artikel

Als de kamers van een poppenhuis: Trippenhuis in Amsterdam door Office Winhov

Interieur

Door Afke Laarakker – Het Trippenhuis in Amsterdam huisvest de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Office Winhov heeft het gebouw gerenoveerd met respect en fascinatie voor de veranderende aard van het complex. Het publieksdeel is vernieuwd, de kantine opnieuw ingericht en het monumentale deel brandveilig gemaakt. HOEK architecture & preservation AIA voerde restauraties uit en formuleerde een toekomstvisie.

Het Trippenhuis is slechts één van de vijf gebouwen aan de Kloveniersburgwal in Amsterdam waarin de KNAW is gehuisvest. Het voormalig woonhuis uit 1662 is verstrengeld geraakt met de aangrenzende panden. “Er was zoveel gewijzigd door de jaren en zoveel doorgebroken dat je op een gegeven moment niet meer wist waar je was,” vertelt Uri Gilad, partner van Office Winhov, over het complex.

Het pand veranderde meerdere keren van eigenaar, deed dienst als Rijksmuseum en er kwamen kantoren. Belangrijk uitgangspunt voor de renovatie was duidelijkheid scheppen binnen het doolhof van kamers en gangen. Samen met HOEK stelde Office Winhov voor om het interieur van het pand uit de jaren zeventig op te bouwen uit een aantal salons, geïnspireerd op de architectuur van het Trippenhuis. Deze salons hebben elk een specifieke functie en stijl, die samen maar ook afzonderlijk functioneren.

De gebroeders Trip

In de zeventiende eeuw kreeg architect Justus Vingboons de opdracht om twee identieke maar gespiegelde woningen voor de broers Trip te ontwerpen. “De begane grondvloer en eerste verdieping hadden een belangrijke representatieve functie,” vertelt restauratiearchitect André Hoek. “Maar hoe intiemer je relatie met de bewoners, hoe meer kamers je mocht betreden. Sommige bezoekers kwamen bij wijze van spreken niet verder dan de voordeur.”

De inmiddels veelvuldig veranderde huizen liggen achter een zware gesloten gevel van zandsteen, afgewerkt met Korinthische pilasters. De twee mannen die steenrijk werden met wapenhandel waren niet te bescheiden hun huis te laten ontwerpen naar het evenbeeld van het Paleis op de Dam. Office Winhov laat de monumentale gevel van het Trippenhuis onaangeroerd. Een nieuwe plint van het pand aan de linkerzijde met daarachter het publieksdeel zorgt voor meer openheid.

Gevels Trippenhuis Amsterdam. Beeld Office Winhov

Gevels Trippenhuis Amsterdam. Beeld Office Winhov

Kruising van bouwperioden

De linkerdeur van het Trippenhuis was voor de renovatie de enige entree van het vijf panden tellende complex. Bezoekers en medewerkers deelden hem. De architect scheidt de twee stromen en maakt de rechterdeur tot entree voor medewerkers. Het liefst hadden architect en de gemeente Amsterdam nog meer onderscheid gezien tussen de verschillende panden. “Maar je kan niet tegen de KNAW zeggen dat ze elke keer naar buiten moeten,” legt Gilad uit.

De klinkerbestrating van de ontvangstruimte direct achter de deur ligt er sinds 1660. Het is een semi-buitenruimte, een eenvoudig klein portaal voor het werkelijke huis begint. Een door Office Winhov ontworpen robuuste notenhouten ontvangstbalie siert de ruimte waar de historische maquette van het pand staat. Verder is ze leeg. Door de glazen deuren zijn de nieuwe en oude delen van het Trippenhuis te zien. Linksaf, een paar treden naar beneden, arriveer je in het door Office Winhov rigoureus verbouwde pand uit de jaren zeventig.

Trippenhuis Amsterdam - Office Winhov. beeld René de Wit

Beeld René de Wit

Enfilade van kamers

De beletage is volledig gesloopt. Evenals de lange hellingbaan die het verhoogde voorhuis en achterhuis met elkaar verweefde. Het nieuwe interieur voegt zich schijnbaar moeiteloos in de bestaande structuur. De nieuwe terrazzovloeren zijn gelijkvloers. De resulterende half ondergrondse verdieping is gebruikt om kabels en installaties onzichtbaar te maken.

