artikel

Wachten op herstel – Tijdschrift Timewriting

Interieur

Door Afke Laarakker – Kunstenares Siba Sahabi presenteerde recent een tijdschrift over de wachtkamer in het ziekenhuis. In een reeks essays belicht ze samen met een filosoof, psycholoog en journalist/ schrijver de ervaring en de functie van het wachten. Hoe ervaart de mens de verstrijkende tijd en hoe wordt dit beïnvloed door kunst, natuur en architectuur?

“Er is niet één soort wachten waaraan we in een ziekenhuis worden onderworpen” vertelt Siba Sahabi. Het wachten kan van een onzeker soort zijn wanneer je in de wachtkamer zit en een uitslag moet krijgen, “daar kunnen we slecht mee omgaan” vertelt Sahabi. Het kan de uiterst trage lijdzame variant zijn, wanneer je in een bed ligt en je lichaam moet genezen. Soms is het ook juist verwachtingsvolle manier van wachten bij een geboorte of een geslachtsverandering, vertelt ze. Ze voorspelt dat in de toekomst dankzij technologie steeds meer van dit wachten thuis of buiten de muren van het ziekenhuis plaats zal vinden, je krijgt dan een oproep op het moment dat je kunt komen.

Nuffar door Siba Sahabi. beeld Aisha Zeijpveld

Filosoof Laurens Landeweerd houdt in zijn essay een pleidooi voor de uitzonderlijke plek die de wachtkamer is. Hij gaat in op de oorsprong van het woord patiënt: het komt net als het Engelse patience van pathos, dat zowel lijden als ondergaan betekent. Wachten is een intrinsiek onderdeel van de zorg gaat hij verder, de geest wordt gedwongen tot een geduld ten opzicht van het genezende lichaam. Daarmee is de wachtkamer een zeldzame plek voor contemplatie, verbeelding en herinnering die we moeten koesteren.

  • Zojuist verschenen: Monografie Interieur Zorg en Revalidatie

    Monografie Interieur Zorg en Revalidatie

    Deze monografie gaat over zorgarchitectuur met een nadruk op projecten voor revalidatie. Evidence Based Design speelt in de uitwerking van de interieurs een duidelijke een rol.

 De geschiedenis van het ziekenhuis

In een interview met professor Cor Wagenaar brengt Sahabi aan het licht hoe de rol van het ziekenhuis veranderde. Het waren tot de 18de eeuw vooral opvanghuizen voor de armen, toen vanaf 1850 ook operaties in ziekenhuizen begonnen plaats te vinden verschoof de functie en werden het langzaam maar zeker medische fabrieken. S. Ulrich legde 1984 de basis legde voor het Evidence Based Design door bewijs te leveren dat hoe mensen zich voelen invloed heeft op het genezingsproces. Sindsdien is er steeds meer aandacht voor de vormgeving van het ziekenhuis.

Groot Klimmendaal in Arnhem door Koen van Velsen. beeld Rene de Wit

Revalidatiecentrum Groot Klimmendaal door Koen van Velsen. beeld Rene de Wit

Genezende kloostertuinen

Sahabi weidt een essay aan één van de factoren die invloed heeft op een gezonde genezing: de natuur. In de natuur krijgen we onbewust het gevoel dat we mogen ontspannen, schrijft ze. Het wordt in de wetenschap het restorative effect genoemd.  De natuur werd vroeger vanzelfsprekend betrokken bij behandelingen, zoals de Perzische Tuinen die een helend effect heetten te hebben en de middeleeuwse kloostertuinen voor mensen met fysieke en psychische klachten.

Moirai. beeld: Arjan Benning, art direction: Siba Sahabi

Sahabi vindt dat de tuin een vast onderdeel van elk ziekenhuis zou moeten zijn, en dan niet in de vorm van een groene zone, maar een plek die werkelijk toegankelijk is voor patiënten. Chemotuin Hilversum die is ontworpen door VANDERSALM-aim noemt ze als een mooi voorbeeld. Het ontwerp is zowel tuin als paviljoen. Houten zitplaatsen bevinden zich onder een waaiervormig dak. De tuin bevindt zich rondom, in het midden en tussen de stoelen in plantenbakken.

Chemotuin Hilversum door VANDERSALM-aim. beeld Milad Pallesh

Chemotuin Hilversum door VANDERSALM-aim. beeld Milad Pallesh

Tot slot heeft Sahabi een aantal aanbeveling voor de inrichting van het ziekenhuis. Hoe meer een ziekenhuiskamer op een hotelkamer lijkt, in akoestiek, rust, materialen en kleur, hoe aangenamer het door de patiënt wordt ervaren. Er is ook veel potentie voor kunst in de wachtruimten van een ziekenhuis vertelt ze: installaties of ander werk kunnen de patiënt even afleiden. Siba Sahabi maakte zelf eerder het werk getiteld Nuffar dat muziek visueel vertaalt en zodoende het verstrijken van de tijd inzichtelijk maakt.

Op https://moirai.nu/ is het tijdschrift digitaal te lezen. Siba Sahabi werkte voor de publicatie nauw samen met psycholoog Marcelino Lopez. De productie van de bijbehorende podcast is gedaan door Chris Rijksen. De vormgeving is verzorgd door Thijs Verbeek.

 

 

 

Reageer op dit artikel