Harm Tilman (1954, Rotterdam) is auteur, docent, moderator en zelfstandig redacteur op het gebied van architectuur en stedenbouw. Tot 2021 was Harm hoofdredacteur van het de Architect. Daarvoor werkte hij o.a. als coördinator en docent stedenbouwkunde aan de Academie van Bouwkunst Rotterdam.
Terwijl de wereld langzaam probeert op te krabbelen uit het economische en financiële dal, raken steeds meer architecten zonder werk. Het einde is nog niet in zicht. Wat te doen?
Afgelopen vrijdag organiseerde het architectennetwerk Anet een debat over de nieuwe bouwopgave. Centrale stelling: in de nieuwe bouwopgave moet de architect optreden als initiatiefnemer voor nieuwe allianties en als regisseur van het bouwproces.
Afgelopen zaterdag mocht ik een tentoonstelling van Frank Havermans openen. Zijn werk combineert een fascinatie voor het maken met een grote belangstelling voor de architectonische ruimte. De tentoonstelling is te zien in 38CC, gevestigd in het voormalige gebouw van de Sociale Dienst te Delft. Vanaf de Hooikade word je een boeiende blik op Delft gegund. Eenmaal binnen bieden Frank's machines perspectieven op de furie van de stedelijke ontwikkeling: fascinerend en angstaanjagend tegelijkertijd.
Nu de wereld opnieuw moet worden gevormd en gemaakt, tegen de achtergrond van de economische en sociale crisis, dienen zich nieuwe opgaven aan. de Architect vraagt zich af wat de bijdrage van architectuur hieraan kan zijn. Design Mindfulness biedt architectuur de kans haar waarden vanuit haar kern opnieuw te overdenken. Dit thema stond centraal bij de uitreiking van de 10e Lensvelt de Architect interieurprijs, afgelopen donderdag in De Bazel te Amsterdam.
De wens tot sociale verandering vormt een sterke stimulans voor de ontwikkeling van architectuur. Dit heeft zijn wortels in de moderne beweging. Een vernieuwd gevoel voor sociale verantwoordelijkheid brengt architecten er tegenwoordig toe het vizier te richten op achterstallige behoeftes. Deze liggen bijvoorbeeld op het terrein van zorg en onderwijs, maar ook van parken, woningbouw en infrastructuur. Dit vereist activiteiten in nauwe samenwerking met de gemeenschap en met toekomstige gebruikers.
Sinds afgelopen week staat één ding vast, het Nationaal Historisch Museum (NHM) zal de Gouden Piramide never nooit krijgen. De Gouden Piramide is de jaarlijkse Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur en inspirerend kunnen de verwikkelingen rond het NHM niet bepaald worden genoemd.
Afgelopen week werd Nederland opgeschrikt door een heuse rel. Architect Sjoerd Soeters beschuldigde Wilfried van Winden van plagiaat. Aanleiding was de sprekende gelijkenis tussen het gerealiseerde Inntel hotel in Zaandam en een schets die Soeters als stedebouwkundige supervisor veel eerder maakte en naar eigen zeggen overlegde met de architect.
De dramatische rol van de heroïsche, Nietzscheaanse architect is uitgespeeld. De figuur van de mythische architect is plotseling achterhaald. In de nieuwe periode die voor ons ligt is de architect een ambachtsman die zich ook op de bouwplaats laat zien en die daarvoor vroeg uit de veren gaat en op tijd naar bed. Het is een ontwerper die zich bezig houdt met kleine dingen. Zaken waar de heroïsche architect zijn of haar neus optrok.
De telefoon gaat, aan de lijn is Aat Vos uit Assen. Hij belt naar aanleiding van de blog die ik vorige week heb geschreven. 'Je woorden zijn me uit het hart gegrepen', zegt hij. Het grote probleem is dat architecten weigeren zich te professionaliseren. Hij vertelt dat hij onlangs op een bijeenkomst over BIM was. Volgens Vos ligt daar de toekomst van de architectuur, want zo kan ze de verloren regierol weer opeisen. Maar tot zijn grote verbazing bestreden veel van de aanwezige architecten BIM, zoals negentiende eeuwse plattelanders deden tegen de komst van de stoomtrein.
Op de meeste architectenbureaus waar ik kom, is het doodstil. Geen telefoontjes van potentiële opdrachtgevers, projecten die worden stilgezet, collega-bureaus die failliet zijn gegaan of een doorstart maken. Verontrustender wellicht is dat architecten nauwelijks zijn betrokken bij het creëren van de juiste condities voor hun vakbeoefening.
