blog

Blog – Dutch Design op tweesprong

Interieur

Blog – Dutch Design op tweesprong
The Museum Beeld Norbert Yukaj

Door Harm Tilman – Dutch Design schudde in de jaren negentig de ontwerpwereld op met humor en sociale betrokkenheid. In Milaan lijkt ze te hebben afgedaan en zoeken ontwerpers naar nieuwe richtingen en perspectieven. Dat dit gaat lukken is vermoedelijk de kracht van Dutch Design.

Dutch design is een complex merk met een grote verscheidenheid aan identiteiten, schrijft David Heldt in de jubileum editie van ‘Designing The Dots’ in Milaan. Het is op de kaart gezet door Droog Design en vierde triomfen in de jaren 90 als slim, brutaal en eenvoudig ontwerp.

Volgens Heldt is Dutch design veranderd. Het heeft een veelvormige connotatie gekregen en besteedt nu vooral aandacht aan de innovatie van materialen, het onderzoek naar ecologische en sociale alternatieven, het vakmanschap en de digitale technologie.

Het is echter de vraag in hoeverre dit voldoende onderscheidend is om van Dutch design te kunnen spreken. Iedereen concentreert zich immers op deze onderwerpen en dankzij de verspreiding ervan in de ontwerpscholen is het nauwelijks nog een Nederlands fenomeen te noemen.

All New, presentatie van Lensvelt en Modular, Ventura Centrale Beeld Jan Willem Kaldenbach

A life extraordinary door Marcel Wanders

Wanders heeft dit jaar een veel kleinere presentatie als in voorgaande jaren. Gedurende de afgelopen jaren presenteerde hij Moooi in grote en spectaculaire ruimtes. Het bood hem de mogelijkheid om bezoekers te ontvangen en te overrompelen in een eigen ontwerp-universum waarin planten, dieren, insecten, bloemen, foto’s of schilderijen versmolten met het ontwerp.

Was voor Wanders de Salone tot dan toe dé jaarlijkse gelegenheid om alle nieuwe producten te lanceren, nu doet hij dat zes maal per jaar. De producten worden geïntroduceerd zodra ze klaar zijn en geleverd kunnen worden. Dit biedt bovendien de mogelijkheid om de aandacht het gehele jaar vast te houden. Moooi positioneert zich daarmee zodoende eerder als platform dan als merk.

Volgens Wanders is het nu ook in het design tijd voor iets nieuws. Dat gevoel kom je in Milaan vaker tegen en lijkt een door velen gedeelde opinie te zijn. Volgens Wanders zelf kun je het ontwerp van een product veranderen of verbeteren door op een meer romantische, empathische en humanistische manier te denken en te ontwerpen. Het humane aspect staat voorop, de techniek moet volgens hem volgen en op de tweede plaats komen.

A life extraordinary, Marcel Wanders Beeld Harm Tilman

Geo-Design en Alibaba

De wens is begrijpelijk, de vraag is echter wel hoe realistisch ze is. De Design Academy Eindhoven laat op de tentoonstelling ‘Geo-Design: Alibaba. From Here to Your Home’  zien hoe de geografie van de wereld wordt omgewoeld door digitale techniek. Alibaba is een Chinees platform dat consumenten direct in contact brengt met producenten. Iedereen kan op deze wijze ontwerper worden. Maar behalve platform, is Alibaba bank, sociaal netwerk, cloud-opslag, onderwijskanaal en logistiek netwerk.

Een architect als Ben van Berkel is nadrukkelijk bezig met de vraag hoe digitale en analoge wereld zich tot elkaar verhouden. Op het architectenontbijt in ‘Masterly – The Dutch in Milano’ van Nicole Uniquole, waar in Milaan sinds drie jaar Nederlandse ontwerpers, ambachtelijke bedrijven, ontwerpbureaus en -collectieven zich presenteren, liet hij zien welke consequenties de digitalisering van de wereld voor de architectuur hebben.

Opdrachtgevers zijn vooral bezig met de vraag hoe gebouwen zijn af te stemmen op de werkprocessen die zich in de kantooromgeving afspelen. Architectuur komt daarbij niet op de eerste plaats. Van Berkel liet ook zien hoe hij zijn eigen bureau heeft georganiseerd in verschillende afdelingen: Urban, Product, Interiors, Sense, Talks, Knowledge en Future. Volgens hem is dit van goot belang als je werknemers wilt vasthouden in je bedrijf. Ook wees hij op het belang van een gezonde omgeving waar mensen het prettig vinden om te werken.

