Hans van der Heijden



Waarom roept een artikel over 'schoonheid in de architectuur' zoveel reacties op? Zodra er eindelijk iets over schoonheid geschreven wordt, klimt een deel van de vakgemeenschap in de pen om het failliet van de architectuur uit te roepen. Zonder veel nuances wordt een term als 'schoonheid' weggezet als een containerbegrip voor onbegrijpelijke ontwerpersspeeltjes. Job Floris en Hans van der Heijden vinden dat de schoonheid van het ontwerp het verdient om goed geduid te worden. Precies de beantwoording van die alledaagse hoe-vraag vormt het bestaansrecht van de architectuur.

Het parkgebouw voor begeleid wonen in het Berlijnse stadsdeel Pankow is een leerstuk voor opdrachtgevers en opdrachtnemers in de woningbouw. Het ontwerp van architectenbureau MoFrei stelt de bewoners centraal en valt op door de expressieve kracht van eigentijdse, lichtgewicht materialen. In een bijzondere samenwerking ontwierpen en ontwikkelden een aantal vrouwen het gebouw.

In 1931 vond de oplevering plaats van twee wereldberoemde gebouwen: de door Le Corbusier ontworpen Villa Savoye in Poissy en het penthouse van Carlos de Beistegui in Parijs. Op het eerste gezicht hebben beide gebouwen weinig gemeen. In zijn boek 'Machine à Amuser' toont Wim van den Bergh overtuigend het tegenovergestelde. Door samenhang van architectuur, opgavedefinitie, wordingsgeschiedenis en gebruik serieus te nemen, verheldert hij de rol en het karakter van het ontwerpvak.

Boeken waar de auteur zijn lezers meeneemt in een doorwrochte redenering worden zeldzaam. Veel vaker zijn het opeenstapelingen van verschillende soorten informatie. Dat geldt ook voor Back to the office, een groot zwaar boek met witte, grijze en gele pagina's. De meeste pagina's zijn bestemd voor kleurfoto's van revolutionaire kantoorgebouwen. De 46 voorbeeldprojecten zijn niet representatief voor zomaar alle kantoren, het zijn bijzondere gebouwen: parels van het modernisme.

In het Belgisch paviljoen is op de maat van poppenhuizen een stad gebouwd. In de tentoonstellingscatalogus zijn de maquettes gedocumenteerd en bieden essays een blik achter het gepresenteerde. Institutionaliseert Composite Presence de status quo van de schilderachtige Vlaamse stad als een wensbeeld?

Door Hans van der Heijden - Een betonnen plafond met diepe V-naden, provisorisch afgewerkt met grof gespoten pleisterwerk, dat is het eerste wat miljoenen Nederlanders elke morgen is zien als zij wakker worden. Lukraak zijn de brandmelder, de ventilatieventielen en het lichtpunt in het plafond opgenomen. Als hun huis ouder is dan een paar jaar, vergelen ze, steeds in andere tinten. Terwijl de architectenwereld steeds meer in de ban raakt van het zogenoemde vakmanschap, lijkt de zorg om het comfort van de alledaagse leefwereld aan de Nederlandse woningbouw voorbij te gaan.

Joost Hovenier die afgelopen weekeinde is begraven, werd 52 jaar. Samen met Jan Peter Wingender en Uri Gilad was hij de drijvende kracht achter Office Winhov. Dit bureau onderscheidde zich door woningbouw en in toenemende mate werk in het buitenland. Recent werden in Amsterdam het W-hotel en De Kasbank opgeleverd.

Eind vorig jaar woonde ik een bijzondere en misschien historische gebeurtenis bij. In de Kleiburgflat in de Amsterdamse Bijlmermeer werd feest gevierd. Ter gelegenheid van de oprichting van het zogenoemde Kleiburgklooster schonken de kloosterlingen door het henzelf gebrouwen kloosterbier.

Afgelopen vrijdag brandde de door Charles Rennie Mackintosh ontworpen Kunstacademie, de Mack in Glasgow vrijwel geheel af. Hans van der Heijden staat stil bij het hierdoor veroorzaakte, onbeschrijflijke verlies en bespreekt de grote betekenis die dit gebouw voor de hedendaagse architectuur heeft. Het herstel van dit gebouw zal volgens hem terecht op veel enthousiasme en steun kunnen rekenen.

Vorige week werd in de Rozet te Arnhem het nieuwe Jaarboek gepresenteerd. De huidige redactie, bestaande uit Tom Avermaete, Hans van der Heijden, Edwin Oostmeijer en Linda Vlassenrood, die vier jaarboeken mag maken, beschouwde deze gelegenheid als een mooi moment om een tussenstand op te maken.