassieke ideaal van 'huisje, boompje, beestje' voor een groeiende groep simpelweg onbereikbaar.
De conceptwoning, bijna iedere bouwer heeft er een. De plattegrond ligt volledig vast, alleen de gevel ontbreekt. Prettig voor de bouwer - maar voor de architect is het minder aantrekkelijk want de ontwerpopgave is beperkt. Slechte woningen hoeft het niet op te leveren, maar dat vergt wel stevige ontwerpinzet.
Volgende week verschijnt de nieuwe editie van de Architect over 'De stad als bouwterrein'. In onze zoektocht naar architectonische hoogstandjes, stuitten we o.a. op De Piek in Rotterdam, Hooghe Delft in Delft en de parkvilla's van Elzenhagen in Amsterdam-Noord. Alle drie projecten met vooral woningen in het midden- en hogere segment, al zitten er in De Piek naast super-de-luxe lofts met een eigen aanlegsteiger ook sociale huurwoningen. En dat terwijl betaalbaarheid het woningdebat domineert. Op de redactie konden we het lastig met elkaar rijmen.
Het was moeilijk te rijmen dat in dezelfde maand waarin MVRDV de tentoonstelling Carbon Confessions lanceerde, ze ook hun ontwerp presenteerde voor de nieuwe Shift Landmark. Duurzaamheid van twee totaal verschillende kanten benaderd. 'MVRDV's Rotterdam Rocks stelt een bouwwerk voor (of is het vanzelf gegroeid?) dat eruitziet als een precaire stapeling van rotsen (of zijn het zachte, warme vormen?)', schrijft Wouter Vanstiphout in een essay waarin hij het ontwerp vakkundig fileert en tegelijk bewondert.