De eerste analyse bestond uit een tekening van de vloeren van het Trippenhuis. De schetsen geven een voorstel voor een enfilade van kamers. Op elkaar afgestemd in proportie, maar met elk een uniek terrazzovloerpatroon. Gedurende het hele proces is vastgehouden aan dit heldere idee.

Afzonderlijke ruimtes

Het patroon van de vloeren is afgestemd op de functie in samenhang met het meubilair, de wanden en het plafond. “Vaak is architectuur als één ruimte ontworpen, met één taal. Maar we wilden dat elke kamer een ander gevoel oproept,” vertelt Gilad. “Ik leerde van Hoek dat veel van onze kennis over oude interieurs komt uit poppenhuizen, daarin krijg je altijd een gevoel van afzonderlijke ruimtes.”

De wanden van de ontvangstruimte hebben een ‘KNAW’-blauw kleuraccent. De garderobe is afgewerkt met notenvineer, de bar rood en de lounge lila. Boven de deuropeningen begint, door een goudkleurige rand gescheiden, de kleur van het plafond. Het zijn akoestische panelen. Verder komt het donkere notenhout terug in de wandmeubels. Deuren zijn van glas zodat ook met gesloten deuren de enfilade zichtbaar blijft.

Ontwerp bar Trippenhuis Amsterdam door Office Winhov

Ontwerp bar Trippenhuis Amsterdam door Office Winhov

Onderdeel van ontwikkeling

Het ontwerp van Office Winhov is een aanvulling op de verzameling van stijlen en smaken in het Trippenhuis-complex. Het ontwerp is nadrukkelijk geen architectuur van 400 jaar oud of een tijdloos ontwerp. “Tijdloosheid is ook aan tijd gebonden,” aldus Gilad. Maar hij is net zo min op zoek naar statements of vernieuwing.

De architectuur van het Trippenhuis is ontstaan door te kijken naar de mogelijkheden van de materialen en door te werken vanuit de verhoudingen tussen ruimten. “Het is daarom ook geen interieur waarvan iemand zal zeggen dat hij het nog nooit heeft gezien,” benadrukt Gilad. Het toont respect en fascinatie voor de veranderende aard van het complex, maar speelt daarin zijn eigen rol. “Het ontwerp is onderdeel van een ontwikkeling, geen begin of eindpunt. Het is deel van iets groters.”

Lees verder

Projectgegevens

Opdrachtgever Rijksvastgoedbedrijf
Ontwerp Office Winhov, Amsterdam
Medewerkers Joost Hovenier, Uri Gilad, Anna Karina Janssen, Charles Hueber , Carlo van Steen, Steven Reisinger, Rutger van der Meer, Myrsini Alexandridi, Rogier van der Brink, Moniek Kamphuis
Ontwerp onderhoud en brandveiligheid in monumentale deel HOEK architecture & preservation AIA, Utrecht
Origineel ontwerp Kloveniersburgwal 29-29a Justus Vingboons
Adviseur constructie Bouwadviesbureau Strackee, Amsterdam
Adviseur E-installaties Aprin, Amersfoort
Adviseur W-installaties Lte, Wijchen
Adviseur bouwfysica Cauberg Huygen, Rotterdam
Overig advies Archisupport, Amerongen
Overig advies Theateradvies, Amsterdam
Aannemer bouwkundig Schakel en Schrale, Amsterdam
Aannemer installaties BAM, Bunnik
Interieurarchitect Office Winhov, Amsterdam
Landschapsarchitect (groen dak) Copijn Tuin- en Landschapsarchitecten, Utrecht
Beeldend kunstenaar Evi Vingerling, Amsterdam
Bruto vloeroppervlakte nieuwe ontvangst incl. Tinbergenzaal 900 m2
Netto vloeroppervlakte nieuwe ontvangst incl. Tinbergenzaal 720 m2
Bruto vloeroppervlakte pand 27-31 7300 m2
Netto vloeroppervlakte pand 27-31 6080 m2
Programma ontvangstruimten en lezingenzaal
Voorlopig ontwerp september 2015
Definitief ontwerp oktober 2016
Aanvang bouw september 2017
Oplevering mei 2019

 

 

Reageer op dit artikel