Het is misschien wel de grootste ambitie die je een gebouw kan meegeven: mensen verleiden tot ander gedrag. Ondernemer Don Ritzen denkt dat het kan. Met het plan voor het 'Shift Landmark' in Rotterdam zet hij in op een wereldwijd netwerk van publieke gebouwen die mensen moeten verleiden tot een duurzamer leven. De ambitie is groot, de belofte nog groter. Maar wat vraagt dat eigenlijk van architectuur?
De bouwsector staat voor een urgente opgave: het drastisch terugdringen van de milieu-impact van materialen. Om de streefwaarden voor Paris Proof bouwen te blijven halen, moet de CO₂-uitstoot van bouwmaterialen steeds verder omlaag. Daarbij speelt de draagconstructie een sleutelrol, want die vertegenwoordigt ruim 50 procent van de materiaalgebonden CO₂ impact.
Tijdens de bouw van woontoren Flow in Eindhoven - ontworpen door Mei Architect - moeten tweeduizend natuurstenen gevelpanelen worden vervangen. Het benadrukt hoe kwetsbaar een ogenschijnlijk robuust materiaal kan zijn. 'De steensoort moet geschikt zijn om tegen de gevel te hangen en daar wordt van tevoren niet altijd goed onderzoek naar gedaan', zegt gesteentekundig geoloog Jeroen van Rhijn.
Sociale huurwoningen worden steeds kleiner. Tegelijk verschijnen in steeds meer ontwerpen voor nieuwbouwcomplexen gemeenschappelijke voorzieningen - van wasmachines en tuinen tot logeerkamers en woonkamers. Samen delen moet het verlies aan vierkante meters compenseren. In de praktijk wisselt het beeld: sommige voorzieningen bloeien, andere leiden een kwijnend bestaan. Wat maakt het verschil?
Een bureau voor een man een vrouw. Het is een kleine interventie maar tekenend. Al in 1913 zorgde Margaret Kropholler voor de emancipatie van de vrouw middels haar woningen. Als de vrouw minder tijd hoefde te besteden aan huishouden, zo redeneerde Kropholler, kon zij zich met andere zaken bezighouden. Het geldt als het eerste ontwerp van Nederlands eerste vrouwelijke architect, van wie nu een tentoonstelling loopt in museum De Dageraad en Het Schip.
In Londen gingen medewerkers van architectenbureau Bjarke Ingels Group (Big) de straat op uit protest tegen ontslagen en de belabberde positie van buitenlandse werknemers. Hoe zit dat in Nederland? Is dat hier goed geregeld? Op papier biedt de cao bescherming, inclusief minimumtarieven voor zzp'ers. In de praktijk blijken buitenlandse en zelfstandige architecten structureel kwetsbaar. Gelukkig is er ondersteuning.
Ze werden gebouwd als geluksmachines, maar eindigden in het collectieve geheugen als vergissingen: de groeikernen. Inmiddels luiden zeven van deze steden de noodklok. Alles veroudert tegelijk, alles staat tegelijk onder druk. Terwijl Den Haag zoekt naar ruimte, woningen en oplossingen voor vergrijzing en klimaat, laat Michelle Provoost in haar nieuwe boek en op pad door Zoetermeer zien dat we misschien op de verkeerde plek kijken. De toekomst hoeft niet gebouwd te worden - ze bestaat al.
De leaky-pipeline-theorie beschrijft hoe vrouwelijke architecten gaandeweg hun loopbaan uit de ontwerppraktijk verdwijnen. Waar komen die vrouwen terecht? Nou, ze worden bijvoorbeeld cartograaf, stadsbouwmeester van Brussel of directeur bij het Rijksvastgoedbedrijf. En laten zien dat je in veel rollen kunt bijdragen aan het mogelijk maken van architectuur.