De algoritmes van Alibaba geven de consumenten de indruk van overvloed en nieuwheid. Installatie door Arvid&Marie, tentoonstelling Geo-Design, Design academy Eindhoven Beeld Harm Tilman

Cirkel van Dutch Invertuals

Dutch design heeft voor Wendy Plomp, oprichter en curator van Dutch Invertuals, een persoonlijke betekenis. Voor haar staat het gelijk aan de manier waarop je een werk conceptueel vertaalt en de diversiteit van design omarmt.

Al tien jaar is Dutch Invertuals een vaste waarde in Milaan. Ieder jaar weer slaagt dit wisselende collectief erin met verrassende interpretaties te komen van de veranderingen die in de wereld om ons heen optreden. Tot de thema’s die Dutch Invertuals agendeerde behoren digitalisering, materiaalgebruik, mentaliteitsverandering en kwetsbaarheid.

Dit jaar vroeg curator Wendy Plomp de ontwerpers met wie ze afgelopen jaren werkte, de cirkel opnieuw te ontwerpen. De cirkel, schrijft ze in het voorwoord van de catalogus, is het ultieme symbool van oneindigheid, eenheid en volmaaktheid. “Door de cirkel te verbeelden en ondervragen’, zegt ze, ‘laat je zien wie je bent en hoe je aankijkt tegen iets dat al volmaakt is.”

Voor Plomp is de cirkel met deze Design Week rond. Na tien jaar sluit ze een periode af en kijkt ze nadrukkelijk in de toekomst. Voor haar is het moment aangebroken om de verworvenheden in de praktijk om te gaan zetten en met verschillende bedrijven aan de slag te gaan.

Tentoonstelling The Circle, Dutch Invertuals, curator Wendy Plomp Beeld Harm Tilman

The Museum van Space Encounters

In Milaan maken steeds meer architecten hun opwachting. Ze laten de Biënnale van Venetië links liggen, omdat je je daar nauwelijks kunt onderscheiden van andere architecten. Daarnaast willen ze zich losmaken uit de bubble waarin ze terecht zijn gekomen en hun comfortzone verlaten.

Space Encounters maakt dit jaar voor de derde maal zijn opwachting in Milaan. Was het bureau beide vorige keren nog gericht op de ludieke economie, nu is het menens. Samen met Creative Holland ontwierp het bureau ‘The Museum’. In het museum maken de bezoekers kennis met uiteenlopende sectoren van de Nederlandse ontwerpindustrie: architectuur, fotografie, muziek, design, mode, games en film. In zijn paviljoen worden deze samengebracht.

Het paviljoen bestaat uit een aaneenschakeling van volumes waarin de verschillende sectoren zijn ondergebracht. Doel is de bezoekers tijdelijk een uitweg te bieden uit de drukte van Milaan en ze in een andere wereld te plaatsen. Het museum heeft geen didactische functie, zoals ooit het MOMA in New York. Evenmin is het gericht op verstrooiing en vermaak. Kenmerkend voor ‘The Museum’ is de focus van de bezoekers, “een schaars goed in deze wereld vol afleiding”. Maar ook een goed dat een waarde heeft: hoe meer focus ontstaat, hoe meer je gaat zien.

Met ‘The Museum’ positioneert Space Encounters zich nadrukkelijk op een internationaal toneel. De architect overwoog zelfs de installatie ‘One of The museums’ te noemen. Een verwijzing naar de huidige aanbestedingspraktijken waarin referenties uiterst belangrijk zijn. ‘The Museum’ is zo’n referentie. Ze biedt alles wat een museum kan geven, maar alleen minder. Daarmee speelt de architect in op wat internationaal wordt gevraagd.

The Museum, ontwerp Space Encounters, Milaan 2019 Beeld Norbert Tukaj

Nadenken over toekomst

Het ontwerp verandert, Dutch Design verandert of komt op zijn minst anders in de wereld te staan. De wereld staat op zijn kop. Goederen worden over de gehele wereld gesleept en niet ten onrechte worden daar steeds meer vraagtekens bij gesteld. Ontwerpers proberen in deze context vernieuwend en eigenzinnig te blijven en te zoeken naar nieuwe richtingen. De kracht van ontwerp als een katalysator van sociale veranderingen staat hierbij voorop. Ook deze drang naar vernieuwing is de kracht van Dutch Design.

Lees ook

 

 

Reageer op dit artikel